9. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 189-190 Cevapları (MEB Yayınları)
Alıştırmalar Cevapları
1. Bir araştırma grubu, 27 memeli türünün bazı özelliklerini belirleyerek bunları aşağıdaki tabloya işlemiştir.
Verilen özellikleri inceleyiniz ve verilenlere göre öncüllerdeki soruları cevaplayınız.
Soru a) Her bir memeli türüne ait özellikler nasıl belirlenmiş olabilir? Fikirlerinizi yazınız ve sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Memeli türlerine ait veriler bilimsel gözlem, ölçüm ve araştırmalar sonucunda elde edilmiştir.
Detaylı Cevap: Araştırmacılar, memeli hayvanları doğal ortamlarında inceleyerek ya da bilimsel kaynaklardan yararlanarak bu verileri toplamış olabilirler.
Yaşam süresi uzun süreli gözlemlerle, kütle tartım araçlarıyla, maksimum hız ise deneyler ve gözlem sonuçlarıyla belirlenmiş olabilir. Ayrıca bu bilgiler bilimsel makaleler, veri tabanları ve zooloji araştırmaları kullanılarak da elde edilmiş olabilir. Bu nedenle veriler güvenilir ve ölçülebilir kaynaklara dayanmaktadır.
Soru b) Tablodaki verilerden yola çıkarak tek nicel değişken içeren bir betimleyen ve karşılaştıran istatistiksel araştırma sorusu yazınız.
- Betimleyen: En hızlı memeli hangisidir?
- Karşılaştıran: Memelilerin hızları türlerine göre nasıl değişmektedir?
Betimleyen istatistiksel araştırma sorusu:
“Memeli hayvanlar arasında maksimum hız değeri en yüksek olan tür hangisidir?”
Bu soru tek bir değişkene (maksimum hız) odaklanır ve durumu tanımlar.
Karşılaştıran istatistiksel araştırma sorusu:
“Farklı memeli türlerinin maksimum hızları arasında nasıl bir farklılık vardır?”
Bu soru ise türler arasında karşılaştırma yaparak değişimi inceler.
Soru c) İstatistiksel araştırma sorularını değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Sorular istatistiksel araştırma ölçütlerine uygundur ve veri ile cevaplanabilir.
Hazırlanan sorular:
- Açık ve anlaşılırdır
- Ölçülebilir veri içerir (hız, kütle vb.)
- Veri toplanarak cevaplanabilir
- Değişken içerir (nicel veri)
Bu nedenle sorular istatistiksel araştırma sorusu özelliklerini taşımaktadır.
Soru ç) Sınıf içi tartışma sonrası son hâlini yazınız.
- Betimleyen: En hızlı memeli hangisidir?
- Karşılaştıran: Memelilerin hızları nasıl dağılım göstermektedir?
✔ Son Betimleyen Soru: “Memeli türleri arasında maksimum hızı en yüksek olan hangisidir?”
✔ Son Karşılaştıran Soru: “Memeli hayvanların maksimum hız değerleri hangi aralıklarda yoğunlaşmaktadır?”
Bu hâliyle sorular daha açık, ölçülebilir ve analiz edilebilir duruma getirilmiştir.
Soru d) Araştırmacılar nasıl bir veri toplama planı oluşturmuş olabilir?
Kısa Cevap: Memeli türleri tek tek incelenmiş ve özellikleri ölçülerek tabloya aktarılmıştır.
- Amaç belirleme:
Memeli hayvanların özelliklerini incelemek - Veri kaynağı seçimi:
Bilimsel araştırmalar, gözlemler, veri tabanları - Değişken belirleme:
Yaşam süresi, kütle, maksimum hız - Veri toplama:
Her memeli türü için ölçüm ve kayıt yapılması - Veri düzenleme:
Verilerin tablo hâline getirilmesi - Doğruluk kontrolü:
Verilerin güvenilir kaynaklardan alınması - Analize hazır hâle getirme:
Karşılaştırma ve yorum için düzenleme
Genel Değerlendirme: Bu etkinlikte öğrenciler; veri toplama, analiz etme, karşılaştırma ve istatistiksel soru oluşturma becerilerini geliştirmektedir.
9. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 191 Cevapları (MEB Yayınları)
Alıştırmalar – Veri Toplama ve Araştırma Soruları
Soru e) : Planı sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Arkadaşlarınızın oluşturduğu planları dinleyiniz ve sundukları planların veri toplama planında bulunması gereken özelliklere uygunluğunu karekodda verilen kontrol formu ile değerlendiriniz. Değerlendirmelerinizi sınıfta tartışınız. Üzerinde uzlaştığınız planı yeniden yazınız.
Kısa Cevap: Tüm memeli türleri tek tek incelenerek ölçümler yapılır ve veriler düzenli şekilde kaydedilir.
- Amaç belirlenir: Memeli türlerinin yaşam süresi, kütle ve hız özelliklerini incelemek
- Veri kaynağı seçilir: Bilimsel araştırmalar, güvenilir veri tabanları
- Değişkenler belirlenir: Yaşam süresi (yıl), kütle (kg), maksimum hız (km/sa)
- Veriler toplanır: Her memeli türü için ayrı ayrı ölçüm ve kayıt yapılır
- Veriler düzenlenir: Tablo hâline getirilir ve karşılaştırmaya uygun hâle getirilir
- Doğruluk kontrolü yapılır: Verilerin güvenilirliği kontrol edilir
- Sonuçlar analiz edilir: Karşılaştırma ve yorum yapılır
✔ Sonuç Plan: “Her memeli türü ayrı ayrı incelenerek yaşam süresi, kütle ve hız verileri toplanır, düzenlenir ve analiz edilir.”
Soru f) Karekodda verilen veri setini istatistik yazılımına yükleyiniz. Veri setinin analizini yapınız ve araştırma sorularınızı cevaplayınız. Cevabınızı sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Veri seti analiz edilerek memeli türleri arasındaki farklar belirlenir.
Bu adım uygulamaya yöneliktir ve şu işlemleri içerir:
- Veri yazılıma girilir (Excel, grafik programı vb.)
- Veriler sınıflandırılır (hız, kütle, yaşam süresi)
- Grafikler oluşturulur (sütun grafiği, histogram vb.)
- Sonuçlar yorumlanır
✔ Elde Edilebilecek Sonuçlar:
- En hızlı memeli belirlenir (çita)
- En ağır memeli belirlenir (fil)
- Verilerin hangi aralıkta yoğunlaştığı görülür
Bu işlem genellikle uygulamalı olduğu için karekod verisiyle yapılır.
Soru 2-a) Tablodaki verilerden yola çıkarak tek nicel değişken içeren veri toplamayı gerektiren birer adet betimleyen ve karşılaştıran istatistiksel araştırma sorusu oluşturunuz.
- Betimleyen: Bir evde günlük su tüketimi ne kadardır?
- Karşılaştıran: İllere göre su tüketimi nasıl değişir?
Betimleyen İstatistiksel Araştırma Sorusu:
“Bir evde bir gün boyunca tüketilen su miktarı ne kadardır?”
✔ Tek değişken içerir (su miktarı)
✔ Durumu açıklamaya yöneliktir
Karşılaştıran İstatistiksel Araştırma Sorusu:
“Farklı illerde su tüketim miktarları nasıl değişiklik göstermektedir?”
✔ Aynı değişken farklı gruplar arasında karşılaştırılır
✔ Değişim ve farklılık incelenir
Genel Değerlendirme: Bu etkinlikte öğrenciler veri toplama planı oluşturma, analiz yapma ve istatistiksel soru yazma becerlerini geliştirmektedir.
9. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 192 Cevapları (MEB Yayınları)
Alıştırmalar – İstatistiksel Araştırma Süreci
Soru b) : Sorularınızı sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Karekodda yer alan kontrol formu ile sınıf arkadaşlarınızın sorularının istatistiksel araştırma sorusu ölçütlerine uygun olup olmadığını değerlendiriniz. Değerlendirmelerinizi sınıf arkadaşlarınızla tartışınız.
Kısa Cevap: Sorular kontrol formuna göre değerlendirilir ve uygunluğu tartışılır.
