9. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 154-155 Cevapları (MEB Yayınları)
Konuya Başlarken Tek Nicel Değişkenli Veri Cevapları
Soru 1: Küresel ortalama sıcaklık değerlerindeki sapmaların hangi değerlerde yoğunlaştığını görebilmek için hangi veri özetleme araçlarına ihtiyaç duyulur?
Kısa Cevap: Ortalama, ortanca ve tepe değer gibi veri özetleme araçları kullanılır.
Verilerin hangi değerlerde yoğunlaştığını belirlemek için:
- Aritmetik ortalama → Genel eğilimi gösterir
- Ortanca (medyan) → Verilerin ortasında bulunan değeri verir
- Tepe değer (mod) → En sık görülen değeri gösterir
Bu ölçüler sayesinde sıcaklık sapmalarının hangi değerlerde yoğunlaştığı anlaşılır.
Soru 2: 1850 ile 2023 yılları arasında sıcaklık sapma değerleri arasındaki fark belirlendiğinde sıcaklık farkının neden olacağı olumsuz etkiler açısından hangi veri özetleme değerlerine bakılması gerekir?
Kısa Cevap: Açıklık ve standart sapma gibi yayılma ölçülerine bakılmalıdır.
Sıcaklık değişimlerinin etkilerini incelemek için sadece ortalama yeterli değildir. Bu nedenle:
- Açıklık (en büyük – en küçük değer farkı)
- Standart sapma (verilerin ortalamadan uzaklığı)
gibi ölçüler incelenmelidir.
Bu değerler, sıcaklıkların ne kadar değiştiğini ve iklim üzerindeki riskleri gösterir.
Soru 3: Dağılımın merkezine yığılan küresel ortalama sıcaklık değerlerindeki sapmalar hangi aralıklarda yoğunlaştığını görebilmek için hangi veri görselleştirme araçları kullanılabilir?
Kısa Cevap: Histogram ve nokta grafiği kullanılabilir.
Verilerin hangi aralıkta yoğunlaştığını görmek için:
- Histogram (sütun grafiği) → Belirli aralıklardaki yoğunluğu gösterir
- Nokta grafiği → Verilerin dağılımını açıkça gösterir
Bu grafikler, sıcaklık sapmalarının hangi değerlerde toplandığını görmeyi sağlar.
Soru 4: Küresel ortalama sıcaklık değerlerindeki sapmaların dağılımına göre çok düşük ya da çok yüksek sapma değerleri olup olmadığını görebilmek için hangi veri görselleştirme aracı kullanılabilir?
Kısa Cevap: Kutu grafiği (boxplot) kullanılabilir.
Aykırı (uç) değerleri belirlemek için en uygun grafik:
Kutu grafiği (boxplot)
Bu grafik sayesinde:
- En küçük ve en büyük değerler
- Ortanca
- Aykırı değerler
kolayca görülür.
Soru 5: Belirli zaman aralığında sıcaklık değerlerinin sapmalarındaki değişimi görebilmek için hangi veri görselleştirme aracı kullanılabilir?
Kısa Cevap: Çizgi grafiği kullanılmalıdır.
Zamana bağlı değişimi incelemek için:
Çizgi grafiği (line graph) kullanılır.
Bu grafik:
- Yıllara göre değişimi gösterir
- Artış veya azalış eğilimini ortaya koyar
Küresel ısınmanın yıllara göre nasıl arttığını en iyi bu grafikle görebiliriz.
Genel Değerlendirme: Bu bölümde tek nicel değişkenli verilerin analizi ve yorumlanması öğrenilmektedir. Grafikler ve özetleme değerleri sayesinde veriler daha anlamlı hâle gelir ve doğru kararlar alınabilir.