6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 75
Konu: Ampul Parlaklığının Bağlı Olduğu Değişkenler
Etkinlik Adı: Etkinlik İstasyonu-4
Soru 1: Bir elektrik devresinde ampul parlaklığını artırmak için hangi uygulamalar yapılabilir?
Kısa Cevap: Ampul parlaklığını artırmak için pil sayısı artırılabilir, direnci düşük iletkenler kullanılabilir. Ayrıca kısa, kalın ve iyi iletken tel seçilmelidir.
Detaylı Cevap: Bir elektrik devresinde ampul parlaklığı, devreden geçen akımın büyüklüğüne bağlıdır. Ampulün daha parlak yanması için devredeki pil sayısı artırılabilir. Ayrıca elektriksel direnci azaltmak için kısa tel, kalın tel ve bakır gibi iyi iletken maddeler kullanılabilir. Direnç azaldığında akım artar, ampul daha parlak yanar.
Soru 2-a: 1. devrede L iletken teli, 2. devrede ise K iletken teli kullanılmıştır. Bu uygulamanın oluşturduğu sonucu dikkate alarak bununla ilgili bilimsel bir cümle yazalım.
Kısa Cevap: L iletken teli kullanılan devrede ampul daha parlak yanar. Çünkü L teli daha kalın olduğu için direnci daha küçüktür.
Detaylı Cevap: Aynı uzunluk ve aynı cins iletkenlerde telin dik kesit alanı arttıkça elektriksel direnç azalır. Görselde L teli, K teline göre daha kalındır. Bu nedenle L telinin direnci daha küçüktür ve devreden daha fazla akım geçer. Sonuç olarak L teli kullanılan devrede ampul daha parlak yanar.
Soru 2-b: 1. devrede M iletken teli, 2. devrede ise N iletken teli kullanılmıştır. Uygulamanın oluşturduğu sonucu dikkate alarak bununla ilgili bilimsel bir cümle yazalım.
Kısa Cevap: M iletken teli kullanılan devrede ampul daha parlak yanar. Çünkü M teli daha kısa olduğu için direnci daha azdır.
Detaylı Cevap: Aynı kalınlık ve aynı cins iletkenlerde telin uzunluğu arttıkça elektriksel direnç artar. Görselde M teli, N teline göre daha kısadır. Bu yüzden M telinin direnci daha az olur ve devreden daha fazla akım geçer. Böylece M teli kullanılan devrede ampul daha parlak yanar.
Soru 2-c: 1. devrede bakır tel, 2. devrede ise çinko tel kullanılmıştır. Bu uygulamanın oluşturduğu sonucu dikkate alarak bununla ilgili bilimsel bir cümle yazalım.
Kısa Cevap: Bakır tel kullanılan devrede ampul daha parlak yanar. Çünkü bakır, çinkoya göre elektriği daha iyi iletir ve direnci daha küçüktür.
Detaylı Cevap: İletkenin cinsi, elektriksel direnci etkiler. Aynı uzunluk ve kalınlıktaki tellerden bakır tel, çinko tele göre elektriği daha iyi iletir. Bu nedenle bakır telin direnci daha küçüktür. Direnç azaldığında devreden geçen akım artar ve ampul daha parlak yanar.
Soru: Uzmanlık masalarında iletken telin uzunluğu, dik kesit alanı ve cinsinin elektriksel dirence etkisini tartışınız.
Kısa Cevap: Elektriksel direnç; telin uzunluğuna, dik kesit alanına ve cinsine bağlıdır. Kısa, kalın ve iyi iletken tellerde direnç daha az olur.
Detaylı Cevap: Telin Uzunluğu: Telin uzunluğu arttıkça elektriksel direnç artar. Direnç arttığında ampul parlaklığı azalır.
Telin Dik Kesit Alanı: Tel kalınlaştıkça yani dik kesit alanı arttıkça direnç azalır. Bu durumda ampul daha parlak yanar.
Telin Cinsi: Bakır ve gümüş gibi iyi iletken maddelerin direnci küçüktür. Çinko ve demir gibi maddelerde direnç daha fazla olabilir.
Sonuç: Ampulün daha parlak yanması için devrede kısa, kalın ve iyi iletken tel kullanılmalıdır.