2026-2027 MEB Yayınları 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 36-37 cevapları, Kemalettin Kamu'nun Bingöl Çobanları şiirine yönelik kapsamlı Ders İçi Çalışma ile San'at şiirine ait Çıkış Kartı etkinliği için hazırlanmıştır.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 36-37 Cevapları MEB Yayınları
Bu çalışmada öğrenciler Bingöl Çobanları şiirini farklı yönlerden inceleyerek imge, çağrışım, söz sanatları, duygu, ritim, açık ve örtük ileti ile edebiyatın diğer disiplinlerle ilişkisini değerlendirir. Ardından şiirin ses özellikleri üzerinde durulur ve San'at şiirinden hareketle şiir türüyle ilgili öğrenmeler Çıkış Kartı aracılığıyla gözden geçirilir.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 36 Cevapları - Bingöl Çobanları
Ders İçi Çalışma
Soru: a) Sınıfta öğretmeninizin rehberliğinde dört grup oluşturunuz. Örnek uygulama: Sınıf dört gruba ayrılır. Her grup Bingöl Çobanları şiirinin farklı bir yönünü incelemek üzere görev paylaşımı yapar ve çalışmanın sonunda elde ettiği sonuçları zihin haritasına aktarır.
Soru: b) Yandaki karekodda Kemalettin Kamu'nun Bingöl Çobanları adlı şiiri bulunmaktadır. Bu şiirin basılı örneğini hazırlayınız. Örnek uygulama: Karekoddan ulaşılan Kemalettin Kamu'nun Bingöl Çobanları şiirinin basılı örneği hazırlanır ve grup üyelerine dağıtılır. İnceleme sırasında önemli bulunan dizelerin altı çizilebilir ve kenarlarına kısa notlar alınabilir.
Soru: c) Bu şiiri grup arkadaşlarınızla okuyunuz. Her grubu şiirin farklı bir yönünü incelemekle görevlendiriniz.
1. Grup: Şiirdeki imgeleri, çağrışımları ve söz sanatlarını belirleyiniz.
2. Grup: Şiirin oluşturduğu duyguları, ses, ritim ve vurgu ilişkilerini çözümleyiniz.
3. Grup: Şiirin içeriğinde yer alan örtük anlamlar ve iletileri tespit ediniz.
4. Grup: Şiirin başka disiplinlerle (psikoloji, tarih, sosyoloji vb.) kurduğu olası ilişkileri değerlendiriniz. Örnek uygulama:
1. Grup - İmgeler, çağrışımlar ve söz sanatları:
Şiirde dağlar, yaylalar, sürü, kaval, yıldızlar, batan güneş ve mavi dumanlar güçlü bir tabiat görüntüsü meydana getirir. Çoban hayatı; yalnızlık, gurbet, geçmişe bağlılık ve kader duygularıyla birlikte ele alınır.
Öne çıkan söz sanatları:
• Arzunun yıldızlar kadar yüksek gösterilmesinde teşbih (benzetme) vardır.
• Yaylanın çobanın acılarını bağrına basması insana ait bir özelliğin doğaya verilmesidir; teşhis (kişileştirme) yapılmıştır.
• Kavalın hıçkırması ve çobana seslenmesi teşhis ve intak özelliği taşır.
• Gönlün yaylaya dönüştürülmesi, şairin çobanların dünyasıyla kurduğu güçlü duygusal yakınlığı ifade eden bir imgedir.
2. Grup - Duygu, ses, ritim ve vurgu:
Şiirde hüzün, yalnızlık, özlem, çaresizlik, tabiat sevgisi ve çobanlara karşı duyulan yakınlık öne çıkar. Düzenli hece yapısı, uyaklar ve kelime tekrarları şiirin ritmini güçlendirir. Özellikle çobanın yaşamındaki güçlükleri anlatan bölümlerin daha hüzünlü, tabiat tasvirlerinin ise daha sakin bir vurgu ve tonlamayla okunması şiirin duygusunu belirginleştirir.
3. Grup - Açık ve örtük iletiler:
Açık iletiler: Çobanların dağlık bölgelerde sürüleriyle yaşadığı, günlük hayatlarının doğayla iç içe geçtiği ve eğitim imkânlarının sınırlı olduğu doğrudan anlatılmaktadır.
