6. Ünite Sonu İstasyonu Soruları ve Cevapları
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 93
A- Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri kutuların içindeki uygun ifadelerle tamamlayalım.
Kısa Cevap: Boşluklara kutucuklardaki uygun kavramlar yazılmalıdır. Doğru cevaplarda yalıtkan, iletken, direnç, cinsi, parlak, ohm ve reosta kelimeleri kullanılır.
1. Elektrikli aletlerde iletken ve yalıtkan maddeler birlikte kullanılabilir.
2. Tuzlu su iletken maddelere örnek olarak verilebilir.
3. Maddelerin elektrik enerjisinin geçişine karşı gösterdiği zorluğa elektriksel direnç adı verilir.
4. Bir iletkenin uzunluğu ve cinsi elektriksel direnci belirleyen değişkenlerdendir.
5. Dik kesit alanları aynı, uzunlukları farklı iki bakır telin kullanıldığı özdeş devrelerde kısa telin kullanıldığı devredeki ampul daha parlak ışık verir.
6. Direncin birimi ohm ile ifade edilir.
7. Klima gibi elektrikli aletlerin devrelerinde direnç değişimi reosta adı verilen devre elemanlarıyla sağlanır.
B- Aşağıdaki soruları cevaplayalım.
1. Soru: Seçil’in kullandığı iletken ve yalıtkan malzemeler nelerdir?
Kısa Cevap: Toplu iğne, zımba teli ve metal makas iletkendir. Balon, plastik ip, bant ve karton poster ise yalıtkandır.
Detaylı Cevap: Seçil’in kullandığı maddelerden toplu iğne, zımba teli ve metal makas elektriği ilettiği için iletken maddelerdir. Balon, plastik ip, bant ve karton poster ise elektriği iletmediği için yalıtkan maddelerdir.
2. Soru: Göktuğ ve Hasan’ın yaptıkları deneyde bağımlı ve bağımsız değişken nedir?
Kısa Cevap: Bu deneyde bağımsız değişken telin dik kesit alanıdır. Bağımlı değişken ise ampul parlaklığıdır.
Detaylı Cevap: Göktuğ ve Hasan, uzunlukları ve cinsleri aynı fakat kalınlıkları farklı teller kullanmıştır. Burada değiştirilen özellik telin dik kesit alanı olduğu için bu bağımsız değişkendir. Sonuçta gözlenen ampul parlaklığı ise bağımlı değişkendir.
3. Soru: Hasan, hangi devre elemanını getirmek için Göktuğ’un yanından ayrılmıştır?
Kısa Cevap: Hasan’ın getirmeye gittiği devre elemanı reostadır. Reosta, devredeki direnci ayarlamaya yarar.
Detaylı Cevap: Metinde Hasan’ın, “diğer adı değişken direnç olan aleti” getireceği söylenmiştir. Değişken direncin adı reosta olduğuna göre doğru cevap reostadır.
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 94
C- Aşağıdaki metni okuyup soruları cevaplayalım.
Soru 1: K deneyiyle ilgili I, II ve III ifadelerinden hangileri doğrudur?
Kısa Cevap: Doğru cevap C) II ve III seçeneğidir. Çünkü K deneyinde maddelerin iletkenlik özellikleri test edilmekte ve test uçlarına bağlanan maddelerden biri iletken, ikisi yalıtkan görünmektedir.
Detaylı Cevap: K deneyinde birinci test devresinde demir anahtar, ikinci devrede cam çubuk, üçüncü devrede ise porselen çubuk kullanılmıştır. Demir anahtar iletken, cam ve porselen ise yalıtkan maddelerdir. Bu yüzden III ifade doğrudur. Ayrıca maddelerin iletken ya da yalıtkan olup olmadığı bu tür test devreleriyle belirlenebilir, bu nedenle II ifade de doğrudur. Ancak ikinci devrede cam çubuk bulunduğu için anahtar kapatılsa bile ampul ışık vermez; bu yüzden I ifade yanlıştır.
Cevap: C) II ve III
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 95
Soru 2: L ve M deneyleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
Kısa Cevap: Doğru cevap A seçeneğidir. Çünkü M deneyinde bağımlı değişken iletkenin dik kesit alanı değil, ampul parlaklığıdır.
Detaylı Cevap: Bir deneyde bağımsız değişken araştırmacının değiştirdiği özelliktir, bağımlı değişken ise sonuç olarak gözlenen durumdur. M deneyinde değiştirilen özellik iletkenin dik kesit alanı, gözlenen sonuç ise ampul parlaklığıdır. Bu yüzden “M deneyinde bağımlı değişken iletkenin dik kesit alanıdır.” ifadesi yanlıştır.
Cevap: A
Soru 3: N deneyinde yapılan uygulamalardan ikisine ait devre şemaları verilmiştir. Bu devrelerdeki direnç büyüklükleri ve ampul parlaklıklarıyla ilgili verilen aşağıdaki grafiklerden hangisi doğrudur?
Kısa Cevap: Doğru cevap B seçeneğidir. Çünkü devrede direnç arttıkça ampul parlaklığı azalır, direnç azaldıkça ise parlaklık artar.
Detaylı Cevap: N deneyinde kullanılan devre elemanı reostadır. Reostanın konumu değiştikçe devredeki elektriksel direnç değişir. Direncin büyük olduğu devrede ampul daha sönük, direncin küçük olduğu devrede ise daha parlak yanar. Verilen grafikler içinde bu ilişkiyi doğru gösteren seçenek B’dir.
Cevap: B