9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları | Sayfa 176
3.4.1. Kaldırma Kuvveti ile Basıncı Oluşturan Kuvvet Arasındaki İlişki
6. Etkinlik Cevapları
Soru 1: Kaldırma kuvvetinin büyüklüğü ile yeri değişen sıvının ağırlığı arasındaki ilişkiye dair hipotezler kurunuz.
1. Hipotez: Bir cisim tarafından yer değiştirilen sıvının yoğunluğu arttıkça, yer değiştirilen sıvının ağırlığı artar ve buna bağlı olarak kaldırma kuvveti de artar.
2. Hipotez: Aynı cisim farklı yoğunluktaki sıvılara batırıldığında, sıvının yoğunluğu arttıkça cismin maruz kaldığı kaldırma kuvveti artar.
5. Etkinlik’teki deneyden elde ettiğiniz verileri analiz ederek aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Soru 2a : Cismin ağırlığı ile cismin sıvıya batma miktarı arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Cevap: Cismin ağırlığı arttıkça, dengede kalabilmesi için daha fazla sıvı yer değiştirmesi gerekir. Bu nedenle cismin sıvıya batma miktarı artar.
Soru 2b: Sıvının yoğunluğu ile cismin batan hacmi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Cevap: Sıvının yoğunluğu arttıkça, aynı ağırlıktaki bir cismin dengede kalması için daha az hacim batması yeterlidir. Bu nedenle batan hacim, sıvı yoğunluğu ile ters orantılıdır.
Soru 2c: Yer çekimi ivmesinin, cismin batan hacmi ve sıvıların cisme uyguladığı kaldırma kuvveti üzerindeki etkisini açıklayınız.
Cevap: Yer çekimi ivmesi (g) arttıkça, hem cismin ağırlığı hem de kaldırma kuvveti artar. Kaldırma kuvveti doğrudan g ile orantılıdır.
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 177 Soru – Cevap
Soru 3: Cevaplarınız doğrultusunda kaldırma kuvvetinin matematiksel modelini oluşturunuz.
Cevap: Kaldırma kuvvetinin matematiksel modeli, cismin sıvı içinde yer değiştirdiği hacme bağlıdır. Bu nedenle kaldırma kuvveti; sıvının yoğunluğu, yer çekimi ivmesi ve batan hacim ile doğru orantılıdır. Matematiksel olarak P = h · d · g şeklinde ifade edilir.
Soru 4. Sıvı basıncı (a, b) ve kaldırma kuvvetine (c, ç) ait görseller ile karekodlarda verilen "Basınç Altında" ve "Kaldırma Kuvveti" isimli simülasyonları inceleyiniz.
Soru 5:Görsellerden ve simülasyondan hareketle sıvı basıncı ve kaldırma kuvvetinin matematiksel modellerini karşılaştırınız. Karşılaştırma sonucunda elde ettiğiniz verileri kullanarak basıncı oluşturan kuvvet ile kaldırma kuvveti arasındaki neden–sonuç ilişkisine dair önermelerde bulununuz.
- Sıvı basıncı, sıvının derinliğine bağlı olarak her yönde etki eder.
- Kaldırma kuvveti, cismin sıvı içinde yer değiştirdiği hacme bağlı olarak yukarı yönde etki eder.
- Sıvı basıncı cismin tüm yüzeylerine etki ederken, kaldırma kuvveti basınç farkı sonucu oluşan bileşke kuvvettir.
- Her iki kuvvet de sıvının yoğunluğuna ve yer çekimi ivmesine bağlıdır.
- Derinlik arttıkça sıvı basıncı artar, batan hacim arttıkça kaldırma kuvveti artar.
Soru 6: Arşimet İlkesi, günlük hayatta gemi ve denizaltı gibi araçlarda kullanılmaktadır. Bu gibi araçlarda kaldırma kuvveti, yüzme ve batma kavramlarından yararlanılmaktadır. Aşağıda verilen okuma parçasından yararlanarak soruyu cevaplayınız.
