9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları
Etkinlik-1.6 Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!
Soru: 1. Aşağıda bazı örnek olaylar verilmiştir. Bu olayların sonucunda meydana gelebilecek durumları tablodaki kimyasal maddelerin özelliklerine göre tamamlayınız. Örnek cevap:
1. Örnek Olay: Bir aile, evlerinde temizlik için düzenli olarak çeşitli kimyasal maddeler kullanmaktadır ancak bir gün ailedeki yetişkin bireylerinden biri banyo temizliğinde tuz ruhu kullanır ve ardından yüzeyi su ile temizlemeden daha iyi temizlik sağlamak için yüzeye çamaşır suyu döker. Cevap: Tuz ruhu ile çamaşır suyu karıştırıldığında zehirli klor gazı oluşabilir. Bu gaz solunduğunda öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, bulantı ve kusma gibi sağlık sorunlarına yol açabilir.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları
Etkinlik-1.6 Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!
2. Örnek Olay: Bir yetişkin, banyonun yer seramiğindeki kireç lekelerini temizlemek için güçlü bir kireç çözücüyü sulandırmadan zeminin tamamına döker. Cevap: Güçlü kireç çözücü asidik olduğundan derzlerle tepkimeye girerek aşınmaya ve yüzeyin zarar görmesine neden olabilir. Ayrıca cilt ve gözle temas etmesi de zararlı olabilir.
3. Örnek Olay: Kimyasal madde üretimi yapan bir fabrika üretim sonucu oluşan atık cıvaları denize bırakır. Cevap: Cıva denizi kirletir ve su canlılarında birikerek besin zincirine geçebilir. Cıvaya uzun süre maruz kalmak sinir sistemi ve böbrekler üzerinde zararlı etkiler oluşturabilir ve Minamata hastalığına yol açabilir.
4. Örnek Olay: Kimya deneyi sırasında öğretmen yağı içerisinde saklanan sodyum (Na) metalinden deneyde belirtilen miktardan fazla alır ve su dolu beherglasın içine koyar. Cevap: Sodyum suyla çok hızlı ve şiddetli tepkimeye girer. Tepkime sırasında ısı ve hidrojen gazı oluşur. Fazla miktarda sodyum kullanılması yangın veya patlama riskini artırabilir.
5. Örnek Olay: Yiyecek ve içecek hizmetleri bölümünde okuyan bir öğrenci, restoranın mutfağında çalışırken temizlemek istediği tavaları içerisinde güçlü bir yağ çözücü ve su bulunan kaba batırır. Öğrenci, eldiven giyerek kaptaki üç büyük tavayı aynı anda alırken tavalar elinden kayar ve tekrar kabın içine düşer. Bu esnada yüzüne kaptaki sıvıdan sıçramalar olur. Cevap: Güçlü yağ çözücüler bazik ve tahriş edici olabilir. Sıvının yüze sıçraması gözlerde yanma ve sulanmaya, ciltte ise tahriş veya yanıklara neden olabilir.
Soru: 2. Örnek olaylarda ortaya çıkabilecek sağlık ve çevre sorunları nelerdir? Örnek cevap: Zehirli gazların solunması sonucu solunum sorunları, kimyasalların temas etmesi sonucu göz ve cilt tahrişi oluşabilir. Sodyumun suyla tepkimesi yangın veya patlamaya neden olabilir. Cıvanın denize bırakılması ise su kirliliğine ve canlıların zarar görmesine yol açabilir.
Soru: 3. Örnek olaylardaki ortak problemi özetleyerek yazınız. Örnek cevap: Örnek olaylardaki ortak problem, kimyasal maddelerin özellikleri ve güvenlik kuralları dikkate alınmadan kullanılmasıdır. Yanlış kullanım hem insan sağlığını hem de çevreyi tehlikeye atmaktadır.
Soru: 4. 1 ve 4. örnek olaylarda gerçekleşen tepkimeleri araştırarak yazınız. Bu olaylarda kazaya neden olan maddeleri belirtiniz. Cevap:
1. örnek olay: Tuz ruhundaki hidroklorik asit ile çamaşır suyundaki sodyum hipoklorit tepkimeye girerek klor gazı oluşturabilir.
NaClO + 2HCl → NaCl + H₂O + Cl₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Tuz ruhu ve çamaşır suyu.
4. örnek olay: Sodyum metali suyla şiddetli tepkimeye girerek sodyum hidroksit ve hidrojen gazı oluşturur.
2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Sodyum ve su. Gereğinden fazla sodyum kullanılması tehlikeyi artırmıştır.
1. örnek olay: Tuz ruhundaki hidroklorik asit ile çamaşır suyundaki sodyum hipoklorit tepkimeye girerek klor gazı oluşturabilir.
NaClO + 2HCl → NaCl + H₂O + Cl₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Tuz ruhu ve çamaşır suyu.
4. örnek olay: Sodyum metali suyla şiddetli tepkimeye girerek sodyum hidroksit ve hidrojen gazı oluşturur.
2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑
Kazaya neden olan maddeler: Sodyum ve su. Gereğinden fazla sodyum kullanılması tehlikeyi artırmıştır.
