5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 96-98
5. Ünite Sonu İstasyonu
A- Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri kutuların içindeki uygun ifadelerle tamamlayalım.
Kısa Cevap: Boşluklara sırasıyla gaz, öteleme, şekilleri, değişmez, joule, süblimleşme, yoğuşma, buharlaşma, yağmur, ısı iletkeni, enerji, ısı iletimi, farklı, boşlukları, termos yazılmalıdır.
- Sıvı hâlden gaz hâle geçen maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk artar.
- Sıvı madde tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.
- Sıvı ve gaz maddelerin belirli şekilleri yoktur.
- Sıvı maddeler bir kaptan farklı bir kaba döküldüklerinde hacimleri değişmez ancak kabın şeklini alır.
- Kalori veya joule bir enerji türü olan ısının birimidir.
- Naftalin, kükürt gibi maddelerin katı hâlden doğrudan gaz hâle geçmesi ile süblimleşme gerçekleşir.
- Buzdolabından çıkarılmış bir şişenin dış yüzeyinde oluşan su damlaları yoğuşma olayına örnek verilebilir.
- Islak çamaşırların zamanla kuruması buharlaşma olayının göstergesidir.
- Havadaki su buharının yoğuşması sonucunda yağmur olayı gerçekleşebilir.
- Isıyı iyi aktarabilen maddeler ısı iletkeni olarak adlandırılır.
- Sıcak ya da soğuk bölgelerde ısı yalıtımı yapmak enerji tasarrufu sağlar.
- Isının maddenin tanecikleri arasında veya maddeler arasında aktarılması ile ısı iletimi gerçekleşir.
- Sıcaklıkları farklı iki sıvı karıştırıldığında aralarında ısı alışverişi gerçekleşir.
- Tanecikleri arasındaki boşlukları fazla ise maddeler daha iyi yalıtım sağlar.
- İçeceklerin uzun süre soğuk ya da sıcak kalmasını sağlamak için termos gibi yalıtımlı araçlar kullanılır.
5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 97
B- Aşağıdaki soruları cevaplayalım.
1. Soru: Katı, sıvı ve gaz maddelerinden hangileri akışkan özelliğe sahiptir? Sebebini yazalım.
Kısa Cevap: Sıvı ve gaz maddeler akışkandır.
Detaylı Cevap: Sıvı ve gaz maddelerin tanecikleri öteleme hareketi yapabildiği için bulundukları ortamda akabilirler. Katı maddelerin tanecikleri ise sadece titreşim hareketi yapar. Bu nedenle katı maddeler akışkan değildir.
2. Soru: Katı, sıvı ve gaz maddeleri tanecikler arasındaki boşluğa göre büyükten küçüğe doğru sıralayalım.
Kısa Cevap: Gaz > Sıvı > Katı
Detaylı Cevap: Tanecikler arasındaki boşluk en fazla gazlarda, daha az sıvılarda, en az ise katılarda bulunur. Bu nedenle sıralama gaz, sıvı, katı şeklindedir.
3. Soru: Isı alan bir maddenin tanecik hareketliliği nasıl değişir?
Kısa Cevap: Isı alan maddenin taneciklerinin hareketliliği artar.
Detaylı Cevap: Bir madde ısı aldığında tanecikleri daha hızlı hareket etmeye başlar. Taneciklerin hareketliliği arttıkça madde genleşebilir ve bazı durumlarda hâl değişimi gerçekleşebilir.
4. Soru: Isı ve sıcaklık kavramlarının farklı yönleri nelerdir? İki tanesini yazalım.
Kısa Cevap: Isı bir enerji türüdür, sıcaklık ise bir ölçüm değeridir. Isı kalori veya joule, sıcaklık derece Celsius ile ifade edilir.
Detaylı Cevap: Isı ve sıcaklık birbirinden farklı kavramlardır. Isı, sıcaklığı farklı maddeler arasında aktarılan enerjidir ve birimi kalori veya jouledür. Sıcaklık ise bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren değerdir ve termometre ile ölçülür. Sıcaklığın birimi derece Celsiustur.
5. Soru: İçerisinde su kaynayan tencerenin kapağında su damlalarının oluşması hangi olaya örnektir?
Kısa Cevap: Yoğuşma olayına örnektir.
Detaylı Cevap: Kaynayan sudan çıkan su buharı, tencere kapağına temas edince soğur ve tekrar sıvı hâle geçer. Gaz hâlden sıvı hâle geçme olayına yoğuşma denir.
6. Soru: Katı bir maddede hangi hâl değişimleri görülebilir?
Kısa Cevap: Katı bir maddede erime ve süblimleşme görülebilir.
