9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 40-41 Cevapları MEB Yayınları, 3. Etkinlik Çevremizdeki Canlılar kapsamında bir hayvan ve bitkinin doğrudan ve dolaylı gözlemlenebilen canlılık özelliklerini karşılaştırmaya yönelik örnek bir çalışma içermektedir.
9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları MEB Yayınları
3. Etkinlik - Çevremizdeki Canlılar
Etkinliğin amacı çevrede bulunan canlıların özelliklerini bilimsel gözleme dayalı olarak incelemektir. Kitapta öğrenciden seçtiği bir hayvan ile bir bitkiyi üç gün gözlemlemesi ve elde ettiği sonuçları tablolara kaydetmesi istenmektedir. Aşağıdaki çalışma 1. canlı olarak kedi, 2. canlı olarak fasulye bitkisi seçilerek hazırlanmış örnek bir uygulamadır.
Soru: 1. En çok ilginizi çeken bir hayvan ve bir bitkiyi üç gün boyunca kararlı bir şekilde gözlemleyiniz. Bu canlıların duyularınızla ya da basit araçlarla belirleyebileceğiniz doğrudan gözlemlenebilir özelliklerini “Gözlem Tablosu”na kaydediniz. Örnek uygulama: Hayvan olarak kedi, bitki olarak fasulye bitkisi seçilmiştir. Canlılar üç gün boyunca aynı saatlere yakın zamanlarda gözlemlenmiş; kedinin beslenmesi ve çevresel uyarılara verdiği tepkiler, fasulye bitkisinin ise boyundaki değişim ve ışığa yönelmesi takip edilmiştir.
Soru: 2. Seçtiğiniz canlılarda gözlemleyemediğiniz ancak varlığını bildiğiniz doğrudan gözlemlenebilir canlılık özelliklerini “Gözlem Tablosu”nda işaretleyiniz. Örnek cevap: Üç günlük kısa gözlem süresinde kedinin üremesi ve belirgin büyümesi gözlenmemiştir. Fasulye bitkisinde üreme ve besin üretme süreci doğrudan gözle görülememiş; buna karşılık büyüme basit bir cetvelle ölçülebilmiş ve ışığa yönelme gözlenebilmiştir.
1. Canlı: Kedi - Üç Günlük Gözlem
| Canlılık Özelliği | 1. Gün | 2. Gün | 3. Gün |
|---|---|---|---|
| Beslenme | + | + | + |
| Üreme | - | - | - |
| Büyüme ve gelişme | - | - | - |
| Uyarılara tepki | + | + | + |
2. Canlı: Fasulye Bitkisi - Üç Günlük Gözlem
| Canlılık Özelliği | 1. Gün | 2. Gün | 3. Gün |
|---|---|---|---|
| Beslenme | - | - | - |
| Üreme | - | - | - |
| Büyüme ve gelişme | + | + | + |
| Uyarılara tepki | + | + | + |
Gözlemlenen Canlılar Arasındaki Farklılıklar
| Canlılık Özelliği | 1. Canlı - Kedi | 2. Canlı - Fasulye |
|---|---|---|
| Beslenme | Heterotrof | Ototrof |
| Üreme | Eşeyli | Eşeyli |
| Büyüme ve gelişme | Sınırlı | Sınırsız |
| Uyarılara tepki | Var | Var |
Soru: 3. Seçtiğiniz canlılarda doğrudan gözlenemeyen ancak ölçülebilir etkileri ve bilimsel çıkarımlarla tanımlanabilen dolaylı gözlemlenebilir canlılık özelliklerine ilişkin tahminlerinizi aşağıdaki tabloda ilgili bölüme yazınız ve bu tahminlerinizi güvenilir kaynaklardan doğrulayınız. Örnek cevap: Kedi ve fasulye bitkisinde hücresel yapı, organizasyon, homeostazi, metabolizma ve enerji üretimi gibi özellikler doğrudan gözle görülemese de bu canlıların yapıları ve yaşamsal faaliyetlerinden hareketle bilimsel olarak açıklanabilir.
