Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Sayfa 69 Cevapları MEB Yayınları
Düşünelim Yazalım
Soru: Aile, okul ve toplumsal çevrede karşılaştığınız hak ve özgürlük ihlallerine örnek olaylar düşününüz. Örneklerinizi ve bu ihlaller karşısında hakların nasıl aranması gerektiğine ilişkin önerilerinizi tablodaki ilgili alana yazınız.
Kısa Cevap: Hak ihlalleri karşısında önce iletişim kurulmalı, sorun çözülmezse ilgili kurumlara başvurulmalıdır.
Ailede: Aile içinde bir çocuğun düşüncesini söylemesine izin verilmemesi ifade özgürlüğü açısından sorun oluşturur. Böyle bir durumda aile bireyleriyle sakin şekilde konuşulmalı, gerekirse okul rehberlik servisi veya aile büyüklerinden destek alınmalıdır.
Okulda: Bir öğrencinin dışlanması, zorbalığa uğraması veya eğitim hakkının engellenmesi hak ihlalidir. Bu durumda öğretmen, okul idaresi ve rehberlik servisine başvurulmalı; sorun devam ederse ilgili millî eğitim birimlerine bildirilmelidir.
Yaşadığınız çevrede: Gürültü, çevre kirliliği veya engelli bireylerin toplu taşıma hizmetlerinden yararlanamaması sağlıklı çevre ve ulaşım hakkını olumsuz etkiler. Böyle durumlarda belediye, zabıta, ilgili kamu kurumu ya da CİMER gibi yasal başvuru yolları kullanılmalıdır.
Neler Öğrendiniz?
Soru 1: Aşağıda hak ihlallerine ilişkin örnek olaylar verilmiştir. Sözü edilen hak ihlallerinin giderilmesi için başvurulacak kurumların hangileri olduğunu tablodaki ilgili alana yazınız.
Kısa Cevap: Hak ihlalinin türüne göre Tüketici Hakem Heyeti, Anayasa Mahkemesi ve ilgili ulaşım/belediye birimlerine başvurulabilir.
Satıcı firmanın, garanti süresi bitmeden arızalanan ürünün sorumluluğunu kabul etmemesi:
Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi
İnsan hakları ihlallerine ilişkin sorunların çözümünde ülkenin iç hukukundaki bütün yasal yolların tükenmesi:
Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru yolu, sonuç alınamazsa Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Durakta bekleyen engelli bir vatandaşın şoför tarafından otobüse alınmaması:
Belediye, ilgili ulaşım birimi, CİMER veya Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu
Soru 2: Kamu Denetçiliği Kurumu anlaşmazlıkların çözümünde ne gibi kolaylıklar sağlar?
Kısa Cevap: Kamu Denetçiliği Kurumu, vatandaş ile kamu kurumları arasındaki sorunların mahkemeye gitmeden, daha hızlı ve barışçıl biçimde çözülmesine yardımcı olur.
Detaylı Cevap: Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlem ve davranışlarını insan hakları, hukuk, adalet ve hakkaniyet açısından inceler. Vatandaşların kamu kurumlarıyla yaşadığı sorunlarda başvuru yapmasını kolaylaştırır, idareye tavsiyelerde bulunur ve çözüm sürecini hızlandırır. Böylece bireyler haklarını demokratik ve yasal yollarla arama imkânı bulur; kamu hizmetlerinde adalet, şeffaflık ve hesap verebilirlik güçlenir.