9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 168
Soru – 1: Ulaştığınız bilgilerden yola çıkarak kitlesel göçlere neden olan unsurlar hakkında düşününüz.
Kısa Cevap: Kitlesel göçler; ekonomik, siyasi, coğrafi ve sosyal nedenlerin birleşmesiyle ortaya çıkmıştır.
Ayrıntılı Cevap: Kaynaklarda verilen bilgiler incelendiğinde kitlesel göçlerin tek bir nedene bağlı olmadığı görülmektedir. Ekonomik nedenler başta gelmektedir; kuraklık, otlak darlığı, nüfus artışı ve geçim kaynaklarının yetersiz kalması toplulukları yeni yurtlar aramaya zorlamıştır. Siyasi nedenler arasında savaşlar, baskılar, iç karışıklıklar ve hâkimiyet mücadeleleri yer alır. Coğrafi etkenler ise iklim değişiklikleri, doğal afetler ve verimsiz topraklardır. Bunlara ek olarak sosyal ve kültürel unsurlar, fetih arzusu, güvenlik ihtiyacı ve güçlü bir toplumsal dayanışma anlayışı da göç hareketlerini hızlandırmıştır. Özellikle Türk topluluklarında görülen hareketlilik ruhu, göçleri süreklilik hâline getirmiştir.
Soru – 2: Yanınızdaki arkadaşınız ile kendi düşüncenizi karşılaştırınız.
Kısa Cevap: Göçlerin temelinde ekonomik ve siyasi nedenler olduğu konusunda ortak görüşe varılmıştır.
Ayrıntılı Cevap: Arkadaşım ile yaptığımız değerlendirmede her ikimiz de ekonomik sıkıntıların ve siyasi baskıların göçlerin en önemli sebepleri olduğunu düşündük. Ancak arkadaşım, özellikle iklim değişiklikleri ve doğal afetlerin göçleri tetikleyen güçlü unsurlar olduğunu vurguladı. Bu karşılaştırma sonucunda, coğrafi faktörlerin de en az ekonomik ve siyasi nedenler kadar etkili olduğu konusunda ortak bir görüş oluştu.
Soru – 3: Ortak düşüncenizi sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Kitlesel göçlerin çok yönlü nedenlere dayandığı ifade edilmiştir.
Ayrıntılı Cevap: Sınıfça yapılan paylaşımda, kitlesel göçlerin siyasi çatışmalar, ekonomik zorluklar, coğrafi ve iklimsel değişiklikler ile sosyal nedenlerin birleşimi sonucunda ortaya çıktığı sonucuna ulaşıldı. Bu etkenlerin toplumları yaşadıkları yerleri terk etmeye zorladığı, göçlerin tarih boyunca medeniyetlerin şekillenmesinde önemli rol oynadığı ve her dönemde farklı etkilerle ortaya çıktığı vurgulandı.
9. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 169
Soru 1: Kaynaklara göre Türk toplulukları ve Germen kavimlerinin yaşam tarzı hakkında neler söylenebilir?
Cevap: Türk toplulukları, konargöçer bir yaşam sürmüş; hayvancılığa dayalı ekonomiyle geçimlerini sağlamışlardır. Otlak arayışı, kuraklık, iklim şartları ve siyasi baskılar Türk göçlerini hızlandırmıştır. Ayrıca fetih anlayışı ve cihan hâkimiyeti düşüncesi de göçlerde etkili olmuştur.
Germen kavimleri ise genellikle ormanlık ve soğuk iklim bölgelerinde yaşayan, tarım ve savaşçılıkla öne çıkan topluluklardır. Nüfus artışı, iklim koşulları, toprak yetersizliği ve savaşçı yapı, Germen göçlerinin başlıca nedenleri arasında yer almıştır.
Soru 2: Öğrendiklerinizden yola çıkarak göçlerin nedenlerine ilişkin balık kılçığı diyagramını doldurunuz.
Sosyal Nedenler:
- Nüfus artışı
- Güvenlik ihtiyacı
- Fetih arzusu
- Kültürel etkileşim
Siyasi Nedenler:
- Savaşlar ve iç çatışmalar
- Devletlerin zayıflaması
- Sınır ihlalleri ve baskılar
- Yerleşik devletlerin saldırıları
İktisadi Nedenler:
- Kıtlık ve açlık
- Ticaret yollarının değişmesi
- Ekonomik fırsat arayışı
- Hayvancılık ve tarım için yeni alan ihtiyacı
Coğrafi Nedenler:
- Kuraklık ve iklim değişiklikleri
- Doğal afetler (sel, deprem vb.)
- Otlakların yetersizliği
- Yeni ve verimli toprak arayışı