Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 131 Cevapları MEB Yayınları
Güneş Tutulması Çeşitleri
Soru: Güneş tutulması çeşitlerinin nasıl gerçekleştiği üzerine tartışınız. Tartışma bulgularınızı yazınız.
Kısa Cevap: Güneş tutulması; Ay’ın Güneş ile Dünya arasına girmesi ve Güneş ışığını kısmen ya da tamamen engellemesiyle oluşur. Ay’ın Dünya’ya uzaklığına ve hizalanma durumuna göre tam, halkalı veya parçalı Güneş tutulması gerçekleşir.
Detaylı Cevap: Güneş tutulması yalnızca yeni ay evresinde meydana gelebilir. Bu sırada Ay, Güneş ile Dünya arasındadır. Ancak her yeni ayda tutulma olmaz; tutulma için Ay’ın düğüm çizgisine yakın olması ve Güneş, Ay, Dünya doğrultusunun uygun şekilde hizalanması gerekir.
Tam Güneş tutulması, Ay’ın görünür çapının Güneş’in görünür çapından büyük ya da ona eşit olduğu durumda oluşur. Ay, Güneş’i tamamen örter ve tutulmanın gözlendiği bölgede kısa süreli karanlık yaşanabilir.
Halkalı Güneş tutulması, Ay’ın Dünya’dan daha uzak olduğu ve görünür çapının Güneş’ten küçük kaldığı durumda görülür. Ay, Güneş’in ortasını kapatır ancak kenarları açıkta kalır. Bu nedenle Güneş çevresinde parlak bir halka görünür.
Parçalı Güneş tutulması ise Güneş, Ay ve Dünya’nın tam aynı doğrultuda olmadığı durumlarda gerçekleşir. Ay, Güneş’in yalnızca bir bölümünü örter. Tam ve halkalı tutulmaların başlangıç ve bitiş evrelerinde de parçalı tutulma gözlenebilir.
Sonuç olarak Güneş tutulmasının çeşidi, Ay’ın Dünya’ya uzaklığına, görünür çapına ve Güneş-Ay-Dünya hizalanmasının durumuna bağlıdır.