9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 155–156 Cevapları
Etkinlik-2.15: Hidrojenli Moleküllere Yakından Bakalım
Etkinlik-2.15 Hidrojenli Moleküllere Yakından Bakalım
Soru: Kalıcı dipole sahip moleküllerin kısmi negatif ve kısmi pozitif kısımlarını belirleyiniz.
Kısa Cevap: H atomu genellikle δ⁺, elektronegatifliği yüksek olan F, O, N, Cl ve S atomları δ⁻ olur.
Detaylı Cevap: Elektronegatifliği yüksek olan atom, bağ elektronlarını daha çok kendine çeker ve kısmi negatif (δ⁻) olur. Hidrojen ise bu atomlara göre elektronegatifliği düşük olduğu için kısmi pozitif (δ⁺) olur. Buna göre HF’de F δ⁻, H δ⁺; H₂O’da O δ⁻, H’ler δ⁺; NH₃’te N δ⁻, H’ler δ⁺; HCl’de Cl δ⁻, H δ⁺; H₂S’te S δ⁻, H’ler δ⁺ şeklindedir. F₂ molekülü apolar olduğu için kalıcı dipol oluşturmaz.
Soru: Hangi etkileşimler dipol-dipol etkileşimidir?
Kısa Cevap: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 numaralı etkileşimler dipol-dipol etkileşimidir.
Detaylı Cevap: Dipol-dipol etkileşimleri polar moleküller arasında oluşur. Görselde 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 numaralı etkileşimlerde polar moleküller yer aldığı için bu etkileşimler dipol-dipol etkileşimi olarak değerlendirilir.
Soru: Dipol-dipol etkileşiminin oluşmasına neden olan ölçüt nedir?
Kısa Cevap: Dipol-dipol etkileşiminin ölçütü, moleküllerin kalıcı dipole sahip polar moleküller olmasıdır.
Detaylı Cevap: Dipol-dipol etkileşimi, polar moleküllerin δ⁺ ve δ⁻ uçları arasında oluşur. Örneğin 2 numaralı etkileşimde NH₃ molekülündeki N atomu δ⁻, H₂O molekülündeki H atomu δ⁺ özellik gösterir. Bu zıt kısmi yükler birbirini çekerek dipol-dipol etkileşimi oluşturur.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 156 Cevapları
Etkinlik-2.15 Hidrojenli Moleküllere Yakından Bakalım
Soru: Dipol-dipol etkileşimlerinin oluşumunda etkili olan aynı ya da farklı tür molekülleri sınıflandırınız.
Aynı tür moleküller: 4, 5, 6, 7, 9
Farklı tür moleküller: 2, 3, 8
Detaylı Cevap: Aynı tür moleküller arasında oluşan dipol-dipol etkileşimlerinde iki molekülün formülü aynıdır. Bu nedenle 4, 5, 6, 7 ve 9 numaralı etkileşimler aynı tür moleküller arasındadır. Farklı tür moleküller arasında oluşan etkileşimlerde moleküller farklıdır. Bu yüzden 2, 3 ve 8 numaralı etkileşimler farklı tür moleküller arasındadır.
Soru: HF ve HCl moleküllerinde kısmi negatif yük eşit büyüklükte midir?
Kısa Cevap: Hayır, eşit değildir. HF’de kısmi negatif yük daha yoğundur.
Detaylı Cevap: Florun elektronegatifliği klordan daha büyüktür. Bu nedenle HF molekülünde bağ elektronları F atomuna daha fazla çekilir. Görselde HF molekülündeki yük yoğunluğunun daha belirgin gösterilmesi de bunu destekler. Bu yüzden HF’de F üzerindeki δ⁻ yük yoğunluğu, HCl’deki Cl üzerindeki δ⁻ yük yoğunluğundan daha fazladır.
Soru: Hidrojen bağı yapabilen moleküllerin formüllerini belirleyiniz.
Kısa Cevap: HF, H₂O ve NH₃ hidrojen bağı yapabilir.
Detaylı Cevap: Bir molekülün hidrojen bağı yapabilmesi için yapısında F-H, O-H veya N-H bağı bulunmalıdır. Bu ölçüte göre HF, H₂O ve NH₃ molekülleri hidrojen bağı oluşturabilir. Çünkü bu moleküllerde hidrojen atomu, elektronegatifliği yüksek olan F, O veya N atomuna bağlıdır.
Soru: Aynı moleküller arasında hidrojen bağı etkileşimleri hangileridir?
Kısa Cevap: 4, 5 ve 9
Detaylı Cevap: Aynı tür moleküller arasında hidrojen bağı oluşabilmesi için moleküllerin F-H, O-H veya N-H bağı içermesi gerekir. Görselde 4 numarada H₂O-H₂O, 5 numarada HF-HF, 9 numarada NH₃-NH₃ etkileşimi vardır. Bu nedenle aynı moleküller arasındaki hidrojen bağı etkileşimleri 4, 5 ve 9 numaralı etkileşimlerdir.
Soru: Farklı moleküller arasında hidrojen bağı etkileşimleri hangileridir?
Kısa Cevap: 2 ve 3
Detaylı Cevap: Farklı tür moleküller arasında da hidrojen bağı oluşabilir. Görselde 2 ve 3 numaralı etkileşimlerde H₂O ve NH₃ molekülleri arasında etkileşim gösterilmiştir. Bu moleküller O-H ve N-H bağı içerdiği için aralarında hidrojen bağı oluşabilir.