Çizgisel yerleşme nedir? Hangi alanlarda görülür?
Kısa Cevap: Çizgisel yerleşme, konutların ve diğer yapıların bir yol, akarsu, kıyı veya demir yolu boyunca uzandığı yerleşme desenidir. Dar vadilerde ve ulaşım hatları çevresinde görülebilir. Amasya’da Yeşilırmak boyunca gelişen yerleşim alanları bu desene örnektir.
Çizgisel yerleşmenin özellikleri nelerdir?
Çizgisel desende yapılaşma, belirli bir hattı takip eder. Yerleşmenin görünümü bir yönde uzayan şeride benzer. Bu hat düz olabileceği gibi akarsuyun veya yolun kıvrımlarını izleyen eğri bir hat da olabilir.
- Yapılar belirli bir doğrultuda sıralanır.
- Yerleşmenin gelişme yönünü yol, akarsu veya kıyı gibi bir unsur etkiler.
- Dar vadilerde arazi koşulları yerleşmenin yanlara doğru genişlemesini sınırlandırabilir.
- Ulaşım hattına yakın olma isteği yapıların aynı hat çevresinde toplanmasını destekleyebilir.
Çizgisel yerleşme nerelerde görülür?
| Görüldüğü alan | Çizgisel gelişmenin nedeni |
|---|---|
| Akarsu vadileri | Vadinin uzanışı ve kullanılabilir alanların dağılışı, yapıların akarsu boyunca sıralanmasına yol açabilir. |
| Kara yolu çevresi | Ulaşıma, ticarete ve yol üzerindeki hizmetlere yakınlık yerleşmeyi yol boyunca geliştirebilir. |
| Demir yolu çevresi | Ulaşım ve taşımacılık faaliyetleri, hat ve istasyon çevresinde yapılaşmayı destekleyebilir. |
| Kıyı kesimleri | Kıyının uzanışı ve kıyı gerisindeki arazi koşulları yerleşmenin şerit hâlinde gelişmesini etkileyebilir. |
Amasya neden çizgisel yerleşmeye örnektir?
Amasya’da Yeşilırmak vadisi boyunca gelişen yerleşim kesimleri, akarsuyun uzanışını takip eder. Vadi yamaçları ve kullanılabilir alanların konumu, yapılaşmanın belirli bir doğrultuda gelişmesini etkiler. Bu nedenle söz konusu kesimler çizgisel yerleşme desenine örnek gösterilir.
Bu örnek, Amasya’nın bütün mahallelerinin aynı desene sahip olduğu anlamına gelmez. Bir şehirde farklı yerleşme desenleri bir arada bulunabilir.
Çizgisel yerleşme ile dağınık yerleşme arasındaki fark nedir?
Çizgisel yerleşme, yapıların bir hat boyunca oluşturduğu biçimi anlatır. Dağınık yerleşme ise konutların birbirinden uzak olmasını ifade eder. Bir yol boyunca sıralanan evler birbirine yakın da uzak da olabilir.
Görseldeki çizgisel yerleşme nasıl açıklanır?
Örnek Cevap: Görselde evler akarsuyun iki yanında, vadinin uzandığı doğrultuda sıralanmıştır. Yapılaşma akarsu boyunca devam etmektedir. Bu nedenle yerleşmede çizgisel mekânsal desen görülmektedir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Diğer soru ve etkinliklere 11. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasından ulaşabilirsiniz.
Çizgisel Yerleşme Hakkında Sorular
Çizgisel yerleşmenin en belirgin özelliği nedir?
Yapıların bir yol, akarsu veya kıyı gibi belirli bir hat boyunca uzanmasıdır.
Çizgisel yerleşme düz bir çizgi şeklinde olmak zorunda mıdır?Hayır. Yerleşme, yolun veya akarsuyun kıvrımlarını takip edebilir. Önemli olan yapılaşmanın belirli bir hat boyunca gelişmesidir.
Çizgisel yerleşmeye Türkiye’den hangi örnek verilebilir?Amasya’nın Yeşilırmak vadisi boyunca gelişen kesimleri örnek verilebilir.