9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 83 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027, Etkinlik 1.18 “İyonlaşma Enerjisi III” kapsamında ardışık iyonlaşma enerjilerinin neden arttığını, büyük enerji sıçramalarından valans elektron sayısının ve grup numarasının nasıl belirlendiğini açıklamaktadır.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 83 Cevapları
Etkinlik 1.18: İyonlaşma Enerjisi III
Soru: 1. Tablodaki boşlukları doldurunuz. Cevap:
| Element | Elektron Dizilimi | İE1 (kJ/mol) | Oluşan İyon | İE2 (kJ/mol) | Oluşan İyon | İE3 (kJ/mol) | Oluşan İyon | İE4 (kJ/mol) | Oluşan İyon |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Li | 1s2 2s1 | 520 | Li+ | 7298 | Li2+ | 11815 | Li3+ | − | − |
| Be | 1s2 2s2 | 900 | Be+ | 1757 | Be2+ | 14849 | Be3+ | 21006 | Be4+ |
| B | 1s2 2s2 2p1 | 800 | B+ | 2427 | B2+ | 3660 | B3+ | 25026 | B4+ |
| Na | 1s2 2s2 2p6 3s1 | 496 | Na+ | 4562 | Na2+ | 6912 | Na3+ | 9544 | Na4+ |
| Mg | 1s2 2s2 2p6 3s2 | 738 | Mg+ | 1451 | Mg2+ | 7733 | Mg3+ | 10540 | Mg4+ |
| Al | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 | 577 | Al+ | 1817 | Al2+ | 2745 | Al3+ | 11578 | Al4+ |
Soru: Bir elementin art arda verilen iyonlaşma enerjisi değerlerindeki artışın sebebi nedir? İlk elektronun koparılmasından sonra ikinci elektronun koparılması neden daha fazla enerji gerektirir? Kısa Cevap: Her elektron koparıldığında elektron sayısı azalır ancak proton sayısı değişmez. Bu nedenle kalan elektronlara uygulanan çekim artar ve sonraki elektronu koparmak daha zor olur. Detaylı Cevap: İlk elektron uzaklaştırıldığında atom pozitif yüklü bir iyona dönüşür. Proton sayısı aynı kalırken elektron sayısı azaldığından bir elektron başına düşen çekim gücü artar. Bu nedenle ikinci elektronu koparmak için birinciden, üçüncü elektronu koparmak için de ikinciden daha fazla enerji gerekir.
Soru: 2. Bir elementin verilen iyonlaşma enerjisi değerleri arasındaki farkın en büyük olduğu değere kadar olan iyonlaşma enerjisi sayısı o atom ile ilgili hangi bilgiye ulaşılmasını sağlar? Kısa Cevap: Atomun valans (değerlik) elektron sayısını verir. Detaylı Cevap: Ardışık iyonlaşma enerjileri arasında çok büyük bir sıçrama görülmesi, artık valans elektronlarının tamamının koparıldığını ve daha iç enerji düzeyindeki bir elektrona geçildiğini gösterir. Büyük sıçramadan önce koparılan elektron sayısı valans elektron sayısıdır.
Soru: 3. Verilen elementlerin periyodik tablodaki grup numaralarını iyonlaşma enerjisi değerlerinden yararlanarak bulunuz. Kısa Cevap:
Sonuç: Li ve Na 1A, Be ve Mg 2A, B ve Al 3A grubundadır.
| Element | Büyük Sıçrama | Valans Elektron Sayısı | Grup |
|---|---|---|---|
| Li | İE1 → İE2 | 1 | 1A |
| Na | İE1 → İE2 | 1 | 1A |
| Be | İE2 → İE3 | 2 | 2A |
| Mg | İE2 → İE3 | 2 | 2A |
| B | İE3 → İE4 | 3 | 3A |
| Al | İE3 → İE4 | 3 | 3A |
Soru: 4. Na, Mg ve Al elementlerinin aynı periyotta olduğunu göz önünde bulundurarak bu elementlerin atom yarıçaplarını karşılaştırınız. Kısa Cevap: Na > Mg > Al Detaylı Cevap: Na, Mg ve Al atomlarının katman sayıları aynıdır. Ancak soldan sağa doğru proton sayısı ve çekirdeğin elektronlara uyguladığı çekim artar. Bu nedenle elektronlar çekirdeğe daha fazla yaklaşır ve atom yarıçapı küçülür. Sonuç olarak Na en büyük, Al en küçük yarıçapa sahiptir.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Ardışık iyonlaşma enerjileri neden sürekli artar?
Her elektron koparıldığında elektron sayısı azalırken proton sayısı aynı kalır. Böylece kalan elektronlara uygulanan çekim artar ve sonraki elektronu koparmak daha fazla enerji gerektirir.
İyonlaşma enerjisindeki büyük sıçrama neyi gösterir?Büyük sıçrama, valans elektronlarının tamamının koparıldığını ve artık daha iç enerji düzeyindeki bir elektrona geçildiğini gösterir.
İyonlaşma enerjilerinden grup numarası nasıl bulunur?Büyük enerji sıçramasından önce kaç elektron koparıldığına bakılır. Örneğin sıçrama İE2 ile İE3 arasındaysa atomun 2 valans elektronu vardır ve 2A grubunda bulunur.
Na, Mg ve Al atomlarının yarıçapları neden Na > Mg > Al şeklindedir?Üç atom da aynı periyotta olduğu için katman sayıları aynıdır. Soldan sağa doğru çekirdek çekimi arttığından atom yarıçapı küçülür.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.