9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 68-70 Cevapları MEB Yayınları, elektron diziliminden periyot ve grup bulma, A-B grupları, valans elektronları ve periyodik tablonun bloklarıyla ilgili açıklamalı cevapları içerir.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 68-70 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027, Etkinlik 1.11 “Periyodik Tabloda Yer Bulma” kapsamında elektron diziliminden bir elementin periyot ve grup numarasının belirlenmesini, A ve B grubu elementlerinin kurallarını, valans elektronlarını ve periyodik tablonun bloklarını ele almaktadır.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 68 Cevapları
Etkinlik 1.11: Periyodik Tabloda Yer Bulma
1. Yönerge
Soru: 1. Bir elementin periyodik tablodaki yerini bulmak için gereken periyot ve grup numarası nasıl belirlenir? Kısa Cevap: Periyot ve grup numarası elektron diziliminden belirlenir. Detaylı Cevap: Elementin elektron dizilimindeki en yüksek temel enerji düzeyi periyot numarasını verir. Grup belirlenirken ise elektron sayısı ve elektron diziliminin hangi orbital türüyle sona erdiği dikkate alınır.
Soru: 2. A grubu elementlerinin periyot ve gruplarını belirleyen kurallara yönelik bir örüntü oluşturunuz. Kısa Cevap: A grubu elementlerinde en yüksek enerji düzeyi periyodu, son enerji düzeyindeki elektronların toplamı ise grubu belirler. Detaylı Cevap: Elektron dizilimi s veya p orbitali ile biten elementler A grubundadır. En büyük n değeri elementin periyodunu gösterir. En yüksek enerji seviyesindeki s ve p orbitallerinde bulunan toplam elektron sayısı ise A grubu numarasını verir.
Soru: 3. B grubu elementlerinin periyot ve gruplarını belirleyen kurallara yönelik bir örüntü oluşturunuz. Kısa Cevap: Elektron dizilimi d orbitali ile biten elementler B grubundadır. En yüksek enerji düzeyi periyodu, son s ve d orbitallerindeki elektronların toplamı ise grup numarasının belirlenmesinde kullanılır. Detaylı Cevap: B grubu elementlerinde ns ve (n-1)d orbitallerindeki elektronlar toplanır. Toplam 3-7 ise ilgili B grubu numarası elde edilir. Toplam 8, 9 veya 10 ise 8B; 11 ise 1B; 12 ise 2B grubunda yer alır.
Soru: 4. Oluşturduğunuz örüntüye göre aşağıda verilen her bir atomun periyodik tablodaki yerini belirleyiniz. Kısa Cevap:
20Ca: 4. periyot, 2A grubu
16S: 3. periyot, 6A grubu
25Mn: 4. periyot, 7B grubu
33As: 4. periyot, 5A grubu
Soru: 5. Elementlerin periyodik tablodaki yerlerini belirleyen kurallara ilişkin genelleme oluşturunuz. Kısa Cevap: Periyot, elektron dizilimindeki en yüksek enerji düzeyinden; grup ise son orbitallerdeki elektronların sayısı ve orbital türünden belirlenir. Detaylı Cevap: Elektron dizilimi s veya p ile bitiyorsa element A grubunda, d ile bitiyorsa B grubunda yer alır. A grubunda en dış enerji düzeyindeki elektronların toplamı grup numarasını verir. B grubunda ise son s ve d orbitallerindeki elektronların toplamı dikkate alınır; 8B, 1B ve 2B gruplarında özel sayılandırma uygulanır.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 69 Cevapları
Etkinlik 1.11: 2. Yönerge
Soru: Periyodik tabloda yer bulma kurallarını inceleyiniz ve oluşturduğunuz genellemeleri bilimsel bilgilerle karşılaştırarak tabloyu doldurunuz. Örnek Cevap-1: | Oluşturduğum Genelleme | Bilimsel Bilgiler Sonucunda Değişen Genellemem | Fark Edemediğim Noktalar |
