9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 248 Cevapları (MEB Yayınları)
6. Etkinlik: Isı İletimini ve Yalıtımını Keşfetmek
1. Soru: Sınıfta bulunan farklı cisimlere dokunarak cisimlerin sıcaklıklarına yönelik hissettiklerinizi ifade ediniz.
Kısa Cevap: Metal daha soğuk, ahşap ve plastik daha ılık hissedilir.
Detaylı Cevap: Aynı ortamda bulunan maddeler aslında aynı sıcaklıktadır. Ancak metaller ısıyı hızlı ilettiği için elimizden ısıyı çeker ve daha soğuk hissedilir. Ahşap ve plastik ise yalıtkan olduklarından ısıyı yavaş iletir ve daha ılık hissedilir.
2. Soru: Yemek yapılırken kullanılan tahta kaşık ve metal kaşığın sıcaklıklarının değişim hızını karşılaştırınız ve günlük hayattan benzer olayları arkadaşlarınız ile paylaşınız.
Kısa Cevap: Metal kaşık daha hızlı ısınır.
Detaylı Cevap: Metal kaşık iyi bir iletken olduğu için sıcak yemekle temas ettiğinde hızla ısınır. Tahta kaşık ise yalıtkan olduğundan daha yavaş ısınır.
Örnek: Metal kapı kolu soğuk hissedilirken ahşap kapı daha ılık hissedilir.
3. Soru: Öğretmeninizin rehberliğinde gruplara ayrılınız. Grup arkadaşlarınızla görüş alışverişinde bulunarak aşağıdaki deneylerden birini seçiniz.
Kısa Cevap: 1. Deney seçildi.
Detaylı Cevap: 1. Deney (Isı iletim hızının maddenin cinsine bağlı değişimi) seçilmiştir.
4. Soru: Seçtiğiniz deneyin amacı doğrultusunda bir hipotez oluşturunuz.
Kısa Cevap: Metaller ısıyı daha hızlı iletir.
Detaylı Cevap: Farklı maddelerin ısı iletim hızları farklıdır. Metaller, ahşap ve plastikten daha hızlı ısı iletir.
5. Soru: Deneyde ihtiyaç duyacağınız araç gereci, deney düzeneğinin tasarımını ve deney sırasında nelere dikkat edeceğinizi tartışarak deney kurgusu yapınız. Kurguladığınız deneyi uygulanabilir bir tasarım hâline getiriniz. Deneyde kullanacağınız araç gereci ve tasarımınızı tablodaki ilgili kısımlara yazınız. Tasarladığınız deney düzeneğinin basit bir görselini çiziniz.
Kısa Cevap: Metal, tahta ve plastik çubuklar kullanılır.
- Araç Gereç: Metal, tahta, plastik çubuklar; sıcak su kabı; balmumu; termometre
- Deney Tasarımı: Çubukların bir ucu sıcak suya batırılır, diğer uçlarına balmumu sürülür
- Deney Düzeneği: Balmumunun erime süresi gözlenerek ısı iletim hızları karşılaştırılır
- Dikkat Edilecekler: Eşit uzunlukta çubuklar kullanılmalı, ölçümler aynı anda yapılmalıdır
6. Soru: Tasarladığınız deneyi grubunuzla iş bölümü yaparak gerçekleştiriniz. Katılarda ısı iletim hızının bağlı olduğu etmenlere ilişkin deney gözlem sonuçlarınızı yazınız.
Kısa Cevap: Metal en hızlı iletir.
Detaylı Cevap: Deney sonucunda metal çubuğun balmumunu en hızlı erittiği görülür. Bu, metalin en iyi iletken olduğunu gösterir. Ahşap ve plastik ise daha yavaş ısı ilettiği için yalıtkan özellik gösterir. Sonuç olarak ısı iletim hızı maddenin cinsine bağlıdır.
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 249 Cevapları (MEB Yayınları)
7. Soru: Katılarda ısı iletim hızını etkileyen etmenlere ilişkin çıkarımlarda bulununuz. Çıkarımlarınızı yalıtım kavramıyla ilişkilendirerek aşağıdaki alana yazınız.
Kısa Cevap: Isı iletim hızı maddenin cinsi, kalınlığı ve sıcaklık farkına bağlıdır.
Detaylı Cevap: Katılarda ısı iletim hızı; maddenin cinsi (iletkenlik), kalınlığı ve sıcaklık farkı gibi etmenlere bağlıdır. Metaller iyi iletken, tahta ve plastik gibi maddeler ise yalıtkandır. Yalıtım, ısı iletimini azaltarak ısı kaybını önler ve enerji tasarrufu sağlar. Bu nedenle binalarda yalıtım malzemeleri kullanılır.
8. Soru: Aşağıda verilen görselleri inceleyiniz ve görsellerle ilgili soruları cevaplayınız.
a) Soru: Görsellerdeki yapıların inşası ve tasarımı, özellikle yaz aylarında binaların iç sıcaklığını nasıl etkiler?
Kısa Cevap: Isı iletimi düşük yapılar yazın daha serin olur.