Detaylı Cevap: Bu aşamada öğrenciler oluşturdukları soruları birbirleriyle paylaşır ve aşağıdaki ölçütlere göre değerlendirir:
- Açık ve anlaşılır mı?
- Veri ile cevaplanabilir mi?
- Nicel (sayısal) veri içeriyor mu?
- Tek bir değişkene odaklanıyor mu?
✔ Sonuç: Soruların uygunluğu kontrol edilir ve eksikler düzeltilir.
Soru c) : Sınıfça üzerinde tartıştığınız ve uzlaştığınız araştırma sorularını yazınız.
- Betimleyen: Bir evde günlük su tüketimi ne kadardır?
- Karşılaştıran: İllere göre su tüketimi nasıl değişir?
✔ Sınıfça uzlaşılan betimleyen soru:
“Bir evde bir gün boyunca tüketilen su miktarı ne kadardır?”
✔ Sınıfça uzlaşılan karşılaştıran soru:
“Farklı illerde su tüketim miktarları nasıl değişiklik göstermektedir?”
Bu sorular:
- Ölçülebilir (litre, ton vb.)
- Veri toplanabilir
- Karşılaştırmaya uygundur
Soru ç) Tablodaki verileri elde edebilmek için nasıl bir veri toplama planı hazırlanmıştır? Fikrinizi yazınız.
Kısa Cevap: Veriler resmi kurumlardan ve ölçümlerden elde edilmiştir.
- Amaç belirleme: Su tüketimini incelemek
- Kaynak seçimi: Belediyeler, su idareleri, TÜİK
- Veri toplama: Şehirlerden su kullanım verileri alınır
- Veri düzenleme: Yıllara ve bölgelere göre sınıflandırılır
- Kontrol: Verilerin doğruluğu incelenir
✔ Sonuç Plan: “Veriler, şehirlerin su idarelerinden alınan resmi kayıtlar ile toplanmıştır.”
Soru d) Planınızı sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız ve en uygun veri toplama planını yazınız.
Kısa Cevap: En uygun plan, güvenilir ve düzenli veri toplamayı sağlar.
✔ Sınıfça belirlenen veri toplama planı:
- Veri kaynağı belirlenir (resmi kurumlar)
- Örneklem seçilir (şehirler veya haneler)
- Veri toplama yöntemi belirlenir (anket, kayıt)
- Veriler kaydedilir ve düzenlenir
- Analize hazır hâle getirilir
Sonuç: “Her şehirden su tüketim verileri düzenli şekilde toplanarak analiz edilir.”
Soru e) Karekodda verilen dosyayı istatistik yazılımına yükleyiniz ve analiz için hazır hâle getiriniz.
Kısa Cevap: Veri dosyası yazılıma yüklenerek analize hazır hâle getirilir.
- Veriler Excel veya istatistik programına aktarılır
- Eksik veya hatalı veriler düzeltilir
- Veriler düzenlenir ve sınıflandırılır
- Grafik oluşturma için hazır hâle getirilir
Soru f) Araştırma sorularına cevap bulabilmek için uygun görselleştirme araçlarını seçerek analiz yapınız.
Kısa Cevap: Grafik ve tablolar kullanılarak analiz yapılır.
- Sütun grafiği: Şehirlere göre karşılaştırma
- Histogram: Veri dağılımı
- Çizgi grafiği: Yıllara göre değişim
Bu araçlar sayesinde veriler daha anlaşılır ve yorumlanabilir hâle gelir.
Soru g) : Analiz sonuçlarını yorumlayarak araştırma sorularınıza cevap veriniz.
Kısa Cevap: Su tüketimi şehirlere göre değişiklik göstermektedir.
Yapılan analiz sonucunda:
- Bazı şehirlerde su tüketimi daha yüksektir
- Nüfus ve yaşam tarzı tüketimi etkiler
- Veriler belirli aralıklarda yoğunlaşır
✔ Sonuç: Su tüketimi sabit değildir, bölgelere göre farklılık göstermektedir.
Genel Değerlendirme: Bu etkinlikte öğrenciler veri toplama, analiz etme, yorumlama ve istatistiksel düşünme becerilerini geliştirmektedir.