9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı MEB Yayınları – Sayfa 188 Cevapları
Gezi Yazısı (Seyahatname) – Erzurum Metni Cevapları
Soru: Aşağıdaki metni okuyunuz.
Cevap: Bu sayfada öğrencinin cevaplaması gereken bir soru bulunmamaktadır.
Sayfa 188, gezi yazısı (seyahatname) türünü tanıtmak ve bu türün özelliklerini kavratmak amacıyla hazırlanmıştır. “Öğrenelim” bölümünde gezi yazısının tanımı, amacı ve edebî yönü açıklanmıştır. Ardından verilen “Erzurum” başlıklı metin, gezi yazılarına örnek bir okuma metni niteliğindedir.
Bu metinde Erzurum’un;
- Coğrafi konumu (yüksek rakımı),
- Tarihî önemi (Malazgirt sonrası fetihler, Millî Mücadele),
- Millî ve manevi değeri
vurgulanarak şehrin tarihsel kimliği edebî bir üslupla anlatılmıştır.
Sayfa, okuma ve anlama çalışması niteliği taşıdığı için herhangi bir yazılı soru veya boşluk doldurma etkinliği yer almamaktadır.
9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı MEB Yayınları – Sayfa 189 Cevapları
Gezi Yazısı İncelemesi – Erzurum (Ahmet Hamdi Tanpınar)
1. Soru: Okuduğunuz metnin birinci ve ikinci paragrafını yazar hangi amaçla yazmıştır?
Kısa Cevap: Yazar, Erzurum’un tarihî önemini vurgulamak ve okuyucuda güçlü bir tarih bilinci oluşturmak amacıyla yazmıştır.
Ahmet Hamdi Tanpınar, metnin birinci ve ikinci paragraflarında Erzurum’u sadece bir şehir olarak değil, Türk tarihinin dönüm noktalarından biri olarak ele almıştır. Erzurum’un Malazgirt’ten Millî Mücadele’ye uzanan tarihî rolünü hatırlatarak okuyucuda millî bilinç, geçmişe saygı ve mekânın tarihsel değeri duygusunu uyandırmayı amaçlamıştır.
2. Soru: Okuduğunuz “Erzurum” adlı metinde Erzurum’un tarihî ve doğal güzelliklerinin anlatıldığı bölümlerin altını çiziniz. Bu bölümlerin metne katkısını söyleyiniz.
Kısa Cevap: Bu bölümler, Erzurum’un doğasını ve tarihî kimliğini canlandırarak metni etkileyici hâle getirir.
Metinde Erzurum’un ovalara açılan manzarası, dağları, güneşin batışı, köyleri ve geniş ufku ayrıntılı betimlemelerle anlatılmıştır.
Bu betimlemeler sayesinde okuyucu, Erzurum’u sadece okunan bir yer olarak değil, adeta gezilen ve hissedilen bir şehir olarak algılar. Tarihî ve doğal unsurların birlikte verilmesi, metne edebî derinlik, estetik güç ve gerçekçilik kazandırmıştır.
3. Soru: Yazarın yerinde olsaydınız bu metni nasıl bitirmek isterdiniz?
Kısa Cevap: Metni, Erzurum’a duyulan hayranlık ve veda duygusuyla bitirirdim.
Yazarın yerinde olsaydım, metni Erzurum’un hem doğasıyla hem de taşıdığı tarihî ruhla insanda bıraktığı derin izleri vurgulayarak tamamlardım. Şehri, okuyucunun zihninde kalıcı kılacak bir cümleyle şöyle bitirirdim:
“Erzurum, tarihiyle geçmişi, doğasıyla ruhu kucaklayan; insana ayrılırken bile kendini özleten bir şehirdir.”
9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı MEB Yayınları – Sayfa 190 Cevapları
Gezi Yazılarının Karşılaştırılması: Bizim Akdeniz’den – Erzurum
4.a Soru: Bizim Akdeniz’den ve Erzurum adlı metinleri yapı unsurları ve içerik bakımından karşılaştırınız. Ulaştığınız sonuçları yazınız.
