Altı Şapkalı Düşünme Tekniği Nedir?
Soru: Altı şapkalı düşünme tekniği nedir? Şapka renkleri ne anlama gelir? Kısa Cevap: Altı şapkalı düşünme tekniği, bir konuyu altı farklı düşünme biçimiyle değerlendirme yöntemidir. Beyaz bilgiye, kırmızı duygulara, siyah risklere, sarı yararlara, yeşil yeni fikirlere, mavi ise düşünme sürecinin düzenlenmesine odaklanır.
Altı Şapkanın Görevleri Nelerdir?
Detaylı Cevap: Edward de Bono tarafından geliştirilen bu yöntemde her şapka, düşünürken üzerinde durulacak farklı bir yönü temsil eder. Böylece bilgiler, duygular, yararlar ve riskler birbirine karıştırılmadan ele alınabilir.
- Beyaz şapka — Bilgi: Bildiklerimizi, eldeki verileri ve öğrenmemiz gereken bilgileri belirler. “Bu konuda hangi bilgilere sahibiz?” sorusuna odaklanır.
- Kırmızı şapka — Duygu: Hisleri ve sezgileri ifade eder. “Bu düşünce bana ne hissettiriyor?” sorusunu ele alır.
- Siyah şapka — Risk: Güçlükleri, sakıncaları ve dikkat edilmesi gereken noktaları inceler. “Hangi sorunlarla karşılaşabiliriz?” diye sorar.
- Sarı şapka — Yarar: Olumlu yönleri ve sağlayabileceği faydaları değerlendirir. “Bu fikrin yararları nelerdir?” sorusuna cevap arar.
- Yeşil şapka — Yaratıcılık: Yeni fikirler ve alternatif çözümler üretir. “Başka ne yapabiliriz?” diye düşünür.
- Mavi şapka — Düzenleme: Konuyu ve amacı belirler, düşünme sürecini yönetir, görüşleri toparlar ve sonraki adımı planlar.
Altı Şapkalı Düşünme Tekniği Örneği
Örnek konu: Sınıfımızda bir kitap paylaşım köşesi oluşturalım mı?
- Beyaz şapka: “Önce sınıfta kaç kitap bulunduğunu ve köşe için ne kadar yer ayırabileceğimizi belirleyelim.”
- Kırmızı şapka: “Arkadaşlarımla kitap paylaşma düşüncesi beni heyecanlandırıyor.”
- Siyah şapka: “Kitapların kaybolması veya zarar görmesi ihtimaline karşı önlem almalıyız.”
- Sarı şapka: “Farklı kitaplara ulaşabilir, birbirimize kitap önerebiliriz.”
- Yeşil şapka: “Kitapların yanına öğrencilerin öneri kartlarını da koyabiliriz.”
- Mavi şapka: “Önerileri toparlayalım; yer, ödünç alma kuralları ve görev paylaşımı için bir plan hazırlayalım.”
Her Öğrenci Hep Aynı Şapkayı mı Kullanır?
Hayır. Şapkalar kişilikleri değil, düşünme biçimlerini temsil eder. Bir kişi farklı zamanlarda bütün şapkaları kullanabilir. Grup çalışmasında herkes aynı anda aynı şapkanın bakış açısıyla düşünüp daha sonra başka bir şapkaya geçebilir.
Gerçek bir şapka takmak zorunlu değildir. Renkli kartlar veya şapkaların adları kullanılarak da çalışma yapılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi şapka duyguları temsil eder?
Kırmızı şapka, duyguları ve sezgileri temsil eder.
Yeşil şapkanın görevi nedir?Yeni fikirler, farklı seçenekler ve yaratıcı çözümler üretmektir.
Mavi şapka yalnızca sonuç mu bildirir?Hayır. Mavi şapka çalışmanın amacını ve ilerleyişini düzenler; görüşleri toparlamak ve sonraki adımı belirlemek için de kullanılır.