Bitki ve Hayvan Hücresi Modeli Nasıl Yapılır?
Soru: Bitki ve hayvan hücresi modeli nasıl yapılır?
Kısa Cevap: Karton üzerine oyun hamuruyla hücrenin dış sınırı oluşturulur. İçine sitoplazma, çekirdek ve organelleri temsil eden parçalar yerleştirilir. Bitki hücresine ayrıca hücre duvarı, yeşil yaprak hücresi modelleniyorsa kloroplast eklenir. Son olarak yapıların adları etiketlenir.
İki modeli yan yana hazırlamak, bitki ve hayvan hücresinin ortak ve farklı yapılarını görmeyi kolaylaştırır. Aşağıdaki çalışma, karton taban üzerinde kabartmalı bir model hazırlamak için kullanılabilir.
Hücre Modeli İçin Gerekli Malzemeler
- İki parça kalın karton veya mukavva
- Farklı renklerde oyun hamuru
- Renkli ip
- Küçük kâğıt parçaları ve keçeli kalem
- Yapıştırıcı ve makas
- İsteğe bağlı olarak mercimek veya küçük kâğıt topları
Malzeme önerisi: Aynı yapıyı iki modelde de aynı renkle gösteriniz. Örneğin her iki hücrenin çekirdeğini mor, mitokondrilerini turuncu yapabilirsiniz. Renkler yalnızca yapıları ayırt etmek içindir; organellerin gerçek renklerini göstermez.
Bitki Hücresi Modeli Yapım Aşamaları
- Tabanı hazırlayınız: Kartona geniş, köşeli bir hücre taslağı çiziniz. Üst bölüme “Bitki Hücresi Modeli” yazınız.
- Hücre duvarını oluşturunuz: Taslağın dış sınırına kalın bir oyun hamuru şeridi yerleştiriniz.
- Hücre zarını ekleyiniz: Duvarın hemen iç tarafına ince bir ip veya farklı renkte ince hamur şeridi koyunuz. Böylece duvar ve zar ayrı ayrı görülebilir.
- Sitoplazmayı gösteriniz: İç alanı açık renkli, ince bir oyun hamuru tabakasıyla kaplayınız.
- Büyük kofulu yerleştiriniz: Açık mavi hamurla geniş bir koful hazırlayınız. Çekirdek ve diğer organeller için kenarlarda yer bırakınız.
- Çekirdeği ve organelleri ekleyiniz: Çekirdek, mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtını farklı biçimlerle gösteriniz.
- Kloroplastları hazırlayınız: Yeşil yaprak hücresi örneği için birkaç yeşil oval parça ekleyiniz.
- Etiketleyiniz: Her yapının adını küçük kâğıtlara yazıp ilgili parçanın yanına yapıştırınız.
Hayvan Hücresi Modeli Yapım Aşamaları
- İkinci kartona yuvarlağa yakın veya oval bir hücre taslağı çiziniz.
- Dış sınırı ince hamur şeridiyle çevreleyerek hücre zarını oluşturunuz. Hücre duvarı eklemeyiniz.
- İç alanı sitoplazmayı temsil eden açık renkli hamurla doldurunuz.
- Çekirdek, mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtını yerleştiriniz.
- Okulda kullanılan genel hücre şemasına uygun olarak küçük kofullar, lizozom ve sentrozomu gösteriniz.
- Parçaların adlarını etiketleyiniz. Hayvan hücresine kloroplast eklemeyiniz.
Hangi Malzeme Hangi Hücre Yapısını Temsil Eder?
| Malzeme veya biçim | Temsil ettiği yapı | Temel görevi |
|---|---|---|
| Mor hamur topu | Çekirdek | Hücre faaliyetlerini yönetir. |
| Açık renkli hamur tabakası | Sitoplazma | Organelleri bulundurur; birçok hücresel olay burada gerçekleşir. |
| İnce ip | Hücre zarı | Madde giriş çıkışını düzenler. |
| Kalın dış çerçeve | Hücre duvarı | Bitki hücresine destek sağlar ve biçimini korumaya yardımcı olur. |
| Turuncu oval parçalar | Mitokondri | Besinlerden kullanılabilir enerji elde edilmesinde görev alır. |
| Yeşil oval parçalar | Kloroplast | Işık yardımıyla besin üretimini sağlar. |
| Mavi hamur parçaları | Koful | Su, besin ve atık maddeleri depolar. |
| Mercimek veya minik hamur noktaları | Ribozom | Protein üretir. |
| Uzun, kıvrımlı şeritler | Endoplazmik retikulum | Hücre içinde madde taşınmasında görev alır. |
| Üst üste dizilmiş kısa şeritler | Golgi aygıtı | Maddelerin işlenmesi ve paketlenmesinde görev alır. |
Modeli Tamamlarken Nelere Dikkat Edilmelidir?
- Bitki hücresinde de mitokondri bulunur. Modelde yalnızca kloroplast göstermek yeterli değildir.
- Hücre duvarı ile hücre zarını tek bir yapı gibi göstermeyiniz.
- Kloroplastı bütün bitki hücrelerine genellemeyiniz; bu model yeşil yaprak hücresini temsil eder.
- Etiketlerin doğru parçaları gösterdiğini kontrol ediniz.
- Modelin basitleştirilmiş olduğunu; organellerin gerçek boyut ve sayılarının aynen gösterilmediğini belirtiniz.
Hücre Modeli İçin Kısa Sunum Örneği
Örnek cevap: “Modelimde çekirdeği mor hamurla, ribozomları küçük noktalarla gösterdim. İki hücreye de hücre zarı, sitoplazma ve mitokondri ekledim. Yeşil yaprak hücresi modelinde hücre duvarı ve kloroplast bulunuyor. Hayvan hücresi modeline bu iki yapıyı eklemedim.”
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
İlgili etkinliklere 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (1 ve 2. Kitap) sayfasından ulaşabilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Hücre modeli oyun hamuruyla yapılabilir mi?
Evet. Oyun hamuru, hücre yapılarını farklı renk ve biçimlerle göstermek için kullanılabilir. Hazırlanan parçalar karton tabana yerleştirilir.
Bitki hücresi modelinde hücre zarı bulunur mu?Evet. Hücre zarı, hücre duvarının iç tarafında bulunur. Modelde iki yapı ayrı gösterilmelidir.
Hücre modelinde renkler nasıl seçilmelidir?Yapıları birbirinden ayıracak renkler seçilebilir. İki model karşılaştırılacaksa aynı yapı için aynı renk kullanılmalıdır.