Detaylı Cevap: Katı bir madde ısı aldığında sıvı hâle geçebilir. Buna erime denir. Bazı katı maddeler ise sıvı hâle geçmeden doğrudan gaz hâle geçebilir. Bu olaya süblimleşme denir.
7. Soru: Kaynama ve buharlaşma arasındaki farklar nelerdir?
Kısa Cevap: Kaynama belirli sıcaklıkta ve sıvının her yerinde, buharlaşma ise her sıcaklıkta ve sıvının yüzeyinde gerçekleşir.
Detaylı Cevap: Kaynama, saf sıvılarda belirli bir sıcaklıkta gerçekleşir ve sıvının her yerinde görülür. Buharlaşma ise her sıcaklıkta gerçekleşebilir ve sadece sıvının yüzeyinde olur. Bu nedenle kaynama daha hızlı ve belirgin bir olaydır.
8. Soru: Tencere, tava gibi araçlarda ısı iletkeni ve yalıtkanlarının bir arada kullanılmasının sebebi nedir?
Kısa Cevap: Yemeklerin pişmesi için ısı iletkeni, elimizin yanmaması için ısı yalıtkanı kullanılır.
Detaylı Cevap: Tencere ve tavaların gövdesi genellikle metalden yapılır. Çünkü metaller ısıyı iyi iletir ve yemeklerin pişmesini sağlar. Sap kısımlarında ise plastik, tahta veya silikon gibi yalıtkan maddeler kullanılır. Böylece tencere ya da tava tutulurken elimiz yanmaz.
9. Soru: Binalarda ısı yalıtımı yapılmasının aile ekonomisine katkıları nelerdir?
Kısa Cevap: Isı yalıtımı yakıt ve elektrik giderlerini azaltarak aile ekonomisine katkı sağlar.
Detaylı Cevap: Isı yalıtımı yapılan binalarda kışın içerideki sıcak hava dışarı kolayca çıkmaz, yazın ise dışarıdaki sıcak hava içeri kolayca girmez. Bu nedenle daha az yakıt ve enerji harcanır. Bu durum ailelerin ısınma ve soğutma masraflarını azaltır.
10. Soru: Isı yalıtımlı bir bina tasarlarken yalıtım malzemelerini binanın hangi bölümlerine yerleştirebiliriz?
Kısa Cevap: Yalıtım malzemeleri dış cephe, çatı, pencere, kapı ve zemin bölümlerine yerleştirilebilir.
Detaylı Cevap: Isı kaybını azaltmak için binanın dış duvarlarına, çatısına ve zeminine yalıtım malzemeleri yerleştirilebilir. Ayrıca kapı ve pencerelerde de yalıtım yapılabilir. Çift camlı pencereler, kapı fitilleri ve çatı yalıtımı enerji tasarrufuna katkı sağlar.
5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları 2. Kitap Sayfa 98
C- Aşağıdaki metni okuyup soruları cevaplayalım.
1. Soru: Buna göre bir süre sonra çay ve suyun sıcaklığı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Kısa Cevap: B
Detaylı Cevap: Odanın sıcaklığı 25 °C olduğu için sıcak çay zamanla soğur, soğuk su ise zamanla ısınır. Ancak bir süre sonra çayın sıcaklığı hâlâ 25 °C’den yüksek, suyun sıcaklığı ise 25 °C’ye yaklaşmış olabilir. Bu duruma uygun seçenek B seçeneğidir.
2. Soru: Ayşe Hanım çayı bir süre bekletmek yerine çayın üzerine bardaktaki sudan eklemiş olsaydı neler olurdu?
Kısa Cevap: A) Doğru - Yanlış - Yanlış
Detaylı Cevap: Sıcak çaya soğuk su eklendiğinde sıcaklığı yüksek olan çaydan sıcaklığı düşük olan suya ısı aktarımı olur. Bu nedenle “Su, çaydan ısı alırdı.” ifadesi doğrudur. Ancak çayın son sıcaklığının 5 °C olması beklenmez. Ayrıca sıcaklık alışverişi çaydan suya doğru olur, sudan çaya doğru olmaz. Bu nedenle doğru sıralama Doğru - Yanlış - Yanlış şeklindedir.
3. Soru: Ayşe Hanım’ın çalışma odasında uzun süredir duran ahşap masa ve metal vazonun sıcaklıkları aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Kısa Cevap: C) 25 °C - 25 °C
Detaylı Cevap: Ahşap masa ve metal vazo uzun süredir aynı odada bulunduğu için ikisi de oda sıcaklığına ulaşmıştır. Odanın sıcaklığı 25 °C olduğundan masa ve vazonun sıcaklıkları da 25 °C olabilir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.