Örtük iletiler: Çobanın yalnız ve zor yaşamı üzerinden kırsal hayatın güçlükleri, insanın kaderi karşısındaki çaresizliği, geçmişe ve memlekete duyulan bağlılık sezdirilmektedir. Şiirin sonunda şairin çobanlara karşı güçlü bir yakınlık ve anlayış geliştirdiği görülür.
4. Grup - Edebiyatın diğer disiplinlerle ilişkisi:
• Psikoloji: Çobanın yalnızlığı, özlemi, acıları ve geçmişe bağlılığı insanın ruhsal dünyasıyla ilişkilidir.
• Sosyoloji: Kırsal yaşam, eğitim imkânları, çobanlık ve toplumdaki yaşam biçimi şiirde toplumsal açıdan ele alınabilir.
• Tarih ve kültür: Anadolu'da çobanlık geleneği, yayla yaşamı ve geleneksel hayat biçimleri kültürel geçmiş hakkında ipuçları verir.
• Coğrafya: Bingöl'ün dağları, yaylaları ve tabiat şartları şiirin mekânını ve insan yaşamını doğrudan etkilemektedir.
1. Grup: Şiirdeki imgeleri, çağrışımları ve söz sanatlarını belirleyiniz.
2. Grup: Şiirin oluşturduğu duyguları, ses, ritim ve vurgu ilişkilerini çözümleyiniz.
3. Grup: Şiirin içeriğinde yer alan örtük anlamlar ve iletileri tespit ediniz.
4. Grup: Şiirin başka disiplinlerle (psikoloji, tarih, sosyoloji vb.) kurduğu olası ilişkileri değerlendiriniz. Örnek uygulama:
1. Grup - İmgeler, çağrışımlar ve söz sanatları:
Şiirde dağlar, yaylalar, sürü, kaval, yıldızlar, batan güneş ve mavi dumanlar güçlü bir tabiat görüntüsü meydana getirir. Çoban hayatı; yalnızlık, gurbet, geçmişe bağlılık ve kader duygularıyla birlikte ele alınır.
Öne çıkan söz sanatları:
• Arzunun yıldızlar kadar yüksek gösterilmesinde teşbih (benzetme) vardır.
• Yaylanın çobanın acılarını bağrına basması insana ait bir özelliğin doğaya verilmesidir; teşhis (kişileştirme) yapılmıştır.
• Kavalın hıçkırması ve çobana seslenmesi teşhis ve intak özelliği taşır.
• Gönlün yaylaya dönüştürülmesi, şairin çobanların dünyasıyla kurduğu güçlü duygusal yakınlığı ifade eden bir imgedir.
2. Grup - Duygu, ses, ritim ve vurgu:
Şiirde hüzün, yalnızlık, özlem, çaresizlik, tabiat sevgisi ve çobanlara karşı duyulan yakınlık öne çıkar. Düzenli hece yapısı, uyaklar ve kelime tekrarları şiirin ritmini güçlendirir. Özellikle çobanın yaşamındaki güçlükleri anlatan bölümlerin daha hüzünlü, tabiat tasvirlerinin ise daha sakin bir vurgu ve tonlamayla okunması şiirin duygusunu belirginleştirir.
3. Grup - Açık ve örtük iletiler:
Açık iletiler: Çobanların dağlık bölgelerde sürüleriyle yaşadığı, günlük hayatlarının doğayla iç içe geçtiği ve eğitim imkânlarının sınırlı olduğu doğrudan anlatılmaktadır.
Örtük iletiler: Çobanın yalnız ve zor yaşamı üzerinden kırsal hayatın güçlükleri, insanın kaderi karşısındaki çaresizliği, geçmişe ve memlekete duyulan bağlılık sezdirilmektedir. Şiirin sonunda şairin çobanlara karşı güçlü bir yakınlık ve anlayış geliştirdiği görülür.
4. Grup - Edebiyatın diğer disiplinlerle ilişkisi:
• Psikoloji: Çobanın yalnızlığı, özlemi, acıları ve geçmişe bağlılığı insanın ruhsal dünyasıyla ilişkilidir.
• Sosyoloji: Kırsal yaşam, eğitim imkânları, çobanlık ve toplumdaki yaşam biçimi şiirde toplumsal açıdan ele alınabilir.