| En yüksek enerji seviyesi periyodu, son katmandaki elektron sayısı grubu belirler. | A grubu elementlerinde bu kural geçerlidir ancak B grubu elementlerinde son s ve d elektronları birlikte değerlendirilir. | B gruplarında grup numarasının her zaman elektronların toplamıyla aynı olmadığını fark edememiştim. |
| d orbitaliyle biten elementlerde s ve d elektronları toplanarak grup bulunur. | Toplam 8, 9 ve 10 olduğunda 8B; 11 olduğunda 1B; 12 olduğunda 2B grubu yazılır. | 8B, 1B ve 2B gruplarındaki özel sayılandırmayı başlangıçta dikkate almamıştım. |
Öğrenci Notu: Bu tablo kişisel değerlendirme içerdiği için cevaplar öğrenciden öğrenciye değişebilir. Önemli olan ilk düşünceniz ile bilimsel bilgiyi karşılaştırarak hangi noktaları geliştirdiğinizi açıklamaktır.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 70 Cevapları
Valans Elektronları ve Periyodik Tablonun Blokları
A grubu elementlerinde valans elektron sayısı, en dış temel enerji seviyesindeki s veya s ve p orbitallerindeki toplam elektron sayısından belirlenir. B grubu elementlerinde ise ns ve (n-1)d orbitallerindeki elektronlar dikkate alınır.
| Atom | Elektron Dizilimi | Valans Elektron Sayısı |
| Be | 1s2 2s2 | 2 |
| O | 1s2 2s2 2p4 | 6 |
| Mn | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5 | 7 |
Soru: Periyodik tabloda valans elektron sayısı ile grup numarası uyuşmayan element var mıdır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek Cevap-1: Evet, vardır. Örneğin helyumun elektron dizilimi 1s2 olduğundan 2 valans elektronu vardır ancak soy gaz olduğu için 8A grubunda yer alır. Ayrıca B grubu elementlerinde grup numarası belirlenirken özel kurallar bulunduğundan valans elektronlarının toplamı grup numarasıyla doğrudan aynı olmayabilir.
Periyodik Tablonun Blokları
Elektron dizilimi s orbitaliyle biten elementler s blok, p orbitaliyle bitenler p blok, d orbitaliyle bitenler d blok, f orbitaliyle bitenler ise f blok elementleri olarak adlandırılır. d blok elementleri geçiş metalleri, f blok elementleri ise iç geçiş metalleri olarak bilinir.
Not: Helyum soy gaz olduğu için tabloda soy gazlarla birlikte gösterilir. Ancak elektron dizilimi 1s2 ile bittiğinden orbital türü bakımından s blok elementidir.
Soru: Elementlerin periyodik tablodaki yerleri ile ilgili etkileşimli içeriğe ulaşmak için karekodu okutunuz. Cevap: Bu bölüm etkileşimli çalışmadır. Karekodu okutarak elementlerin periyodik tablodaki yerlerini belirlemeye yönelik çalışmayı tamamlayınız.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Bir elementin periyot numarası nasıl bulunur?
Elektron dizilimindeki en yüksek temel enerji düzeyi elementin periyot numarasını gösterir. Örneğin en büyük n değeri 4 ise element 4. periyottadır.
A grubu elementlerinin grup numarası nasıl bulunur?
Elektron dizilimi s veya p orbitali ile biten A grubu elementlerinde en yüksek enerji seviyesindeki s ve p elektronlarının toplamı grup numarasını verir.
B grubu elementlerinin grup numarası nasıl bulunur?
Son ns ve (n-1)d orbitallerindeki elektronlar toplanır. Toplam 8, 9 veya 10 ise 8B; 11 ise 1B; 12 ise 2B grubu kabul edilir.
Helyum neden 8A grubundadır?
Helyumun yalnızca 2 valans elektronu vardır ancak ilk enerji seviyesi bu iki elektronla tamamen doludur. Bu kararlı yapısı nedeniyle soy gazlarla birlikte 8A grubunda yer alır.