6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 76
Etkinlik Adı: Etkinlik İstasyonu-5
Konu: Elektriksel Direncin Bağlı Olduğu Değişkenler
Soru 1: Uzunlukları dışındaki özellikleri özdeş olan K ve L yollarında aynı araçların hareketleri gösterilmiştir. Buna göre hangi yoldaki arabalar hedef çizgisine ulaşmakta daha çok zorlanır?
Kısa Cevap: L yolundaki arabalar hedef çizgisine ulaşmakta daha çok zorlanır. Çünkü L yolu daha uzundur.
Detaylı Cevap: Yol uzadıkça arabaların hedefe ulaşması daha zor olur. Bu durum elektrik devrelerinde telin uzunluğu ile benzerdir. İletken telin uzunluğu arttıkça elektriksel direnç artar ve elektrik akımı daha zor ilerler. Bu nedenle uzun olan L yolu, daha fazla zorluk oluşturur.
Soru 2: Genişlikleri dışındaki özellikleri özdeş olan M ve N yollarında aynı araçların hareketleri gösterilmiştir. Buna göre hangi yoldaki arabalar hedef çizgisine ulaşmakta daha çok zorlanır?
Kısa Cevap: M yolundaki arabalar hedef çizgisine ulaşmakta daha çok zorlanır. Çünkü M yolu daha dardır.
Detaylı Cevap: Dar yolda araçların ilerlemesi daha zordur. Bu durum iletken telin kesit alanına benzetilebilir. İletken telin dik kesit alanı küçüldükçe elektriksel direnç artar. Bu nedenle dar olan M yolu, araçların ilerlemesini daha çok zorlaştırır.
Soru 3: Yüzeyi asfaltla kaplı P yolu ile toprakla kaplı R yolunda aynı araçların hareketleri gösterilmiştir. Buna göre hangi yoldaki arabalar hedef çizgisine ulaşmakta daha çok zorlanır?
Kısa Cevap: R yolundaki arabalar hedef çizgisine ulaşmakta daha çok zorlanır. Çünkü R yolu toprak kaplıdır ve ilerlemeyi daha fazla zorlaştırır.
Detaylı Cevap: Asfalt yolda araçlar daha kolay ilerlerken, toprak yolda sürtünme ve zorluk daha fazladır. Bu durum elektrik devrelerinde iletkenin cinsiyle ilişkilendirilebilir. İletkenin cinsi değiştiğinde elektriksel direnç de değişir. Toprak yolun araçları zorlaması gibi, direnci fazla olan iletkenler de elektrik akımının geçişini zorlaştırır.
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 77
Konu: Elektriksel Direncin Bağlı Olduğu Faktörler
Soru: Yan sayfada verilen örnekleri basit bir elektrik devresi ile ilişkilendirelim. Bu doğrultuda arabaları ve yolları basit bir elektrik devresinde neye benzetebiliriz? Açıklayalım.
Kısa Cevap: Arabalar elektrik devresindeki elektrik akımına, yollar ise iletken tellere benzetilebilir. Yolun özellikleri arabaların hareketini etkilediği gibi, telin özellikleri de akımın geçişini etkiler.
Detaylı Cevap: Yol-araba örneğinde arabalar, devrede hareket eden elektrik yüklerine yani elektrik akımına benzetilebilir. Yollar ise elektrik akımının geçtiği iletken teller gibidir. Yolun uzunluğu, genişliği ve yüzey özelliği arabaların ilerlemesini nasıl etkiliyorsa; telin uzunluğu, kalınlığı ve cinsi de elektrik akımının geçişini ve elektriksel direnci etkiler.
Soru: Elektriksel direncin bağlı olduğu değişkenleri tahmin ederek aşağıdaki tabloya yazalım.
Kısa Cevap: Elektriksel direnç; telin uzunluğuna, telin kalınlığına ve telin cinsine bağlıdır.
1. Örnek: Telin uzunluğu
2. Örnek: Telin kalınlığı
3. Örnek: Telin cinsi
Soru: Yan sayfada verilen örnekleri kendi aralarında elektriksel dirençlerine göre karşılaştıralım. Tablodaki ilgili alanlara “az” veya “çok” kelimesini yazalım.
Kısa Cevap: Direnç durumları sırasıyla K çok, L az, M az, N çok, P az, R çok şeklindedir.
- K yolu: Çok
- L yolu: Az
- M yolu: Az
- N yolu: Çok
- P yolu: Az
- R yolu: Çok
Buna göre uzun yol, dar yol ve zorlu yüzey elektriksel direncin fazla olduğu durumlara benzetilebilir.
Soru: Yazdıklarımızı arkadaşlarımızla paylaşalım. Öğretmenimizin geri bildirimi doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapalım.
Kısa Cevap: Yazdıklarımızı arkadaşlarımızla paylaştık. Öğretmenimizin açıklamalarına göre eksiklerimizi düzelttik.
Detaylı Cevap: Grup olarak ulaştığımız sonuçları sınıfta arkadaşlarımızla paylaştık. Arkadaşlarımızın fikirlerini ve öğretmenimizin geri bildirimlerini dikkate alarak tabloyu yeniden kontrol ettik. Böylece elektriksel direncin telin uzunluğu, kalınlığı ve cinsi ile ilişkisini daha iyi anladık.
Soru: Yaptığımız benzetmelerde ulaştığımız sonuçlardan yola çıkarak tabloda verilen cümleleri uygun kelimelerle tamamlayalım.
Kısa Cevap: Cümlelerdeki boşluklara sırasıyla arttığı, azaldığı ve değiştiği yazılmalıdır.
Detaylı Cevap: I. Bir elektrik devresinde diğer değişkenler sabit tutulup iletken telin uzunluğu artırılırsa devredeki elektriksel direncin arttığı gözlemlenir.
II. Bir elektrik devresinde diğer değişkenler sabit tutulup iletken telin dik kesit alanı artırılırsa devredeki elektriksel direncin azaldığı gözlemlenir.
III. Bir elektrik devresinde diğer değişkenler sabit tutulup iletkenin cinsi değiştirildiğinde elektriksel direncin değiştiği gözlemlenir.