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 178 Soru – Cevap
Soru: Türk Silahlı Kuvvetlerinin, güvenlik birimlerinin ve kamu kurumlarının özgün tasarım ve ileri teknoloji yetenekleriyle donatılmasının sebepleri neler olabilir? Bu konuda çıkarımlarda bulununuz.
- Dışa bağımlılığı azaltmak ve savunma alanında bağımsızlığı sağlamak
- Ülkenin teknolojik gelişimini hızlandırmak
- Millî güvenliği güçlendirmek
- Ekonomik kalkınmaya katkı sağlamak
- Türkiye’nin savunma ihtiyaçlarına özel ve etkili çözümler üretmek
7. Aşağıda verilen okuma parçasından yararlanarak soruları cevaplayınız.
Soru a: Okyanuslarda ve denizlerde yüzen plastik atıkların oluşturduğu çöp adaları için sürdürülebilir olan ve olmayan süreçler nelerdir? Belirtiniz.
Sürdürülebilir Süreçler:
- Plastik atıkların toplanarak geri dönüştürülmesi ve yeniden kullanılması
- Tek kullanımlık plastikler yerine çevre dostu ve biyolojik olarak parçalanabilir ürünlerin tercih edilmesi
- Toplumun bilinçlendirilmesi ve çevre koruma kampanyalarının yaygınlaştırılması
- Etkili atık yönetimi ve yasal düzenlemelerle plastik kirliliğinin önlenmesi
Sürdürülebilir Olmayan Süreçler:
- Plastik atıkların yakılarak yok edilmeye çalışılması, hava kirliliğine yol açtığı için uzun vadede zararlıdır
- Çöp adalarını yalnızca başka bölgelere taşımak, sorunun kaynağını ortadan kaldırmadığı için kalıcı çözüm değildir
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 179 Soru – Cevap
Soru b: Topluma olumlu katkıda bulunmak için kaldırma kuvvetinden yararlanarak atık sorununa çözümler üretiniz.
- Yüzer çöp toplama sistemleri tasarlanarak deniz ve göllerdeki plastik atıklar yüzeyden toplanabilir.
- Otonom su altı robotları, batık atıkları kaldırma kuvveti yardımıyla yüzeye çıkarabilir.
- Yüzen atık ayırma ve geri dönüşüm platformları, atıkların türüne göre ayrıştırılmasını sağlayabilir.
- Yüzer bariyer sistemleri, nehir ve göletlerde atıkların yayılmasını önleyebilir.
Soru 8: Elde ettiğiniz verilerden hareketle kaldırma kuvveti ve sıvılardaki basınca neden olan kuvvet arasındaki ilişkiye yönelik değerlendirmeler yapınız.
Cevap: Kaldırma kuvveti, sıvı içerisindeki basınç farkından kaynaklanır. Cismin alt yüzeyine etki eden sıvı basıncı, üst yüzeye etki eden basınçtan daha büyük olduğu için cisme yukarı yönlü bir kuvvet uygulanır.
Değerlendirme Cevapları
Soru : Aşağıda verilen tanılayıcı dallanmış ağaçtaki ifadelerin doğru olanları için “D”, yanlış olanları için “Y” yönlendirici oklarını takip ediniz. Her kararınız bir sonraki aşamayı etkileyecek, vereceğiniz cevaplar sizi farklı yollardan sekiz ayrı çıkışa ulaştıracaktır. Doğru sonuca bağlı çıkış bir tanedir.
Sıvı ve gaz ortamındaki cisimlere bulundukları ortam tarafından yer çekimi kuvvetine zıt yönde uygulanan kuvvet kaldırma kuvvetidir. (D)
Kaldırma kuvvetinin varlığı ilk kez Pascal tarafından kanıtlanmıştır. (Y)
Sıvı içindeki bir cismin yüzeylerine etki eden kuvvetlerin büyüklük farkı, cismin ağırlığından küçükse cisim sıvıda batar. (D)
Cevap: Doğru çıkış: 3. Çıkış