Açık havza ve kapalı havza nedir? Aralarındaki farklar nelerdir?
Soru: Açık havza ve kapalı havza nedir? Aralarındaki temel farkı açıklayınız.
Kısa Cevap: Sularını akarsu sistemiyle deniz veya okyanusa ulaştırabilen havzalara açık havza denir. Suları denize ulaşmayıp göl, bataklık veya kapalı çöküntü alanlarında kalan havzalar ise kapalı havzadır. Temel fark, dışa akışın bulunup bulunmamasıdır.
Akarsu havzası nedir?
Açıklama: Bir akarsuyun ana kolu ve yan kollarıyla birlikte sularını topladığı alana akarsu havzası denir. Komşu havzaları birbirinden ayıran doğal sınır ise su bölümü çizgisidir.
Açık havzanın özellikleri
- Suların deniz veya okyanusa ulaşabildiği bir akış bağlantısı vardır.
- Ana akarsu, yan kolların getirdiği suları bu bağlantı üzerinden taşır.
- Türkiye’de Kızılırmak ve Sakarya havzaları açık havzaya örnektir.
Kapalı havzanın özellikleri
- Deniz veya okyanusa ulaşan dışa akış bulunmaz.
- Sular göllerde, bataklıklarda veya çöküntü alanlarında toplanabilir.
- Su kaybında buharlaşma ve zemine sızma etkili olabilir.
- Van Gölü Havzası ve Konya Kapalı Havzası Türkiye’den örneklerdir.
Kapalı havzaların oluşmasında neler etkilidir?
Çevresi yüksek alanlarla sınırlanmış çukurluklar, suyun dışarıya akmasını engelleyebilir. Kuraklık ve güçlü buharlaşma da bazı alanlarda akışın denize ulaşamamasına katkı sağlar. Bu nedenle yer şekilleri ve iklim koşulları birlikte değerlendirilir.
Göle dökülen her akarsu kapalı havzada mıdır?
Hayır. Akarsuyun ulaştığı gölün dışarıya akışı varsa ve bu akış denize bağlanıyorsa sistem açık havzanın parçası olabilir. Yalnızca akarsuyun ilk döküldüğü yere değil, suyun izlediği bütün bağlantıya bakılmalıdır.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Diğer çalışmalara 11. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kızılırmak açık havza örneği midir?
Evet. Kızılırmak sularını Karadeniz’e ulaştırdığı için açık havza özelliği gösterir.
Kapalı havza olması, gölün mutlaka tuzlu olduğunu gösterir mi?Hayır. Kapalı havzalarda tuz birikimi kolaylaşabilir ancak suyun kimyası beslenme kaynakları, kayaçlar ve su dengesiyle birlikte değerlendirilir.
Havza sınırları ülke sınırlarıyla aynı mıdır?Hayır. Havzalar doğal su toplama alanlarıdır ve birden fazla ülkenin topraklarına yayılabilir.