9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları MEB Yayınları
3. Etkinlik - Çevremizdeki Canlılar Devamı
| Canlılık Özelliği | İncelenen Canlılara İlişkin Örnek Tahmin |
|---|---|
| Hücresel yapı | Kedi ve fasulye bitkisi ökaryot ve çok hücreli canlılardır. Her ikisinin de hücrelerinde belirgin çekirdek bulunur. |
| Adaptasyon | Kedinin duyu organları, tırnakları ve vücut örtüsü; fasulye bitkisinin kök, gövde ve yaprak özellikleri yaşadıkları çevrede yaşamlarını sürdürmelerine katkı sağlar. |
| Varyasyon | Aynı tür kediler arasında tüy rengi ve vücut büyüklüğü; aynı tür fasulye bitkileri arasında boy, yaprak büyüklüğü ve tohum özellikleri bakımından farklılıklar görülebilir. |
| Organizasyon | Her iki canlıda da hücreler dokuları, dokular organları oluşturur. Çok hücreli yapılar belirli görevleri yerine getirecek biçimde düzenlenmiştir. |
| Homeostazi | Kedi vücut sıcaklığı ve su dengesini belirli sınırlar içinde tutar. Fasulye bitkisi de su miktarını ve gaz alışverişini düzenleyerek iç dengesini korur. |
| Metabolizma | Her iki canlıda da yapım ve yıkım olaylarından oluşan metabolik faaliyetler sürekli gerçekleşir. |
| Enerji üretimi | Kedi ve fasulye hücreleri yaşamsal faaliyetleri için gerekli ATP'yi hücresel enerji üretim süreçleriyle sağlar. Fasulye ayrıca ışık enerjisinden yararlanarak organik besin sentezler. |
Soru: 4. Ulaştığınız sonuçları sınıfta arkadaşlarınızla sözlü olarak paylaşınız. Örnek cevap: Üç günlük gözlemimizde kedinin beslenmesini ve uyarılara verdiği tepkileri doğrudan gözlemledik. Fasulye bitkisinde büyüme ve ışığa yönelme gibi değişimleri izledik. Her iki canlıda da hücresel yapı, metabolizma, homeostazi ve enerji üretimi gibi doğrudan gözle göremediğimiz özelliklerin bulunduğunu bilimsel bilgilerden yararlanarak belirledik. Canlıların bazı özellikleri farklı olsa da temel canlılık özellikleri ortaktır.
Değerlendirme: Kitaptaki Kontrol Listesi öğretmenin öğrencinin gerçek gözlem çalışmasına göre dolduracağı bir değerlendirme aracıdır. Bu nedenle işaretlemeler öğrencinin üç günlük çalışma sürecine göre yapılmalıdır.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
40-41. sayfalardaki etkinliğin adı nedir?
Etkinliğin adı 3. Etkinlik - Çevremizdeki Canlılardır. Öğrenciden bir hayvan ve bitkiyi üç gün gözlemlemesi istenmektedir.
Doğrudan gözlemlenebilir canlılık özellikleri nelerdir?Etkinlik tablosunda beslenme, üreme, büyüme ve gelişme ile uyarılara tepki gibi özellikler doğrudan gözlem kapsamında değerlendirilmektedir.
Dolaylı gözlemlenebilir canlılık özellikleri nelerdir?Etkinlikte hücresel yapı, adaptasyon, varyasyon, organizasyon, homeostazi, metabolizma ve enerji üretimi dolaylı gözlemlenebilir özellikler olarak incelenmektedir.
Etkinlikte neden üç günlük gözlem yapılmaktadır?Canlılarda ortaya çıkan değişim ve davranışların tek bir ana göre değil, belirli bir süre boyunca düzenli biçimde izlenebilmesi için üç günlük gözlem yapılmaktadır.