• Tarih ve kültür: Anadolu'da çobanlık geleneği, yayla yaşamı ve geleneksel hayat biçimleri kültürel geçmiş hakkında ipuçları verir.
• Coğrafya: Bingöl'ün dağları, yaylaları ve tabiat şartları şiirin mekânını ve insan yaşamını doğrudan etkilemektedir.
Soru: ç) Verilen bu unsurlardan hareketle zihin haritasını takım arkadaşlarınızla doldurunuz. Örnek uygulama:
Şiirin Adı: Bingöl Çobanları
İmgeler, Çağrışımlar ve Söz Sanatlarıyla İlgili Unsurlar: Yayla, dağlar, sürü, kaval, yıldız, batan güneş, kuşlar, mavi dumanlar; teşbih, teşhis, intak ve imgesel söyleyiş.
Duygular ile Ses, Ritim ve Vurgu İlişkisi: Hüzün, yalnızlık, özlem, çaresizlik, tabiat sevgisi; düzenli ritim ve duyguya göre değişen vurgu-tonlama.
Şiirdeki Açık ve Örtük İletiler: Çoban yaşamının zorlukları, doğayla iç içe hayat, eğitim imkânlarının sınırlılığı; kader, gurbet, yalnızlık ve Anadolu insanına duyulan yakınlık.
Edebiyatın Diğer Disiplinlerle İlişkisini İçeren Unsurlar: Psikoloji - yalnızlık ve özlem; sosyoloji - kırsal yaşam ve toplum; tarih/kültür - çobanlık geleneği; coğrafya - Bingöl'ün yayla ve dağları.
Şiirin Adı: Bingöl Çobanları
İmgeler, Çağrışımlar ve Söz Sanatlarıyla İlgili Unsurlar: Yayla, dağlar, sürü, kaval, yıldız, batan güneş, kuşlar, mavi dumanlar; teşbih, teşhis, intak ve imgesel söyleyiş.
Duygular ile Ses, Ritim ve Vurgu İlişkisi: Hüzün, yalnızlık, özlem, çaresizlik, tabiat sevgisi; düzenli ritim ve duyguya göre değişen vurgu-tonlama.
Şiirdeki Açık ve Örtük İletiler: Çoban yaşamının zorlukları, doğayla iç içe hayat, eğitim imkânlarının sınırlılığı; kader, gurbet, yalnızlık ve Anadolu insanına duyulan yakınlık.
Edebiyatın Diğer Disiplinlerle İlişkisini İçeren Unsurlar: Psikoloji - yalnızlık ve özlem; sosyoloji - kırsal yaşam ve toplum; tarih/kültür - çobanlık geleneği; coğrafya - Bingöl'ün yayla ve dağları.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 37 Cevapları
Soru: d) Grup sözcünüzü seçiniz. Grup sözcüsü aracılığıyla zihin haritanızı sınıfta sununuz. Örnek uygulama: Grup sözcüsü zihin haritasındaki başlıkları sırayla açıklayarak Bingöl Çobanları şiirinde çoban hayatının güçlüklerinin, yalnızlık ve özlem duygularının, tabiat unsurlarının ve Anadolu insanına duyulan yakınlığın öne çıktığını sınıfta paylaşabilir.
Soru: e) Hazırladığınız zihin haritasını dijital ortama aktarabilir ve daha sonra EBA platformunda paylaşabilirsiniz. Örnek uygulama: Zihin haritası dijital ortamda “Bingöl Çobanları” merkez başlığı çevresinde imgeler ve söz sanatları, duygular ve ritim, açık-örtük iletiler, diğer disiplinlerle ilişkiler olmak üzere dört ana dala ayrılarak hazırlanabilir.
Soru: f) Verilen şiirin teması ve anlam katmanlarından hareketle bir şiir haritası oluşturunuz. Oluşturduğunuz ürünü gözden geçirip sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek uygulama:
Şiirin adı: Bingöl Çobanları
Şair: Kemalettin Kamu
Ana tema: Bingöl çobanlarının doğayla iç içe, zorluklarla ve yalnızlıkla geçen yaşamı.
Mekân: Bingöl yaylaları, dağlar ve kırlar.
Öne çıkan duygular: Hüzün, özlem, yalnızlık, merhamet, tabiat sevgisi.
Temel imgeler: Yayla, kaval, sürü, yıldız, güneş, kuş, duman.