Kısa Cevap: Her iki metin de gezi yazısıdır ancak içerik ve anlatım yönünden farklılıklar göstermektedir.
| Başlık | Bizim Akdeniz’den | Erzurum |
|---|---|---|
| İçerik | Akdeniz insanının günlük yaşamı, doğa, deniz, sıcaklık ve yerel hayat ön plandadır. | Erzurum’un tarihî kimliği, Millî Mücadele’deki rolü ve doğal manzaraları ön plandadır. |
| Yapı Unsurları | Daha sade, günlük yaşama dayalı ve gözleme ağırlıklı bir anlatım vardır. | Giriş–gelişme–sonuç planı belirgindir, tarihî bilgilerle desteklenen edebî ve betimleyici bir anlatım kullanılmıştır. |
| Anlatım | Samimi ve canlı, yer yer sohbet havasındadır. | Daha ağır, düşünsel ve tarih bilinci oluşturan bir anlatım vardır. |
Sonuç:
Her iki metin de gezi yazısı olmasına rağmen Bizim Akdeniz’den daha çok günlük hayatı ve insanı anlatırken, Erzurum metni tarih, millet bilinci ve mekân duygusunu ön plana çıkarır.
4.b Soru: İncelediğiniz bu iki metinden hangisini daha çok beğendiniz? Gerekçeleriyle yazınız.
Kısa Cevap: Erzurum adlı metni daha çok beğendim.
Erzurum metnini daha çok beğendim çünkü bu metin yalnızca bir şehri tanıtmakla kalmamakta, aynı zamanda tarih bilinci, millî duygular ve güçlü betimlemeler sunmaktadır. Anlatım dili etkileyici olduğu için okuyucu, Erzurum’un hem doğasını hem de tarihî önemini daha derinden hissetmektedir.
Ders İçi Çalışma – Metin Türü
Soru: Paragrafın alındığı metnin türünü ve bu türün başlıca özelliklerini yazınız.
Kısa Cevap: Metin türü: Gezi yazısıdır.
Gezi yazısı, yazarın gezip gördüğü yerleri gözlemlerine dayanarak anlattığı yazı türüdür. Bu türde;
- Tarihî, coğrafi ve kültürel bilgiler yer alır.
- Betimlemeler kullanılır.
- Yazarın kişisel izlenimleri metne yansır.
- Okuyucuda merak ve gezme isteği uyandırmak amaçlanır.
9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları – Sayfa 191 Cevapları
Metin Türünü Belirleme ve Özelliklerini Yazma
Soru 1: Aşağıdaki metnin türünü belirleyiniz ve bu türün başlıca özelliklerini yazınız.
“Paluko ile miçolar ve ben, yedekte çektiğimiz sandala bindik…”
Kısa Cevap: Metin türü: Hikâye
Hikâye, yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayların kurguya dayalı olarak anlatıldığı kısa metinlerdir. Bu türde olay, kişi, zaman ve mekân unsurları bulunur. Anlatım genellikle akıcı ve dikkat çekicidir. Okuyucunun ilgisini canlı tutmak amaçlanır ve çoğu zaman günlük hayattan kesitler sunulur.
Soru 2: Aşağıdaki metnin türünü belirleyiniz ve bu türün başlıca özelliklerini yazınız.
“Hüseyin Ağa’nın bu sözünden sonra akşamı dar ettim…”
Kısa Cevap: Metin türü: Anı (Hatıra)
Anı yazıları, yazarın geçmişte yaşadığı olayları, kendi bakış açısıyla ve samimi bir anlatımla aktardığı metinlerdir. Bu türde kişisel izlenimler, duygu ve düşünceler ön plandadır. Amaç, yaşananları unutmamak ve okuyucuya içten bir şekilde aktarmaktır.
Soru 3: Aşağıdaki metnin türünü belirleyiniz ve bu türün başlıca özelliklerini yazınız.
“Eşyalarımız, kumanyamız ve 17 kişilik grubumuz koca bir otobüse zor sığdı…”
Kısa Cevap: Metin türü: Gezi Yazısı (Seyahatname)
Gezi yazıları, yazarın gezip gördüğü yerleri okuyucuya tanıtmak amacıyla kaleme aldığı metinlerdir. Bu yazılarda doğal güzellikler, tarihî yapılar, sosyal ve kültürel özellikler betimlenir. Anlatım genellikle gözleme dayanır ve bilgilendirici yönü ağır basar. Okuyucuda gezme ve görme isteği uyandırmak temel amaçtır.
Fark Edelim (Özet Bilgi)
Anı ve gezi yazısı arasında benzerlikler bulunsa da amaçları farklıdır.
- Anı yazılarında yazar, kendi yaşadıklarını ve duygularını anlatır.
- Gezi yazılarında ise esas amaç, bir yeri tanıtmak ve okuyucuya bilgi vermektir.