9. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı 22-23. sayfa cevapları 2026-2027, Kastamonu’nun Bozkurt ilçesinde yaşanan sel örneği üzerinden aşırı yağış, vadi tabanındaki yerleşme, dere yatağına müdahale ve mekânsal planlama arasındaki ilişkiyi açıklıyor.
9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 22-23 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027, Kastamonu'nun Bozkurt ilçesinde yaşanan sel afeti üzerinden doğal koşullar ile beşerî faaliyetlerin afetlerin oluşumu ve etkileri üzerindeki rolünü değerlendiren etkinliğin örnek cevaplarını içermektedir.
9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 22-23 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027
Etkinlik - Kastamonu'nun Bozkurt İlçesinde Sel
Etkinlikte Bozkurt ilçesinin coğrafi konumu, yağış miktarı, orman alanları, selden etkilenen nüfus ve afet sonrasında yapılan durum tespiti birlikte değerlendirilmektedir. Amaç, bir doğa olayının afete dönüşmesinde yalnızca doğal koşulların değil, insan faaliyetlerinin ve mekânsal planlamanın da etkili olabileceğini kavramaktır.
Etkinlikte Verilen Bilgilerin Değerlendirilmesi
Bozkurt ilçesi Kastamonu'nun kuzeyinde, Karadeniz kıyısına yaklaşık 2 km uzaklıkta ve Ezine Çayı Vadisi içerisinde yer almaktadır. İlçenin yıllık ortalama yağış miktarı 773,7 mm iken son beş yılın ağustos ayı yağış ortalaması yalnızca 31,5 mm'dir. Buna karşılık selin yaşandığı 10-12 Ağustos 2021 tarihleri arasında 420,6 mm yağış düşmüştür. Bu değer, kısa sürede gerçekleşen yağışın ne kadar olağan dışı olduğunu göstermektedir.
Kitaptaki durum tespitine göre selin yıkıcı etkisinin artmasında aşırı yağışın yanında Ezine Çayı yatağının daraltılması, yerleşmelerin vadi tabanında kurulması, sel sularının taşıdığı tomrukların su kanallarını tıkaması ve çay üzerindeki köprülerin alçak olması da etkili olmuştur. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
Değerlendirme Soruları ve Cevapları
Soru: 1. Bozkurt ilçesinde sel afetinin yaşanmasında etkili olan doğal koşullar ile beşerî faaliyetler nelerdir? Örnek cevap: Sel afetinin oluşmasında etkili olan başlıca doğal koşul, kısa sürede çok fazla yağış düşmesidir. İlçenin Ezine Çayı Vadisi'nde bulunması da suyun belirli bir alanda toplanmasında etkili olmuştur. Beşerî etkenler ise dere yatağının daraltılması, yerleşim alanlarının vadi tabanına kurulması, tomrukların sel sularıyla taşınarak su kanallarını tıkaması ve köprülerin yeterince yüksek yapılmamasıdır.
Soru: 2. Bozkurt ilçesinde sel afetinin yaşanmasında doğal koşullar ile beşerî faaliyetler arasında nasıl bir ilişki vardır? Örnek cevap: Aşırı yağış doğal bir olaydır ancak insanların dere yatağını daraltması ve vadi tabanında yoğun yerleşme oluşturması selin etkisinin büyümesine neden olmuştur. Yani doğal bir olay, yanlış arazi kullanımı ve plansız beşerî faaliyetler nedeniyle daha yıkıcı bir afete dönüşmüştür.
Soru: 3. Bozkurt ilçesinde benzer afetlerin yaşanmaması için coğrafi bakış açısı kapsamında nasıl bir mekânsal planlamaya ihtiyaç vardır? Örnek cevap: Dere ve akarsu yataklarının doğal genişliği korunmalı, taşkın riski yüksek alanlarda yeni yapılaşmaya izin verilmemeli ve yerleşmeler güvenli alanlarda planlanmalıdır. Köprü ve menfezler aşırı yağışlarda suyun geçişini engellemeyecek kapasitede yapılmalı, taşkın alanları belirlenmeli ve erken uyarı sistemlerinden yararlanılmalıdır. Ayrıca ormancılık faaliyetlerinde sel sırasında akıntıya kapılabilecek malzemelerin güvenli alanlarda depolanması gerekir.
Soru: 4. Mekânsal planlamada insanlara düşen sorumluluklar neler olabilir? Örnek cevap: İnsanlar afet riski bulunan dere yataklarına ve taşkın alanlarına yapı yapmamalı, imar ve çevre düzenlemelerine uymalı, doğal su yollarını kapatmamalı ve çevreyi değiştiren faaliyetlerde afet risklerini dikkate almalıdır. Ayrıca afet uyarılarını takip etmek ve yetkililerin tahliye kararlarına uymak da bireysel sorumluluklar arasındadır.
Soru: 5. Mekânsal planlama, ülke kaynaklarının daha etkin kullanılmasında nasıl bir öneme sahiptir? Örnek cevap: Doğru mekânsal planlama; yerleşme, ulaşım, tarım, sanayi ve altyapı yatırımlarının uygun alanlarda yapılmasını sağlar. Böylece afetlerden kaynaklanan can ve mal kayıpları azalır, zarar gören yapıların yeniden yapılması için harcanacak kaynaklar korunur ve doğal kaynaklardan sürdürülebilir biçimde yararlanılabilir. Bu nedenle mekânsal planlama ülkenin ekonomik ve doğal kaynaklarının verimli kullanılmasına katkı sağlar.
Etkinliğin Genel Sonucu
Bozkurt örneği, bir doğa olayının afete dönüşmesinde doğal süreçler ile insan faaliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Çok şiddetli yağış seli başlatan doğal etkendir; dere yatağının daraltılması ve riskli alanların yerleşime açılması gibi uygulamalar ise afetin etkisini artırmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bozkurt selinin oluşmasında en önemli doğal etken nedir?
En önemli doğal etken kısa bir zaman diliminde çok yüksek miktarda yağış düşmesidir. 10-12 Ağustos 2021 arasında Bozkurt'a 420,6 mm yağış düşmüştür.
Bozkurt selinin etkisini artıran beşerî etkenler nelerdir?
Ezine Çayı yatağının daraltılması, yerleşmelerin vadi tabanında kurulması, tomrukların su yollarını tıkaması ve köprülerin alçak olması selin etkisini artıran beşerî etkenlerdir.
Sel riskini azaltmak için nasıl bir planlama yapılmalıdır?
Dere yatakları korunmalı, taşkın riski yüksek alanlarda yapılaşma sınırlandırılmalı, altyapı taşkınlara uygun tasarlanmalı ve erken uyarı sistemlerinden yararlanılmalıdır.