Soru: 5. Örnek olaylardaki kazalar hangi laboratuvar güvenlik kurallarının ihmali sonucu oluşmuştur? Bu kazaların yaşanmaması için alınabilecek önlemler nelerdir? Bu önlemleri çok yönlü bakış açısıyla değerlendiriniz. Örnek cevap: Kimyasalların kullanım talimatlarının okunmaması, birbiriyle tepkimeye girebilecek maddelerin karıştırılması, deneyde belirtilenden fazla madde kullanılması, koruyucu gözlüğün kullanılmaması ve kimyasal atıkların doğaya bırakılması önemli ihmallerdir. Kazaları önlemek için etiketler okunmalı, koruyucu ekipman kullanılmalı, kimyasallar gelişigüzel karıştırılmamalı, deneylerde belirtilen miktarlara uyulmalı ve kimyasal atıklar uygun şekilde toplanmalıdır. Bu önlemler hem insan sağlığını hem çevreyi hem de çalışma ortamını korur.
Soru: 6. Örnek olaylarda kullanılan kimyasal maddelerin sebep olabileceği kazaları düşünerek kimyasal maddeler için genel bir etiket tasarlayınız. Etiketinizi tasarlarken piktogramlar ve kimyasal depolama matrisinden yararlanmanız önemlidir. Örnek cevap:
KİMYASAL MADDE GÜVENLİK ETİKETİ
Kimyasalın adı: Ürünün adı ve varsa kimyasal formülü yazılmalıdır.
Tehlike piktogramı: Maddenin özelliğine göre aşındırıcı, zehirli, çevreye zararlı, yanıcı gibi uygun işaret kullanılmalıdır.
Uyarı: Maddenin oluşturabileceği tehlikeler açıkça belirtilmelidir.
Koruyucu önlemler: Eldiven, koruyucu gözlük ve gerekli durumlarda önlük kullanılmalıdır.
Karıştırma uyarısı: Birlikte kullanılmaması gereken kimyasallar belirtilmelidir.
Depolama: Maddenin hangi koşullarda ve hangi kimyasallardan ayrı saklanacağı yazılmalıdır.
İlk yardım: Cilt, göz veya solunum yoluyla temas durumunda yapılması gerekenler belirtilmelidir.
Atık bilgisi: Kimyasalın lavaboya veya çevreye dökülmemesi gerektiği ve uygun atık kabında toplanacağı belirtilmelidir.
KİMYASAL MADDE GÜVENLİK ETİKETİ
Kimyasalın adı: Ürünün adı ve varsa kimyasal formülü yazılmalıdır.
Tehlike piktogramı: Maddenin özelliğine göre aşındırıcı, zehirli, çevreye zararlı, yanıcı gibi uygun işaret kullanılmalıdır.
Uyarı: Maddenin oluşturabileceği tehlikeler açıkça belirtilmelidir.
Koruyucu önlemler: Eldiven, koruyucu gözlük ve gerekli durumlarda önlük kullanılmalıdır.
Karıştırma uyarısı: Birlikte kullanılmaması gereken kimyasallar belirtilmelidir.
Depolama: Maddenin hangi koşullarda ve hangi kimyasallardan ayrı saklanacağı yazılmalıdır.
İlk yardım: Cilt, göz veya solunum yoluyla temas durumunda yapılması gerekenler belirtilmelidir.
Atık bilgisi: Kimyasalın lavaboya veya çevreye dökülmemesi gerektiği ve uygun atık kabında toplanacağı belirtilmelidir.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları
Etkinlik-1.6 Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!
Soru: 7. Sınıf arkadaşlarınız ile etiketlerinizi paylaşarak en uygun etiketi belirleyiniz. Kendi tasarladığınız etiket ile belirlenen etiketi karşılaştırarak etiketinizi problemin çözümüne uygunluk açısından değerlendiriniz. Örnek cevap: Sınıfta seçilen etikette tehlike işaretleri daha büyük ve uyarılar daha açık hazırlanmıştı. Benim etiketimde de temel güvenlik bilgileri vardı ancak depolama ve ilk yardım bilgilerini daha belirgin yazabilirdim. Bu nedenle etiketimi bu yönlerden geliştirebilirim.
Soru: 8. Günlük hayatınızda kimyasal malzemeleri hatalı kullandığınız bir durum yaşadınız mı? Bu durumun neden kaynaklandığını düşünüyorsunuz ve oluşan problemi nasıl çözdünüz? Örnek cevap: Bir defasında temizlik yaparken gereğinden fazla temizlik maddesi kullandım. Bunun ürünün etiketindeki kullanım miktarını okumamamdan kaynaklandığını fark ettim. Daha sonra yüzeyi bol suyla temizledim ve bundan sonra ürünlerin kullanım talimatlarını okumaya dikkat ettim.
Kimya Laboratuvarında Kullanılan Temel Malzemeler
Sayfanın alt bölümünde beherglas, erlenmayer, cam balon, balon joje, ayırma hunisi, dereceli silindir (mezür), soğutucu, huni, U boru, büret, pipet ve termometre tanıtılmaktadır. Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır ve ayrıca cevaplanacak bir soru bulunmamaktadır.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Çamaşır suyu ile tuz ruhu neden karıştırılmamalıdır?
Birlikte kullanıldıklarında zehirli klor gazı oluşabileceği için bu iki ürün karıştırılmamalıdır.
Sodyum suyla temas ettiğinde ne olur?Sodyum suyla çok hızlı tepkimeye girerek ısı, sodyum hidroksit ve hidrojen gazı oluşturur. Tepkime tehlikeli olabilir.
Kimyasal madde etiketinde hangi bilgiler bulunmalıdır?Kimyasalın adı, tehlike işaretleri, güvenlik uyarıları, koruyucu önlemler, depolama ve gerektiğinde ilk yardım bilgileri bulunmalıdır.