Örtük anlam: Anadolu insanının yaşadığı güçlüklerin anlaşılması ve onun dünyasına karşı duyarlılık geliştirilmesi.
Sonuç: Şair, çobanın yaşamını gözlemlemekle kalmaz; onun duygularıyla bütünleşerek bu hayatı kendi iç dünyasında da hisseder.
Şiirin adı: Bingöl Çobanları
Şair: Kemalettin Kamu
Ana tema: Bingöl çobanlarının doğayla iç içe, zorluklarla ve yalnızlıkla geçen yaşamı.
Mekân: Bingöl yaylaları, dağlar ve kırlar.
Öne çıkan duygular: Hüzün, özlem, yalnızlık, merhamet, tabiat sevgisi.
Temel imgeler: Yayla, kaval, sürü, yıldız, güneş, kuş, duman.
Örtük anlam: Anadolu insanının yaşadığı güçlüklerin anlaşılması ve onun dünyasına karşı duyarlılık geliştirilmesi.
Sonuç: Şair, çobanın yaşamını gözlemlemekle kalmaz; onun duygularıyla bütünleşerek bu hayatı kendi iç dünyasında da hisseder.
Soru: g) Sınıfta paylaşılan ürünlerle ilgili duygu ve düşüncelerinizi söyleyiniz. Örnek cevap: Arkadaşlarımın çalışmalarında aynı şiirin farklı yönlerinin öne çıkarılabildiğini gördüm. Bazı ürünlerde şiirin doğa yönü, bazılarında ise çobanın yalnızlığı ve özlemi daha güçlü yansıtılmıştı. Bu farklı yorumların şiirin anlam zenginliğini daha iyi görmemi sağladığını düşünüyorum.
Soru: ğ) Verilen şiirin temasını grup olarak farklı bir sanat dalıyla (resim, müzik vb.) yeniden ifade ediniz. Oluşturduğunuz ürünü gözden geçirip sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek uygulama: Şiirin temasını resim yoluyla ifade edebiliriz. Resimde akşam saatlerinde Bingöl yaylaları, sürüsünün yanında duran yalnız bir çoban, uzaktaki dağlar, batan güneş ve çobanın elindeki kaval gösterilebilir. Böylece şiirdeki tabiat, yalnızlık ve hüzün duyguları görsel bir anlatıma dönüştürülebilir.
Soru: h) Verilen şiirde meydana gelen ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünlü daralması, ünlü düşmesi, ulama gibi ses olaylarını belirleyiniz ve bu ses olaylarının şiirin söyleyişine nasıl bir katkı sağladığını gerekçeleriyle yazınız. Cevap:
Ünsüz benzeşmesi: geç-diğini → geçtiğini, yap-dım → yaptım örneklerinde ekin başındaki ünsüz sertleşmiştir.
Ünsüz yumuşaması: çocuk → çocuğu, kalp → kalbi örneklerinde sert ünsüzler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşamıştır.
Ünlü düşmesi: bağır → bağrına kelimesinde orta hecedeki dar ünlü düşmüştür.
Ulama: “her adım” ve “bir ayla” gibi söz gruplarında ünsüzle biten kelime, ünlüyle başlayan sonraki kelimeye bağlanarak okunabilir.
Ünlü daralması: Şiirde belirgin ve tartışmasız bir ünlü daralması örneği bulunmamaktadır; bu nedenle şiirde olmayan bir örnek verilmemelidir.
Şiire katkısı: Ses olayları ve ulamalar sözcüklerin birbirine daha doğal bağlanmasını, şiirin akıcı ve ritmik okunmasını sağlar. Şiirdeki düzenli ses yapısı, tekrarlar ve vurgu da çobanın hüzünlü dünyasının okuyucuya daha etkili aktarılmasına yardımcı olur.
Ünsüz benzeşmesi: geç-diğini → geçtiğini, yap-dım → yaptım örneklerinde ekin başındaki ünsüz sertleşmiştir.
Ünsüz yumuşaması: çocuk → çocuğu, kalp → kalbi örneklerinde sert ünsüzler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşamıştır.
Ünlü düşmesi: bağır → bağrına kelimesinde orta hecedeki dar ünlü düşmüştür.
Ulama: “her adım” ve “bir ayla” gibi söz gruplarında ünsüzle biten kelime, ünlüyle başlayan sonraki kelimeye bağlanarak okunabilir.
