Düz ve Buruşturulmuş Kâğıt Neden Farklı Sürelerde Yere Düşer?
Soru: Özdeş iki kâğıttan biri buruşturulup diğeri düz bırakıldığında hangisi yere daha çabuk ulaşır? Gerekçesiyle açıklayınız. Kısa Cevap: Aynı yükseklikten aynı anda bırakıldıklarında buruşturulmuş kâğıdın daha çabuk yere ulaşması beklenir. Düz kâğıdın geniş yüzeyi hava direncinden daha fazla etkilenirken buruşturulmuş kâğıdın daha toplu biçimi bu etkiyi azaltır.
Aynı Kâğıdın Şekli Değişince Ne Olur?
Bir kâğıdı elinizde buruşturduğunuzda yeni bir madde eklemiş olmazsınız. Kâğıdın kütlesi aynı kalır fakat kapladığı biçim değişir. Havaya karşı duran alanı küçüldüğü için düşüş davranışı da değişebilir.
Düz bir kâğıdı geniş yüzeyi aşağıya bakacak şekilde bıraktığınızda yavaşça süzüldüğünü görebilirsiniz. Küçük bir top hâline getirilmiş kâğıt ise genellikle daha kısa sürede zemine ulaşır.
Hava Direnci Bu Deneyde Ne İşe Yarar?
Hava direnci, kâğıdın aşağı yönlü hareketine karşı koyar. Yer çekimi kâğıdı aşağıya çekerken hava, düşüşü yavaşlatan bir etki oluşturur.
Bu deneyde kâğıtların kütlesi aynı tutulduğu için karşılaştırmada öne çıkan fark şekilleri ve havaya karşı duruşlarıdır.
| Karşılaştırılan Özellik | Düz Kâğıt | Buruşturulmuş Kâğıt |
|---|---|---|
| Şekli | Geniş ve yayvan | Toplu ve küçük |
| Düşme yönünde havaya karşı duran alanı | Geniş yüzeyiyle bırakıldığında daha büyük | Daha küçük |
| Hava direncinin düşüşe etkisi | Daha belirgin | Daha az |
| Beklenen gözlem | Daha geç yere ulaşır. | Daha önce yere ulaşır. |
Evde Basit Bir Karşılaştırma Nasıl Yapılır?
- Aynı türde, eşit büyüklükte iki kâğıt seçin.
- Birini sıkıştırarak top hâline getirin.
- Diğerini geniş yüzeyi yere paralel olacak şekilde tutun.
- İkisini aynı seviyeye getirin ve aynı anda, itmeden bırakın.
- Sonucu gözlemleyin ve birkaç denemeyle karşılaştırın.
Deney sırasında kâğıtlardan birini daha aşağıdan bırakmak doğru bir karşılaştırma sağlamaz. Pencere veya vantilatörden gelen hava akımı da sonucu etkileyebilir.
“Buruşturulmuş Kâğıt Daha Ağırdır” Açıklaması Doğru mu?
Hayır. Buruşturma sırasında kâğıda bir şey eklenmiyorsa kütlesi artmaz. Aynı yerde ağırlığı da değişmez. Daha önce yere ulaşmasını açıklarken kütle artışından değil, hava direncinin etkisindeki farklılıktan söz edilmelidir.
Paraşütle Bu Deney Arasında Nasıl Bir Benzerlik Vardır?
Paraşüt açıldığında geniş bir yüzey oluşturur. Hava direnci artar ve paraşütçünün düşüşü yavaşlar. Düz kâğıdın geniş yüzeyiyle süzülmesi de havanın hareketi yavaşlatabileceğini gösterir.
Deftere Yazılabilecek Örnek Cevap: Buruşturulmuş kâğıt, havaya karşı daha küçük bir alanla durduğu için genellikle önce yere düşer. Düz kâğıt hava direncinden daha fazla etkilenir. İki kâğıdın düşme süresinin farklı olmasının nedeni şekillerinin farklı olmasıdır.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABI CEVAPLARI
Diğer soruların açıklamalı cevapları için 5. Sınıf MEB Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları sayfasını inceleyebilirsiniz.