9. Sınıf Kimya Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 251
Etkinlik-3.5: Atıklardan Nanoparçacık Eldesi
1. Soru: Deney sonuçlarınızı öğretmeninizin deney sonuçlarıyla karşılaştırınız. Gümüş ve bakır nanoparçacık elde ettiğinizi nasıl belirlediniz?
Kısa Cevap: Renk değişimi nanoparçacık oluşumunu gösterir.
Detaylı Cevap: Nanoparçacık oluşumu genellikle renk değişimi ile anlaşılır. Gümüş nanoparçacıklar (AgNP) açık sarı, bakır nanoparçacıklar (CuNP) ise koyu kahverengi renk oluşturur. Daha kesin sonuç için SEM (elektron mikroskobu) ile inceleme yapılabilir.
2. Soru: Elde ettiğiniz bakır nanoparçacık miktarını belirleyiniz. Hangi atıktan daha fazla bakır nanoparçacık elde ettiniz? Sizce bunun nedeni ne olabilir?
Kısa Cevap : Renk ve kütle değişimi ile miktar belirlenir.
Detaylı Cevap: Nanoparçacık miktarı, çözelti kütlesi ve renk yoğunluğu ile tahmin edilir. Daha fazla nanoparçacık elde edilen atık, indirgen madde bakımından zengin olan atıktır. Çünkü bu maddeler tepkimeyi hızlandırır ve verimi artırır.
3. Soru: Elde ettiğiniz gümüş nanoparçacıkların verimini bakır nanoparçacık deneyinizdeki kadar kolay belirleyebildiniz mi? Bu durumun nedeni nedir?
Kısa Cevap: Hayır, belirlemek daha zordur.
Detaylı Cevap: Atıklardan elde edilen özütler genellikle sarı tonlarında olduğu için AgNP’nin rengiyle karışır. Bu nedenle gümüş nanoparçacık oluşumunu gözlemlemek bakıra göre daha zordur.
4. Soru: Atıklardan elde ettiğiniz nanoparçacıkların büyüklüğünü ve şeklini nasıl belirleyebilirsiniz?
Kısa Cevap: Elektron mikroskobu (SEM) ile belirlenir.
Detaylı Cevap: Nanoparçacıklar çok küçük olduğu için optik mikroskopla görülemez. Bu nedenle büyüklük ve şekilleri SEM (Taramalı Elektron Mikroskobu) ile incelenerek belirlenir.
5. Soru: Atıklardan gümüş ve bakır nanoparçacık eldesinde yeşil kimyanın hangi ilkelerini kullandınız? Bu ilkeler sürdürülebilir kalkınmanın hangi hedeflerine katkı sağlar?
Kısa Cevap: Atık azaltma ve çevre dostu üretim ilkeleri kullanılır.
Detaylı Cevap: Bu deneyde kullanılan başlıca yeşil kimya ilkeleri:
- Atık önleme
- Atom ekonomisi
- Daha az zararlı kimyasallar kullanma
- Güvenli kimyasal tasarımı
Bu ilkeler sayesinde sürdürülebilir kalkınmanın 12. hedefi (sorumlu üretim ve tüketim) desteklenir. Ayrıca çevre korunur ve kaynaklar verimli kullanılır.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 252
Etkinlik-3.5 Devamı
6. Soru: Deneylerden elde ettiğiniz verileri bulut teknolojileri gibi çevrim içi ortamlarda kişisel bilgilerin gizliliğine dikkat ederek sınıf arkadaşlarınız ile paylaşınız. Verileri analiz ederek hangi atıktan ne kadar nanoparçacık elde edildiğini, ne kadar atığın geri dönüştürüldüğünü ve ne kadar atığın önlenebileceğini değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Veriler analiz edilerek en verimli atık türü ve geri dönüşüm miktarı belirlenir.
Detaylı Cevap: Deney sonuçları paylaşılıp incelendiğinde, hangi evsel atığın daha fazla nanoparçacık ürettiği ortaya çıkar. Ayrıca geri dönüştürülen atık miktarı hesaplanarak atık azaltımı ve çevreye katkı değerlendirilir. Bu süreç, sürdürülebilir üretim için önemli veriler sağlar.
7. Soru: Kitabın sonunda “Ekler” bölümündeki 13. Form’u doldurunuz.
Kısa Cevap: Bu form öğrencinin kendi çalışmasına göre doldurulur.
Detaylı Cevap: “Ekler” bölümündeki form, öğrencinin deney sürecini, gözlemlerini ve sonuçlarını değerlendirmesi için hazırlanmıştır. Bu nedenle her öğrenci kendi yaptığı çalışmaya göre formu doldurmalıdır.