5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 122-127 Cevapları MEB Yayınları, Anadolu’nun İlk Yerleşimlerinde Sosyal Hayat etkinliğinin altı adımını ve değerlendirme sorularını kapsamaktadır. Tablolardaki cevaplar kısa tutulmuş, tarihsel empati çalışmaları örnek cevap olarak hazırlanmıştır.
İçindekiler
5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 122 Cevapları
Uygulayalım – Anadolu’nun İlk Yerleşimlerinde Sosyal Hayat
Etkinliğin amacı: İlk yerleşimlerde yaşayan toplumların yaşamlarını şekillendiren unsurları fark etmek.
Beceri: Tarihsel empati. Süre: 2 ders saati.
Adım 1 – Sosyal Hayatı Şekillendiren Unsurlar
Etkinlik: Anadolu’nun ilk yerleşim yerlerinde yaşayan insanların sosyal hayatlarını şekillendiren unsurlardan barınma, beslenme ve temel geçim faaliyetlerini belirleyiniz ve ifadelerinizi ilgili alanlara yazınız. Örnek Cevap: İlgili alanlar aşağıdaki kısa ifadelerle tamamlanabilir.
| Alan | Yazılabilecek cevap |
|---|---|
| Barınma | Taş, kerpiç ve ahşap kullanılarak yapılan evlerde yaşamışlardır. Depolama ve yemek pişirme alanları oluşturmuşlardır. |
| Beslenme | Buğday, arpa, baklagiller, yabani bitkiler ve hayvansal besinlerle beslenmişlerdir. |
| Temel Geçim Faaliyetleri | Tarım, hayvancılık, avcılık, toplayıcılık, el sanatları ve değiş tokuş yapmışlardır. |
Soru: Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış insanların sosyal hayatı nasıldı? Edindiğiniz bilgileri dikkate alarak açıklayınız. Örnek Cevap: Yerleşik topluluklar hâlinde yaşamış, tarım ve hayvancılıkla uğraşmışlardır. Evler, günlük eşyalar ve depolar yaparak ihtiyaçlarını karşılamışlardır.
5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 123 Cevapları
Adım 2 – Dönemin ve Mekânın Sosyal Hayata Etkisi
Etkinlik: Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar toplumlarının yaşadığı dönemin/mekânın özellikleri ile sosyal hayatları (barınma, beslenme, geçim) arasındaki ilişkiyi analiz ediniz. Elde ettiğiniz verileri sınıflandırma tablosundaki ilgili alanlara yazınız. Örnek Cevap: Tablo aşağıdaki gibi doldurulabilir.
| Yerleşim | Dönemin ve mekânın özellikleri | Sosyal hayat özellikleri |
|---|---|---|
| Çayönü | Boğazçay yakınında; ormanlar, yabani bitkiler ve hayvanlar bakımından elverişli bir çevredir. Yerleşik yaşam ve üretim gelişmektedir. | Suya ve besine kolay ulaşmışlardır. Tarım, avcılık, örgü ve bakır işçiliği yapmış; farklı planlarda evler kurmuşlardır. |
| Çatalhöyük | Verimli ovalar ve sulak alanlar çevresindeki Neolitik yerleşimdir. | Tarım, hayvancılık ve balıkçılık yapmışlardır. Bitişik kerpiç evlerde yaşamış, obsidiyen işlemiş ve değiş tokuş yapmışlardır. |
| Hacılar | Burdur yakınında, ormanlık çevreye ve tarıma uygun alanlara sahip bir vadidedir. | Tahıl ve baklagil yetiştirmişlerdir. Kerpiç evler, depolar ve fırınlar yapmış; çömlekçilikle uğraşmışlardır. |
5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 124 Cevapları
Adım 3 – Geçmiş ve Günümüzün Karşılaştırılması
Etkinlik: Anadolu’da kurulan ilk yerleşmelerde yaşayan toplumların beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetlerine ilişkin özellikleri inceleyiniz. Bu özellikleri günümüz insanlarının yaşamındaki benzer unsurlarla karşılaştırınız. Belirlediğiniz benzerlik ve farklılıkları karşılaştırma tablosundaki ilgili alanlara yazınız. Örnek Cevap: Benzerlik ve farklılıklar şöyle yazılabilir.
