Elektrik tellerine konan kuşlar neden çarpılmaz?
Soru: Elektrik tellerine konan kuşlar neden çarpılmaz?
Kısa Cevap: İki ayağıyla aynı tele konan kuşun temas noktaları arasındaki potansiyel farkı genellikle çok küçüktür. Bu nedenle vücudundan tehlikeli büyüklükte akım geçmez. Kuş, farklı potansiyeldeki başka bir noktaya da dokunursa çarpılabilir.
Detaylı Cevap: Elektrik çarpmasını anlamak için telin toprağa göre geriliminden çok, canlının temas ettiği noktalar arasındaki gerilime bakılır. Aynı tel üzerinde birbirine yakın iki nokta yaklaşık aynı potansiyeldedir. Kuşun iki ayağı arasındaki küçük gerilim, vücudundan geçen akımın da küçük kalmasını sağlar.
Telde akım varken kuştan neden çok az akım geçer?
Kuşun ayakları arasındaki tel parçası ile kuşun vücudu, iki temas noktası arasında farklı akım yolları oluşturur. Kısa metal tel parçasının direnci, kuşun vücudunun direncinden çok daha küçüktür. Bu yüzden akımın büyük bölümü telden geçer.
Burada “akım yalnızca en kolay yolu seçer” demek doğru değildir. Akım farklı iletken yollara dağılabilir; ancak kuşun vücudundan geçen miktar normal koşullarda çok küçük olur.
Kuşlar hangi durumda elektrik çarpmasına uğrar?
- Farklı potansiyeldeki iki iletkene aynı anda temas ederse vücudundan tehlikeli akım geçebilir.
- Enerjili tel ile topraklanmış metal bir parçaya aynı anda dokunursa elektrik çarpması oluşabilir.
- Geniş kanatlı kuşlar, kanatlarını açarken bu bağlantılardan birini kurma riski taşıyabilir.
Kuşların ayakları yalıtkan olduğu için mi çarpılmaz?
Temel neden ayaklarının yalıtkan olması değildir. Belirleyici olan, vücudun iki noktası arasında oluşan potansiyel farkı ve bunun yol açtığı akımdır. Kuşlar elektriğe karşı bağışık değildir.
Elektriksel etkilerin farklı uygulamalarını elektriklenmenin günlük hayattaki kullanım alanları yazısında inceleyebilirsiniz. Yükler arasındaki etkileşim için elektriksel kuvvet etkinliğinin cevaplarına bakabilirsiniz.
Güvenlik notu: Kuşların aynı tel üzerinde durabilmesi, elektrik tellerine yaklaşmanın veya dokunmanın güvenli olduğu anlamına gelmez. Yüksek gerilimde doğrudan temas olmadan da elektriksel atlama oluşabilir.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
İdeal modelde sıfır kabul edilebilir. Gerçek telin direnci bulunduğundan küçük bir gerilim farkı oluşabilir. Önemli olan, bu farkın genellikle çok küçük olmasıdır.
Hayır. Toprağa temas etmese bile farklı gerilimdeki iki iletkene aynı anda dokunursa vücudundan tehlikeli akım geçebilir.
Vücuttan geçen akım açısından, vücudun temas ettiği noktalar arasındaki potansiyel farkı önemlidir. Aynı tel üzerindeki yakın noktaların potansiyelleri birbirine çok yakındır.
Diğer etkinlik ve alıştırmalar için 11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasını ziyaret edebilirsiniz.