4. Tema Değerlendirme Soruları ve Cevapları
Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Sayfa 115-117 Cevapları MEB Yayınları
Aşağıda parantez içinde verilen sözcükleri metindeki boşluklara uygun şekilde yazınız.
Soru 1: Aşağıda parantez içinde verilen sözcükleri metindeki boşluklara uygun şekilde yazınız.
Kısa Cevap: Ön yargı - Ayrımcılık - Sosyal dışlama
Bir kimse veya şeyle ilgili belirli şart, olay ve görüntülere dayanarak önceden edinilmiş olumsuz veya olumsuz yargı şeklinde tanımlanabilecek kavram ön yargıdır. Ön yargının davranışa dönüşmüş hâli olan ayrımcılık, birçok toplumsal problemin beraberinde getirmekle kalmaz; toplumsal barış ve huzurun sağlanmasını da engeller. Bireyin veya toplumun genelinden farklı özelliklere sahip olan küçük bir grubun olanaklarından yararlanamaması ise sosyal dışlama olarak ifade edilir.
Aşağıdaki tabloda yer alan kavram ve tanımları eşleştirerek doğru harfi parantez içine yazınız.
Soru 2: Tabloda yer alan kavram ve tanımları eşleştiriniz.
Kısa Cevap: I. c - II. ç - III. a - IV. b
I. Kadın ve erkeğin toplumsal yaşamın her alanında eşit haklara sahip olması: c) Kadın erkek temelli fırsat adaleti
II. Bireylere yol gösteren, toplumsal bütünleşmeyi sağlayan inançlar: ç) Değer
III. Kadın ve erkeğin toplum tarafından belirlenen rolleri: a) Toplumsal cinsiyet
IV. İnsanları belli özelliklerine göre yargılamamak: b) Farklılıklara saygı
Aşağıdaki soruların cevabını boş bırakılan alana yazınız.
Soru 3: James A. Banks’ın sözü kültürel zenginliğin hangi yönünü vurgulamaktadır?
Kısa Cevap: Bu söz, kültürel zenginliğin farklı bakış açılarını tanıma ve dünyayı daha geniş değerlendirme yönünü vurgular.
Detaylı Cevap: James A. Banks, bireylerin dünyayı yalnızca kendi kültürel bakış açılarıyla değerlendirmemesi gerektiğini anlatır. Farklı kültürleri tanımak, insanların olaylara daha geniş, hoşgörülü ve çok yönlü bakmasını sağlar. Bu durum toplumda empati, anlayış ve çoğulcu düşünce gelişmesine katkı sunar.
Soru 4: Metindeki duygusal tepkilerin nedenleri neler olabilir?
Kısa Cevap: Bu duygusal tepkilerin nedeni, bireylerin millî kültürle, ortak değerlerle ve geçmişle güçlü bağ kurmasıdır.
Detaylı Cevap: Yunus Emre ilahisi, çiftetelli, kına gecesi, İstiklâl Marşı ve Türk malı gibi unsurlar insanlarda ortak kültüre ait olma duygusu uyandırır. Bu değerler geçmişten gelen hatıraları, aile bağlarını, millî birlik duygusunu ve toplumsal aidiyeti güçlendirir. İnsanların bu unsurlar karşısında duygulanması, millî kültürün bireylerin kimliğinde önemli bir yer tuttuğunu gösterir.
Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Sayfa 116 Cevapları MEB Yayınları
Soru 5a: Kadınların en az ve en fazla istihdam edildiği sektörler hangileridir?
Kısa Cevap: Kadınların en fazla istihdam edildiği sektör hizmet sektörü, en az istihdam edildiği sektör ise inşaat sektörüdür.
Detaylı Cevap: Tablodaki verilere göre kadın istihdamı en çok hizmet sektöründe görülmektedir. Kadınların en az yer aldığı alan ise inşaat sektörüdür. Bu durum, bazı sektörlerde kadın ve erkek istihdamının dengeli olmadığını göstermektedir.
Soru 5b: Farklı istihdam alanlarında kadınlar ve erkekler arasındaki eşitsizliğin nedeni ne olabilir?
Kısa Cevap: Bu eşitsizliğin nedeni toplumsal cinsiyet rolleri, kalıp yargılar, eğitim ve fırsat eşitsizlikleri olabilir.
Detaylı Cevap: Bazı mesleklerin yalnızca kadınlara ya da erkeklere uygun olduğu düşüncesi istihdamda eşitsizliğe yol açabilir. Örneğin teknik, sanayi veya inşaat gibi alanların erkeklere; bakım ve hizmet gibi alanların kadınlara uygun görülmesi kalıplaşmış yargıların sonucudur. Eğitim imkânlarına erişim, aile beklentileri ve işverenlerin tutumları da bu eşitsizliği artırabilir.
Soru 5c: İstihdam açısından kadın erkek eşitliğini sağlamak için neler yapılabilir?
Kısa Cevap: Kadın ve erkeklere eşit eğitim, meslek seçimi, çalışma ve yükselme fırsatları sağlanmalıdır.
Detaylı Cevap: Kadın erkek eşitliğini sağlamak için öncelikle ayrımcı tutumlar ve kalıp yargılarla mücadele edilmelidir. Kız ve erkek çocukların tüm meslekleri seçebileceği bilinci kazandırılmalıdır. İş yerlerinde eşit ücret, eşit terfi ve güvenli çalışma koşulları sağlanmalıdır. Devlet, kurumlar ve medya fırsat adaleti konusunda bilinçlendirme çalışmaları yapmalıdır.
