Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 119 Cevapları MEB Yayınları
Güneş’in Eşlek Kon Sayıları
Soru 1: Güneş’in eşlek kon sayılarını tahmin ederken dayanağınız ne oldu?
Kısa Cevap: Tahmin yaparken ekinoks ve gündönümü tarihleri, Güneş’in yıllık görünür hareketi ve bu tarihlerdeki sağ açıklık ile dik açıklık değerleri dayanak alınmıştır.
Detaylı Cevap: Güneş’in eşlek kon sayıları tahmin edilirken 21 Mart, 21 Haziran, 23 Eylül ve 21 Aralık gibi temel tarihlerden yararlanılır. Bu tarihlerde Güneş’in dik açıklığı ve sağ açıklığı belirli değerlere yakındır.
Örneğin 21 Mart’ta Güneş’in sağ açıklığı yaklaşık 0 saat, dik açıklığı 0° olur. 21 Haziran’da dik açıklık yaklaşık +23,5°, 23 Eylül’de yine 0°, 21 Aralık’ta ise yaklaşık -23,5° olur. Verilen tarihler bu temel tarihlere göre değerlendirilerek yaklaşık tahmin yapılabilir.
Soru 2: Verilen bir tarih için Güneş’in eşlek kon sayısını kesin olarak nasıl hesaplarsınız? Hangi işlemleri yaparsınız?
Kısa Cevap: Verilen tarihin ekinoks veya gündönümü tarihlerine uzaklığı bulunur; Güneş’in günlük yaklaşık 1°, sağ açıklıkta ise yaklaşık 4 dakika ilerlediği kabul edilerek hesap yapılır.
Detaylı Cevap: Güneş’in eşlek kon sayısını hesaplamak için önce verilen tarihin 21 Mart, 21 Haziran, 23 Eylül veya 21 Aralık gibi temel tarihlerden hangisine yakın olduğu belirlenir. Daha sonra aradaki gün sayısı hesaplanır.
Güneş gökyüzünde yılda yaklaşık 360° yol aldığı için günlük ortalama ilerlemesi yaklaşık:
360° / 365 ≈ 1°
Sağ açıklık için 360° = 24 saat olduğundan, 1° yaklaşık 4 dakikaya karşılık gelir. Bu nedenle gün sayısı ile günlük değişim çarpılarak yaklaşık sağ açıklık bulunabilir. Dik açıklık için ise Güneş’in yıl içindeki hareketine bağlı olarak ekinoks ve gündönümü değerleri arasında yaklaşık değişim hesaplanır. Daha kesin sonuç için astronomi takvimi, gök günlüğü veya hesaplama programları kullanılabilir.