| Alan | Benzerlikler | Farklılıklar |
|---|---|---|
| Barınma | İnsanlar barınmak, korunmak ve aileleriyle yaşamak için ev yapmaktadır. | Eskiden taş ve kerpiç evler yaygındı. Günümüzde betonarme yapılar ve gelişmiş altyapı da kullanılmaktadır. |
| Beslenme | Tahıllar, sebzeler ve hayvansal besinler tüketilmekte; yiyecekler pişirilip saklanmaktadır. | Eskiden üretim ve saklama yöntemleri daha sınırlıydı. Günümüzde makineler, buzdolapları ve gelişmiş taşıma sistemleri vardır. |
| Temel Geçim Faaliyetleri | Tarım, hayvancılık, el sanatları ve alışveriş sürmektedir. | Eskiden el emeği ve basit aletler öne çıkardı. Günümüzde makineler, sanayi ve hizmet sektörleri gelişmiştir. |
5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 125 Cevapları
Adım 4 – Dönemin İmkân ve Koşullarını Değerlendirelim
Etkinlik: Yapılan analiz ve karşılaştırmalardan hareketle Anadolu’da kurulan ilk yerleşmelerde yaşayan toplumların beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetlerini dönemin imkân ve koşullarını dikkate alarak açıklayınız. Örnek Cevap: İnsanlar çevrelerindeki taş, toprak ve ahşapla evler yapmış; basit aletlerle tarım ve avcılık yapmışlardır. Ürünlerini depolamış ve ihtiyaçları için değiş tokuştan yararlanmışlardır.
Etkinlik: Dönemin imkân ve koşullarına ilişkin yapılan açıklamaları dikkate alarak Anadolu’daki ilk yerleşmelerde yaşayan toplumların beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetlerini etkileyen olumlu ve olumsuz durumlar hakkındaki görüşlerinizi fikir taraması tekniğiyle sözlü olarak ifade ediniz. Örnek Cevap: Su, verimli toprak ve doğal kaynaklar yaşamı kolaylaştırmıştır. Kuraklık, sel, besin azlığı ve yabani hayvanlar ise yaşamı zorlaştırmış olabilir.
Adım 5 – Olumsuz Durumlar ve Korunma Yolları
Etkinlik: Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış toplumların beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetlerini etkileyen olumsuz durumları belirleyiniz. Bu durumlardan korunmak için neler yapmış olabileceklerini yazınız. Örnek Cevap: Grup çalışmasında aşağıdaki görüşlerden yararlanılabilir.
| Yerleşim | Olumsuz durumlar | Korunmak için neler yapmış olabilirler? |
|---|---|---|
| Çayönü | Sel, kuraklık, yabani hayvanlar ve besin azalması. | Daha güvenli alanlara yönelmiş, yiyecek depolamış ve birlikte korunmuş olabilirler. |
| Çatalhöyük | Kalabalık nüfus, kaynakların azalması ve iklim değişiklikleri. | Ürün depolamış, farklı besin kaynaklarından yararlanmış ve yeni yaşam alanları aramış olabilirler. |
| Hacılar | Ürün kaybı, yiyeceklerin bozulması ve güvenlik sorunları. | Tahılları depolarda saklamış, evlerini güçlendirmiş ve savunma önlemleri almış olabilirler. |
Kitapla ilgili not: 125. sayfadaki üç satırın başlığı da “Çayönü” olarak basılmıştır. Yönergede üç toplum istendiği için tablo Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar şeklinde düzenlenmiştir. Korunma yolları tarihsel empatiye dayalı önerilerdir.
