9. Sınıf Sağlık Bilgisi ve Trafik Kültürü Ders Kitabı Sayfa 25 Cevapları
Kontrol Noktası
Soru: 1) Aşağıda sağlık kavramına ait Frayer modelini doldurunuz. Cevap:
Tanım: Sağlık; bireyin yalnızca hastalık veya engelinin bulunmaması değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden iyi olma hâlidir.
Özellikler: Bedensel, ruhsal ve sosyal yönleri vardır. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarından, çevresel koşullardan, genetik özelliklerden ve sağlık hizmetlerinden etkilenir. Korunması ve geliştirilmesi gerekir.
Örnekler: Dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, yeterli uyumak, kişisel hijyene dikkat etmek, ruh sağlığını korumak ve gerektiğinde sağlık hizmetlerinden yararlanmak.
Örnek olmayanlar: Sağlıksız beslenmek, hareketsiz yaşamak, hijyen kurallarına uymamak, zararlı alışkanlıklar edinmek ve sağlığı tehdit eden çevre koşullarına karşı önlem almamak.
Tanım: Sağlık; bireyin yalnızca hastalık veya engelinin bulunmaması değil, bedensel, ruhsal ve sosyal yönden iyi olma hâlidir.
Özellikler: Bedensel, ruhsal ve sosyal yönleri vardır. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarından, çevresel koşullardan, genetik özelliklerden ve sağlık hizmetlerinden etkilenir. Korunması ve geliştirilmesi gerekir.
Örnekler: Dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, yeterli uyumak, kişisel hijyene dikkat etmek, ruh sağlığını korumak ve gerektiğinde sağlık hizmetlerinden yararlanmak.
Örnek olmayanlar: Sağlıksız beslenmek, hareketsiz yaşamak, hijyen kurallarına uymamak, zararlı alışkanlıklar edinmek ve sağlığı tehdit eden çevre koşullarına karşı önlem almamak.
Soru: 2) Yapılandırılmış gridde sağlığı etkileyen çevresel faktörlerin kaynaklarına ilişkin kutucuk numaralarını kullanarak soruları cevaplayınız. Cevap:
1: Trafikteki egzoz gazı
2: Sanayi bacalarındaki duman
3: İnşaat faaliyetleri
4: Havaalanları
5: Eğlence mekânları (yüksek ses)
6: Sanayi atıkları
7: Tarımsal pestisitler
8: Evsel atık sular
9: Plastik atıklar
10: Nükleer santraller
11: Tıbbi cihazlar
12: Sivrisinekler
1: Trafikteki egzoz gazı
2: Sanayi bacalarındaki duman
3: İnşaat faaliyetleri
4: Havaalanları
5: Eğlence mekânları (yüksek ses)
6: Sanayi atıkları
7: Tarımsal pestisitler
8: Evsel atık sular
9: Plastik atıklar
10: Nükleer santraller
11: Tıbbi cihazlar
12: Sivrisinekler
Soru: a) Hangisi/hangileri hem akut sağlık sorunlarına hem de kronik hastalıklara yol açabilecek kaynaklardır? Cevap: 1, 2, 6 ve 7. Egzoz gazları ve sanayi dumanları kısa sürede solunum sorunlarına, uzun süreli maruziyette ise kronik solunum ve kalp-damar hastalıklarına yol açabilir. Sanayi atıkları ve pestisitler de maruz kalma süresine ve miktarına göre akut zehirlenmelere veya uzun vadeli sağlık sorunlarına neden olabilir.
Soru: b) Hangisi/hangileri bireylerin yaşam tarzından bağımsız olarak yalnızca çevresel maruziyetle kansere yol açabilir? Cevap: 10 ve 11. Nükleer santrallerden kaynaklanabilecek radyasyon ile bazı tıbbi cihazların oluşturduğu iyonlaştırıcı radyasyona gereğinden fazla maruz kalmak hücre hasarı oluşturabilir ve uzun vadede kanser riskini artırabilir.
Soru: c) Hangisi/hangileri bireysel ve toplumsal düzeyde etkiler oluşturabilecek en az üç farklı kaynaktır? Örnek cevap: 1, 6 ve 12. Egzoz gazları hava kalitesini bozabilir, sanayi atıkları geniş alanlarda su ve toprağı kirletebilir, sivrisinekler ise hastalıkların toplumda yayılmasına neden olabilir. Bu nedenle bu kaynaklar hem bireyleri hem de toplumun genel sağlığını etkileyebilir.
Soru: ç) Hangisi/hangileri çevre yönetimi ve atık kontrol sistemlerinin geliştirilmesiyle doğrudan azaltılabilir? Cevap: 6, 8 ve 9. Sanayi atıklarının arıtılması, evsel atık suların uygun sistemlerle işlenmesi ve plastik atıkların azaltılıp geri dönüştürülmesi çevre yönetimi ve atık kontrolüyle doğrudan sağlanabilir.
Soru: d) Hangisi/hangileri hem doğal faaliyetlerden hem de insan faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel riskleri aynı anda içermektedir? Örnek cevap: 10, 11 ve 12 ile ilişki kurulabilir. Radyasyon doğada doğal olarak bulunabildiği gibi nükleer ve tıbbi uygulamalar gibi insan faaliyetlerinden de kaynaklanabilir. Sivrisinekler ise doğal canlılar olmakla birlikte çevre koşullarındaki insan kaynaklı bozulmalar ve su birikintileri nedeniyle daha fazla çoğalarak sağlık riski oluşturabilir.
Soru: e) Hangisi/hangileri sınır ötesi ve küresel ölçekte etkiler oluşturabilir? Örnek cevap: 2, 6, 9 ve 10. Sanayi kaynaklı hava kirliliği atmosfer yoluyla, sanayi ve plastik atıkları su ve deniz sistemleri yoluyla geniş alanlara yayılabilir. Nükleer kazalarda ortaya çıkabilecek radyoaktif maddeler de hava hareketleriyle ülkeler arasında taşınarak sınır ötesi etkiler oluşturabilir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün ünite, etkinlik ve sayfa cevaplarını 9. Sınıf Sağlık Bilgisi ve Trafik Kültürü Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.