Amaç-Sonuç Cümleleri Nedir?
Soru: Amaç-sonuç cümleleri nedir? Örnek veriniz. Kısa Cevap: Amaç-sonuç cümleleri, bir işin hangi hedefe ulaşmak için yapıldığını bildiren cümlelerdir. “Kitap ödünç almak için kütüphaneye gittim.” cümlesinde amaç kitap ödünç almak, bu amaçla yapılan iş ise kütüphaneye gitmektir.
Amaç-Sonuç İlişkisi Nasıl Bulunur?
Detaylı Cevap: Cümlede bildirilen işe “Hangi amaçla?” sorusu sorulur. Verilen cevap ulaşılmak istenen hedefi açıklıyorsa amaç-sonuç ilişkisi vardır. “İçin” ifadesinin yerine “amacıyla” getirmenin uygun olup olmadığına bakmak da yardımcı olabilir.
Örnek: “Arkadaşına yardım etmek için okulda kaldı.”
- Yapılan iş: Okulda kalmak.
- Soru: Hangi amaçla okulda kaldı?
- Amaç: Arkadaşına yardım etmek.
Amaç-Sonuç Cümlelerine Örnekler
- “Çiçekleri sulamak için bahçeye çıktı.” Amaç: Çiçekleri sulamak.
- “Konuyu daha iyi anlamak amacıyla öğretmenine soru sordu.” Amaç: Konuyu daha iyi anlamak.
- “Üşümemek için montunu giydi.” Amaç: Üşümemek.
- “Otobüse yetişmek için evden erken ayrıldı.” Amaç: Otobüse yetişmek.
- “Kimse uyanmasın diye kapıyı yavaşça kapattı.” Amaç: Başkalarının uyanmasını önlemek.
Amaç ile Yapılan İş Aynı Şey midir?
Hayır. Amaç, ulaşılmak istenen hedeftir; yapılan iş ise bu hedef için atılan adımdır. “Yarışmaya hazırlanmak için her gün çalışıyor.” cümlesinde çalışmak yapılan iş, yarışmaya hazırlanmak amaçtır.
Amaç bildiren ifade, hedefin mutlaka gerçekleştiğini göstermez. Örneğin “Otobüse yetişmek için koştu.” cümlesinden kişinin otobüse yetişip yetişmediğini kesin olarak öğrenemeyiz.
Amaç-Sonuç ile Neden-Sonuç Arasındaki Fark Nedir?
- Amaç-sonuç: “Islanmamak için şemsiyesini açtı.” Şemsiyeyi açarken ulaşmak istediği hedef belirtilmiştir.
- Neden-sonuç: “Yağmur yağdığı için şemsiyesini açtı.” Şemsiyeyi açmasına yol açan durum açıklanmıştır.
“İçin” sözcüğü tek başına karar vermek için yeterli değildir. Bir hedef mi, yoksa bir sebep mi anlatıldığı incelenmelidir.
Her Amaç-Sonuç Cümlesi Geçmiş Zamanlı mıdır?
Hayır. “Kitap almak için yarın çarşıya gideceğim.” cümlesinde de amaç-sonuç ilişkisi vardır. Bu nedenle ilişkiyi bulurken işin mutlaka tamamlanmış olmasını aramak doğru değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Amaç-sonuç cümlesine hangi soru sorulur?
Yapılan işe “Hangi amaçla?” sorusu sorulur.
Amaç-sonuç hangi ifadelerle kurulabilir?“İçin”, “amacıyla” ve “diye” gibi ifadeler kullanılabilir. Ancak cümledeki anlam mutlaka değerlendirilmelidir.
“Üşümemek için” amaç bildirir mi?Evet. Üşümenin önlenmesi, ulaşılmak istenen hedefi belirtir.