Soru 6: Okullarda verilen değerler eğitiminin millî kültürün korunması ve toplumun geleceği açısından önemi nedir?
Kısa Cevap: Değerler eğitimi, öğrencilerin millî kültürü tanımasını, korumasını ve toplumsal sorumluluk bilinciyle yetişmesini sağlar.
Detaylı Cevap: Okullarda verilen değerler eğitimi; adalet, dürüstlük, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımlaşma gibi değerlerin öğrencilere kazandırılmasını amaçlar. Bu değerler millî kültürün temel unsurlarıdır. Öğrenciler bu değerleri öğrendiğinde toplumla daha güçlü bağ kurar, kültürel mirasına sahip çıkar ve gelecekte daha bilinçli bireyler olur. Bu nedenle değerler eğitimi millî birlik, toplumsal huzur ve kültürel süreklilik açısından önemlidir.
Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Sayfa 117 Cevapları MEB Yayınları
7-8. soruları aşağıdaki metinden yararlanarak cevaplayınız.
Soru 7: Martin Luther King’in yukarıdaki konuşmayı yapmasının sebepleri neler olabilir?
Kısa Cevap: Martin Luther King bu konuşmayı ırk ayrımcılığına karşı çıkmak, eşitlik ve özgürlük talep etmek için yapmıştır.
Detaylı Cevap: Martin Luther King’in konuşması, siyahilerin dışlandığı ve eşit haklardan yararlanamadığı bir dönemde yapılmıştır. O, insanların ten renklerine göre değil, karakterlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Konuşmasının amacı, ırkçılığa, ayrımcılığa ve sosyal dışlamaya karşı barışçıl bir mücadele yürütmek ve herkes için eşit haklar istemektir.
Soru 8: Martin Luther King insanların nasıl bir dünyada yaşamasını hayal etmiştir?
Kısa Cevap: Martin Luther King, insanların ırkına, rengine ve kökenine bakılmadan eşit, özgür ve kardeşçe yaşadığı bir dünya hayal etmiştir.
Detaylı Cevap: Martin Luther King, çocukların ten renkleriyle değil kişilikleriyle değerlendirildiği, siyah ve beyaz insanların aynı sofrada kardeşçe oturabildiği bir dünya istemiştir. Onun hayal ettiği dünyada ayrımcılık yoktur; insanlar hak, özgürlük ve onur bakımından eşittir. Bu dünya adalet, barış, kardeşlik ve insan haklarına saygı üzerine kuruludur.
Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.
Soru 9: Söz konusu tutumların kavramsal karşılıkları aşağıdakilerden hangisinde doğru sıra ile verilmiştir?
Kısa Cevap: D) Kadın erkek temelli fırsat adaleti, cinsiyetçilik, toplumsal cinsiyet rolü
Detaylı Cevap: Ahmet Bey’in kızına ve oğluna eşit fırsatlar sunması, kadın erkek temelli fırsat adaleti ile ilgilidir. Ayşe Hanım’ın kızına “cinsiyetine uygun meslek” önermesi, kişinin seçimlerini cinsiyete göre sınırladığı için cinsiyetçiliktir. Ferhat Bey’in hemşireliği yalnızca kadınlara uygun bir meslek olarak görmesi ise meslekleri kadın ve erkek rolleriyle sınırlayan toplumsal cinsiyet rolü anlayışına örnektir.
Soru 10: Farklılıklara saygı duymayan bir insan için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Kısa Cevap: A) Toplumsal çıkarları önemser.
Detaylı Cevap: Farklılıklara saygı duymayan kişi genellikle tek yönlü düşünür, empati kurmakta zorlanır ve başkalarına saygılı davranmaz. Bu nedenle böyle biri için toplumsal çıkarları önemser denilemez.
Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Sayfa 118 Cevapları MEB Yayınları
Soru 11: Aşağıdakilerden hangisi dezavantajlı gruplar arasında yer almaz?
Kısa Cevap: D) İşsizler
Detaylı Cevap: Dezavantajlı gruplar; toplumsal yaşama katılımda, haklardan yararlanmada ve sosyal imkânlara erişimde daha fazla desteğe ihtiyaç duyan gruplardır. Çocuklar, engelliler, göçmenler ve yaşlılar bu kapsamda değerlendirilir. Bu seçenekler içinde doğru cevap işsizlerdir.
Soru 12: Kalıp yargılarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Kısa Cevap: C) Ön yargıların oluşumunu engelleyici niteliktedir.
Detaylı Cevap: Kalıp yargılar, kişileri ya da grupları önceden oluşmuş genellemelerle değerlendirmeye yol açar. Bu durum ön yargıyı azaltmaz; tam tersine ön yargıların oluşmasına zemin hazırlar.
Soru 13: Verilen bilgilerden hangi yargılara ulaşılabilir?
Kısa Cevap: E) I, II ve III
Detaylı Cevap: Engelli bireylerin istihdamına ilişkin düzenlemeler pozitif ayrımcılık örneğidir. Engelliler dezavantajlı gruplar arasında değerlendirilir. Ayrıca bu düzenlemeler sosyal dışlanmayı önlemeye yöneliktir.