9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 198–199
I–II. Göktürk Devleti ve Uygur Devleti’nin Yönetim ve Ordu Yapıları
Soru: Kaynakları inceleyerek I–II. Göktürk Devleti ve Uygur Devletinin yönetim ve ordu yapılarına ait özellikleri tabloya yazınız.
I–II. Göktürk Devleti
Yönetim Yapısı
- Hükümdar kağan unvanını taşır, yetkinin Tanrı tarafından verildiğine (kut) inanılır.
- Töre (kanun) vardır; kağan töreye uymak zorundadır, yeni kanun koyamaz.
- Toy (meclis) devlet işlerinde etkilidir; kağan toyun doğal başkanıdır.
- Hatun, devlet işlerinde kağanla birlikte söz sahibidir.
- Kulluk ve kölelik yoktur, toplumda özgürlük esastır.
Ordu Yapısı
- Ordu-millet anlayışı hâkimdir; gerektiğinde toplumun tamamı savaşa katılır.
- Hafif zırhlı, hızlı süvariler savaşlarda üstünlük sağlar.
- Onluk sistem uygulanır; tümen (10.000) temel birliktir.
- Kadınlar da savaşlara katılabilir ve komuta edebilir.
- Türk askerleri usta okçudur, at üzerinde yüksek hareket kabiliyetine sahiptir.
Uygur Devleti
Yönetim Yapısı
- Göktürk mirası sürdürülmüş, ancak yerleşik hayata geçiş yönetimi etkilemiştir.
- Devlet merkezi Karabalgasundur; devlet meclisi burada toplanır.
- Kağanlık devam etmiş, Maniheizm’in etkisiyle unvanlarda (ör. “ay”, “kün”) değişimler görülmüştür.
Ordu Yapısı
- Hafif zırhlı askerler ve atlı birlikler önemlidir.
- Bozkır savaş taktikleri kullanılmaya devam edilmiştir.
- Ordu-millet anlayışı sürmüş; zamanla ticaret ve kültüre yönelim artmıştır.