Ünlü daralması: Şiirde belirgin ve tartışmasız bir ünlü daralması örneği bulunmamaktadır; bu nedenle şiirde olmayan bir örnek verilmemelidir.
Şiire katkısı: Ses olayları ve ulamalar sözcüklerin birbirine daha doğal bağlanmasını, şiirin akıcı ve ritmik okunmasını sağlar. Şiirdeki düzenli ses yapısı, tekrarlar ve vurgu da çobanın hüzünlü dünyasının okuyucuya daha etkili aktarılmasına yardımcı olur.
Çıkış Kartı - San'at
Soru: Üç Yaz: San'at adlı şiirden hareketle şiir türü hakkında öğrendiğiniz veya önemli bulduğunuz üç bilgiyi yazınız. Örnek cevap:
1. Şiirde kelimeler günlük kullanımlarının dışına çıkarılarak yeni anlam ve çağrışımlar kazanabilir.
2. İmge, sembol ve edebî sanatlar şiirin anlatımını daha etkileyici ve çok anlamlı hâle getirebilir.
3. Şiirde şairin düşünceleri bazen açıkça söylenir, bazen de örtük iletiler aracılığıyla okuyucuya sezdirilir.
1. Şiirde kelimeler günlük kullanımlarının dışına çıkarılarak yeni anlam ve çağrışımlar kazanabilir.
2. İmge, sembol ve edebî sanatlar şiirin anlatımını daha etkileyici ve çok anlamlı hâle getirebilir.
3. Şiirde şairin düşünceleri bazen açıkça söylenir, bazen de örtük iletiler aracılığıyla okuyucuya sezdirilir.
Soru: İki Sor: San'at adlı şiirden hareketle şiir türü hakkında hâlâ merak ettiğiniz veya daha fazla bilgi almak istediğiniz konuyla ilgili iki soru yazınız. Örnek cevap:
1. Şiirde kullanılan imge ile sembolü birbirinden ayırmanın en kolay yolu nedir?
2. Bir şiirin ritmini ve ahengini oluşturan unsurlar nelerdir?
1. Şiirde kullanılan imge ile sembolü birbirinden ayırmanın en kolay yolu nedir?
2. Bir şiirin ritmini ve ahengini oluşturan unsurlar nelerdir?
Soru: Bir Paylaş: San'at adlı şiirden hareketle şiir türü hakkındaki bir görüşünüzü paylaşınız. Örnek cevap: Bence şiirin en önemli özelliklerinden biri, az sözle çok şey anlatabilmesi ve aynı dizenin farklı okuyucularda farklı çağrışımlar oluşturabilmesidir. Bu özellik şiiri diğer anlatım biçimlerinden ayıran önemli yönlerden biridir.
Naat - Dinleme Çalışması
Sayfanın sonunda Arif Nihat Asya'nın Naat adlı şiirini karekoddan dinleme yönergesi bulunmaktadır. Kitapta bu bölüm için ayrıca yazılı bir soru veya cevap alanı verilmediğinden yapay bir cevap oluşturulmamıştır.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
2026-2027 MEB kitabındaki diğer etkinlik ve sayfa cevaplarını 9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bingöl Çobanları şiirinin ana teması nedir?
Şiirde Bingöl çobanlarının doğayla iç içe, zorluklar, yalnızlık ve özlemle geçen yaşamı üzerinde durulmaktadır.
Bingöl Çobanları şiiri hangi disiplinlerle ilişkilendirilebilir?Şiir; bireyin duygu dünyası yönüyle psikoloji, kırsal yaşam biçimi yönüyle sosyoloji, geleneksel çobanlık kültürü yönüyle tarih ve kültür, mekân özellikleri yönüyle de coğrafya ile ilişkilendirilebilir.
Bingöl Çobanları şiirinde hangi duygular öne çıkar?Hüzün, yalnızlık, özlem, çaresizlik, tabiat sevgisi ve çobanlara duyulan yakınlık şiirde öne çıkan duygulardır.
Sayfa 37'deki Çıkış Kartında ne istenmektedir?San'at şiirinden hareketle şiir türü hakkında öğrenilen üç bilginin, merak edilen iki sorunun ve şiirle ilgili bir görüşün yazılması istenmektedir.