5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 126 Cevapları
Adım 6 – İlk Yerleşimlerde Yaşayan Birini Hayal Edelim
Soru: Anadolu’daki yerleşim yerlerinden birinde tarihin ilgili döneminde yaşayan bir karakter olduğunuzu hayal ediniz. Nasıl bir yaşantınız olurdu? Örnek Cevap: Çatalhöyük’te yaşayan bir çocuk olsaydım aileme tahıl öğütmede ve yiyecek taşımada yardım ederdim. Çatıdan merdivenle girilen kerpiç bir evde yaşardım.
Etkinlik: Çayönü, Çatalhöyük veya Hacılar yerleşim yerlerindeki sosyal yaşamın nasıl olduğunu aşağıdaki sayfaya yazınız veya resmini çiziniz. Örnek Cevap: Çatalhöyük’te insanlar bitişik kerpiç evlerde yaşar, tarım ve hayvancılık yapardı. Yiyecek depolar, çeşitli eşyalar üretir ve değiş tokuş yaparlardı. Örnek Cevap-2: Çatalhöyük’te bir günümü hayal ediyorum. Sabah evimizin çatısındaki açıklıktan merdivenle dışarı çıkıyorum. Ailemle tarlaya gidiyor, topladığımız ürünleri eve taşıyorum. Evde tahılları öğütmeye yardım ediyorum. Büyüklerimiz kilden kaplar yapıyor ve hayvanlarla ilgileniyor. İhtiyaçlarımızı karşılamak için birlikte çalışıyoruz.
Çizim seçeneği: Bitişik birkaç ev, bir çatı merdiveni, küçük bir tarla ve tahıl öğüten bir insan çizilebilir. Etkinlikte yazı veya resim seçeneklerinden biri tercih edilebilir.
5. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 127 Cevapları
Değerlendirelim – Kavramların Numaralarını Yazalım
Kavram numaraları: 1. Göbeklitepe, 2. Höyük, 3. Toplayıcılık, 4. Hacılar, 5. Milat, 6. Avcılık, 7. Tarım, 8. Arkeoloji, 9. Ticaret, 10. Hayvancılık, 11. Orak, 12. Madencilik.
Soru: Tarih boyunca türlü nedenlerle yıkılan yerleşme bölgelerinde yıkıntıların üst üste birikmesiyle oluşan yapay tepedir. Kısa Cevap: 2 – Höyük.
Soru: Şanlıurfa’da bulunan ve tarihte bilinen ilk inanç merkezidir. Kısa Cevap: 1 – Göbeklitepe.
Soru: Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşayan insanların temel geçim kaynağıdır. Kısa Cevap: 7 – Tarım.
Soru: Etrafı savunma duvarları ile çevrili, Anadolu’nun ilk yerleşim yeridir. Kısa Cevap: 4 – Hacılar.
Soru: Hz. İsa’nın doğduğu gündür. Kısa Cevap: 5 – Milat.
Soru: Geçmişte yaşamış uygarlıklara ait her türlü kalıntıyı kazı yaparak gün yüzüne çıkaran ve bunları inceleyen bilim dalıdır. Kısa Cevap: 8 – Arkeoloji.
Soru: Anadolu’da yerleşik yaşama geçen insanların tarım ürünlerini biçmek için kullandıkları araçlardan biridir. Kısa Cevap: 11 – Orak.
Sırasıyla cevap numaraları: 2, 1, 7, 4, 5, 8, 11.
5. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERS KİTABI CEVAPLARI
Diğer sayfalardaki etkinlikler için 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (1. ve 2. Kitap) sayfasını inceleyebilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
İlk yerleşimlerde sosyal hayatı hangi unsurlar şekillendirmiştir?
Barınma, beslenme ve geçim faaliyetleri sosyal hayatı şekillendirmiştir. Su, toprak, iklim ve doğal kaynaklar bu faaliyetleri etkilemiştir.
126. sayfada hem yazı hem resim hazırlamak gerekiyor mu?Hayır. Yönergede yazınız veya resmini çiziniz denildiği için seçeneklerden biri tercih edilebilir.
127. sayfadaki cevap numaraları hangi sıradadır?Cevaplar sırasıyla 2, 1, 7, 4, 5, 8 ve 11 şeklindedir.