Detaylı Cevap: Taş, kerpiç ve toprak gibi malzemeler ısıyı yavaş iletir, bu yüzden iç ortam sıcaklığını dengede tutar ve yazın serinlik sağlar. Betonarme ve metal yapılar ise ısıyı hızlı ilettiği için daha çabuk ısınır.
b) Soru: Bu yapıların ısı yalıtımına katkıda bulunabilecek görünür özellikleri nelerdir?
Kısa Cevap: Kalın duvarlar ve doğal malzemeler yalıtım sağlar.
- Kerpiç ve taş duvarlar: Isıyı geç iletir
- Toprak çatı: Güneş ışığını emer ve sıcaklığı dengeler
- Keçe çadır: Hava dolaşımı sağlar
- Ahşap yapılar: Yalıtkan özellik gösterir
Bu özellikler sayesinde yapılar ısıyı içeride tutar veya dışarıdan gelen ısıyı azaltır.
c) Soru: Bir inşaat mühendisi olduğunuzu ve yaz mevsiminin sıcak geçtiği bir bölgede bina yapacağınızı varsayınız. Isı iletimini ve aile bütçesini göz önünde bulundurarak 8. maddede verilen görsellerdeki yapılardan hangisini yapmayı tercih edersiniz? Cevabınızı gerekçesiyle açıklayınız.
Kısa Cevap: Kerpiç (toprak) ev tercih edilir.
Detaylı Cevap: Kerpiç evler düşük ısı iletkenliğine sahiptir, bu nedenle yazın iç ortamı serin tutar. Aynı zamanda maliyeti düşüktür ve doğal yalıtım sağlar. Bu yüzden hem ekonomik hem de verimli bir tercihtir.
d) Soru: Yapılarda ısı yalıtım malzemeleri kullanılmasının birey ve ülke ekonomisine katkısını enerji tasarrufu bağlamında beyin fırtınası yöntemiyle belirleyiniz. Türkiye kaynaklarının verimli kullanılmasını Türkiye ekonomisine sağlayacağı katkı ve sürdürülebilirlik bağlamında değerlendiriniz ve değerlendirmelerinizi yazınız.
Kısa Cevap: Yalıtım enerji tasarrufu sağlar ve ekonomiye katkı sunar.
Detaylı Cevap: Isı yalıtımı sayesinde daha az enerji tüketilir, bu da bireylerin faturalarını düşürür. Ülke genelinde enerji ihtiyacı azalır, enerji ithalatı düşer ve ekonomik tasarruf sağlanır. Ayrıca çevre korunur, sürdürülebilir kalkınma desteklenir ve gelecek nesiller için daha yaşanabilir bir dünya oluşturulur.
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 250 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru 1: Ekonomiyi, enerji tasarrufunu ve yaşadığınız bölgenin özelliklerini göz önünde bulundurarak bir ev tasarlayınız. Evin tasarımında kullanacağınız malzemeleri belirterek tasarımınızı aşağıdaki alana çiziniz.
Kısa Cevap: Yalıtımlı, enerji tasarruflu ve çevre dostu bir ev tasarlanmalıdır.
Detaylı Cevap: Tasarlanan evde ısı kaybını azaltan ve enerji verimliliğini artıran malzemeler kullanılmalıdır.
- Duvarlar: Isı yalıtımlı (taş yünü, strafor, kerpiç)
- Çatı: Yeşil çatı veya yalıtımlı çatı sistemi
- Pencereler: Çift camlı, ısı yalıtımlı
- Kapılar: Ahşap veya yalıtımlı kapı
- Enerji: Güneş panelleri ile elektrik üretimi
Bu tasarım sayesinde ev yazın serin, kışın sıcak kalır ve enerji tasarrufu sağlanır.
Soru 2: Katı maddelerin ısı iletim hızının bilinmesi, günlük hayattaki hangi problemlerin çözümüne katkıda bulunabilir? Üç örnek problem belirleyerek bu problemlere çözüm önerileri sununuz.
Kısa Cevap: Isı iletimi bilgisi enerji tasarrufu ve güvenlik sağlar.
- Problem: Evlerde ısı kaybı
Çözüm: Yalıtım malzemeleri kullanarak ısı kaybını azaltmak - Problem: Mutfakta yanık oluşması
Çözüm: Metal yerine ahşap/plastik saplı araçlar kullanmak - Problem: Elektrikli cihazların aşırı ısınması
Çözüm: Isıyı iyi ileten soğutucu (metal) sistemler kullanmak
Soru 3: Yaşadığınız evin özelliklerini ve bulunduğunuz bölgenin çevre şartlarını dikkate alarak ısı yalıtımı bakımından evinizde ne gibi iyileştirmeler yapılabileceğini yazınız.
Kısa Cevap: Evde yalıtım güçlendirilerek enerji kaybı azaltılabilir.
- Çift camlı pencereler kullanılarak ısı kaybı azaltılabilir
- Dış cephe mantolama ile kışın sıcaklık korunur
- Çatı ve zemin yalıtımı yapılabilir
- Kapı ve pencerelerdeki boşluklar kapatılarak ısı kaçışı önlenir
Bu iyileştirmeler sayesinde ev daha konforlu ve ekonomik hâle gelir.