9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 161-162-163 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 161

4. Etkinlik: Açık Hava Basıncı Soru – Cevap

Soru 1: Sıvı basıncına etki eden etmenlere benzer durumun açık hava basıncı için de söz konusu olup olmadığını önceki bilgilerinizden yararlanarak tartışınız. Açık hava basıncına ilişkin hipotezlerinizi yazınız.

Cevap: Açık hava basıncı da sıvı basıncına benzer şekilde belirli etmenlere bağlıdır. Sıvı basıncında sıvının yoğunluğu ve derinlik önemliyken, açık hava basıncında havanın yoğunluğu ve atmosferdeki yükseklik (rakım) etkilidir. Yerden yükseldikçe üzerimizde bulunan hava sütununun ağırlığı azalır ve bu nedenle açık hava basıncı düşer. Deniz seviyesine yaklaştıkça ise hava basıncı artar.

Hipotezler

• Açık hava basıncı, atmosferdeki hava sütununun yoğunluğuna ve yüksekliğine bağlıdır.
• Rakım arttıkça açık hava basıncı azalır, rakım azaldıkça açık hava basıncı artar.
• Açık hava basıncı, sıvı basıncında olduğu gibi bulunduğu ortamın fiziksel özelliklerine göre değişkenlik gösterir.

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları | Sayfa 162

Soru 2: Açık hava basıncı ile ilgili beyin fırtınası gerçekleştiriniz. Beyin fırtınasından elde ettiğiniz bilgilerden hareketle açık havanın oluşturduğu basınç ile sıvı basıncı arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları tabloya yazınız.

Benzerlikler

1. Her iki basınç türü de bulundukları ortamda her yöne etki eder.
2. Basınç, ortamın yoğunluğu ve yer çekimi etkisiyle ilişkilidir.

Farklılıklar

1. Açık hava basıncı yükseklikle değişirken, sıvı basıncı derinlikle değişir.
2. Açık hava basıncı sıcaklık ve hava koşullarından etkilenir; sıvı basıncı bu etkenlerden etkilenmez.

3. Aşağıda verilen soruları metinlere göre cevaplayınız.

Soru 3a: Açık hava basıncındaki değişiklikler rüzgârın süratini nasıl etkiler?

Cevap: Açık hava basıncındaki fark arttıkça rüzgârın sürati artar. Yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru gerçekleşen hava hareketi rüzgârı oluşturur. Basınç farkı büyükse rüzgâr daha hızlı eser, fark azaldıkça rüzgârın hızı da azalır.

Soru 3b: Rüzgâr türbinlerinin tasarımında açık hava basıncı değişimlerinin etkisi var mıdır? Açıklayınız.

Cevap: Açık hava basıncı değişimleri rüzgâr türbinlerini dolaylı olarak etkiler. Basınç farkları rüzgârın hızını belirlediği için, türbinler bölgenin rüzgâr hızı ve sürekliliği dikkate alınarak tasarlanır. Bu nedenle açık hava basıncı, rüzgâr enerjisi üretimini dolaylı yoldan etkiler.

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 163 – Açık Hava Basıncı

Soru 4: Alçak ve yüksek basıncın etkileri üzerinden oluşturacağınız önermeleri yazınız.

1. Gökyüzüne doğru yükselen balonlar, açık hava basıncı azaldıkça genleşerek patlar.
2. Fırtına sırasında atmosfer basıncı hızla düşer ve şiddetli rüzgârlar oluşur.
3. Uçak yükseldiğinde kabin basıncı ayarlanmazsa yolcular rahatsızlık hisseder.

Soru 5: Açık hava basıncının canlılar, doğal hayat veya sistemler üzerindeki etkilerini günlük hayattan bir örnekle değerlendiriniz.

1. Açık hava basıncının insan sağlığı üzerinde doğrudan etkileri vardır. Alçak basınç; migren, eklem ağrıları ve halsizlik gibi sorunları artırabilir.
2. Uçaklarda yüksek irtifada dış basınç düştüğü için kabin içi basınç yapay olarak ayarlanır; iniş ve kalkışta kulak tıkanıklığı görülebilir.
3. Yüksek irtifada düşük basınç, oksijen seviyesini azalttığından sporcuların performansını düşürür; bu nedenle yüksek irtifa antrenmanları adaptasyon sağlar.

Değerlendirme Cevapları

Soru 3: Yüksek basınçlı bir bölgeden alçak basınçlı bir bölgeye gidildiğinde hava koşulları nasıl değişir?

Cevap: Alçak basınca geçişte hava genellikle bulutlanır, yağış ihtimali artar, rüzgâr hızlanır ve sıcaklıkta düşüş görülebilir.

Soru 2: Dağ ve vadi gibi yer şekilleri açık hava basıncını ve hava koşullarını nasıl etkiler?

Cevap: Dağlar rüzgârı yükselmeye zorlayarak yağış oluşumunu artırabilir; vadiler ise rüzgârın hızını ve yönünü değiştirerek yerel hava koşullarını etkiler.

Soru 3: İzmir’den Erzurum Palandöken’e giden bir kişi basınç değişimi nedeniyle neler yaşayabilir?

Cevap: Yüksek rakıma bağlı düşük basınç nedeniyle baş dönmesi, nefes darlığı ve çabuk yorulma görülebilir; vücudun uyum sağlaması için zamana ihtiyaç vardır.