5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 77-83 Cevapları MEB Yayınları, Kuvveti Tanıyalım ünitesindeki Sürtünme Kuvveti bölümüne aittir. Etkinliklerde sürtünmenin günlük yaşamdaki etkileri, farklı yüzeylerdeki hareket ile hava ve su direnci incelenmektedir. Deney sorularındaki örnek cevapları kendi gözlemlerinizle karşılaştırmalısınız.
İçindekiler
- Sayfa 77 Cevapları (Hazırlık ve Merak İstasyonu)
- Sayfa 78 Cevapları (Sürtünme Kuvvetinin Harekete Etkisi)
- Sayfa 79 Cevapları (Sürtünme Kuvvetinin Etkisi)
- Sayfa 80 Cevapları (Sürtünmenin Araç Hareketine Etkisi)
- Sayfa 81 Cevapları (Hava ve Suyun Cisimlerin Hareketine Etkisi)
- Sayfa 82 Cevapları (Pekiştirme İstasyonu-1)
- Sayfa 83 Cevapları (Kitabın Hareketini Gözlemleme)
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 77 Cevapları
Hazırlık İstasyonu
Soru: Görseldeki Millî Muharip Uçağı Kaan’ın ön kısmı neden sivri olacak şekilde tasarlanmıştır? Fikirlerinizi yazınız. Kısa Cevap: Uçağa etki eden hava direncini azaltmak ve uçağın havada daha kolay ilerlemesini sağlamak için sivri tasarlanmıştır. Detaylı Cevap: Hava, hareket eden uçağa direnç gösterir. Uçağın sivri ve akıcı biçimi, havanın çevresinden daha kolay geçmesini sağlar. Böylece hava direncinin hareketi zorlaştıran etkisi azaltılır.
Merak İstasyonu
Soru: Sürtünme kuvvetinin etkileri ile ilgili merak ettiklerinizi yazınız. Örnek Cevap: Buzda neden kolayca kayarız? Bisikletin frenleri tekerleği nasıl yavaşlatır? Paraşüt havada düşüşü nasıl yavaşlatır? Sürtünme olmasaydı yürüyebilir miydik?
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 78 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Sürtünme Kuvvetinin Harekete Etkisi
Soru: Hareketi zorlaştıran veya kolaylaştıran etkiler var mıdır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Örnek Cevap: Evet. Bir kutuyu pürüzlü zeminde kaydırmak zor, az pürüzlü zeminde kaydırmak daha kolaydır. Yüzeylerin özellikleri ve sürtünme hareketi etkiler.
Soru: Katı, sıvı ve gaz ortamlarda temas eden yüzeylere ilişkin hareketi zorlaştıran veya kolaylaştıran günlük hayattan örnekler yazınız. Örnek Cevap: Katılarda yüzeyin pürüzlülüğü, sıvı ve gazlarda ise cismin şekli gibi özellikler hareketin kolaylığını etkileyebilir.
| Ortam | Hareketi kolaylaştıran etkiler | Hareketi zorlaştıran etkiler |
|---|---|---|
| Katı | Çekmecenin raylarının yağlanması, kutunun düz zeminde kaydırılması | Kutunun halıda kaydırılması, bisiklet freninin sıkılması |
| Sıvı | Yüzücünün kollarını öne uzatarak suya dalması, teknenin önünün sivri olması | Suda geniş bir tahtayı ilerletmek, su içinde yürümek |
| Gaz | Bisikletçinin öne eğilmesi, aracın akıcı biçimde tasarlanması | Paraşütün açılması, açık bir şemsiyeyi havada hareket ettirmek |
Soru: Arkadaşlarınızın örneklerini de değerlendirerek örnekler arasında örüntü oluşturunuz. Örnek Cevap: Sürtünmenin veya ortam direncinin arttığı örneklerde hareket zorlaşır. Bu etkilerin azaltıldığı örneklerde hareket kolaylaşır. Akıcı biçimler hava ve su direncini azaltmaya yardımcı olur.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 79 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Sürtünme Kuvvetinin Etkisi
1. Soru: Kerem’in ilerlediği yolların niteliklerini pürüzlülük durumlarına (pürüzlü ve az pürüzlü) göre karşılaştırarak yazınız. Kısa Cevap: Asfalt yol, toprak ve taşlı patikaya göre az pürüzlüdür. Toprak ve taşlı patika ise daha pürüzlüdür.
2. Soru: Günlük yaşamınızda karşılaşabileceğiniz farklı pürüzlülük durumu örnekleri bulup yazınız. Örnek Cevap: Cam ve mermer yüzeyler az pürüzlü; halı, zımpara ve taşlı yollar daha pürüzlü yüzeylere örnektir.
3. Soru: Verdiğiniz örnekleri kullanarak bir örüntü oluşturunuz. Örnek Cevap: Bir kutuyu cam veya mermer üzerinde kaydırmak, halı üzerinde kaydırmaktan daha kolaydır. Bu örneklerde yüzeyin pürüzlülüğü arttıkça kaydırmayı zorlaştıran sürtünme de artar.
4. Soru: Metinde sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkisine değinilen bölümleri tabloya yazınız. Kısa Cevap: Frenin bisikleti yavaşlatması olumlu; patikada ilerlemenin zorlaşması ve fren lastiklerinin aşınması olumsuz etkidir.
| Olumlu etkisi | Olumsuz etkisi |
|---|---|
| Fren yapıldığında bisikletin yavaşlamasını ve durmasını sağlaması | Toprak ve taşlı patikada ilerlemeyi zorlaştırması, fren pabucundaki lastikleri aşındırması |
5. Soru: Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlardaki olumlu-olumsuz etkilerini dikkate alarak genelleme yapınız. Örnek Cevap: Sürtünme kuvveti yürümeyi ve araçların durmasını sağlar. Ancak hareketi zorlaştırabilir ve eşyaları aşındırabilir. Bu nedenle sürtünmeyi ihtiyacımıza göre artırır veya azaltırız.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 80 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Sürtünmenin Araç Hareketine Etkisi
Ölçüm tablosu: Mukavva, pamuk kaplama ve kum kaplama yüzeylerde arabanın aldığı yolları deneyde ölçerek santimetre cinsinden yazınız. Kesin mesafeler kullanılan malzemelere ve düzeneğe göre değişir.
| Zemin cinsi | Ölçüm sonucu (cm) |
|---|---|
| Mukavva | Deneyde ölçtüğünüz mesafe |
| Pamuk kaplama | Deneyde ölçtüğünüz mesafe |
| Kum kaplama | Deneyde ölçtüğünüz mesafe |
Değerlendirme
a) Soru: Etkinliğe göre sürtünme kuvvetinin etkisi ile ilgili ulaştığınız çıkarımı yazınız. Örnek Cevap: Sürtünme, oyuncak arabanın hareketini zorlaştırır ve yavaşlamasına neden olur. Diğer koşullar aynıyken hareketi daha fazla zorlaştıran yüzeyde araba daha kısa yol alır.
b) Soru: Arabanın ilerlediği yüzeylerin pürüzlülük özellikleriyle ilgili ulaştığınız çıkarımı yazınız. Örnek Cevap: Mukavva yüzey, kum kaplı yüzeye göre daha az pürüzlüdür. Pamuk kaplı yüzeyin yumuşak ve lifli yapısı da hareketi zorlaştırabilir. Yüzeylerin farklı yapıları arabanın ilerlediği mesafeyi etkiler.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 81 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Hava ve Suyun Cisimlerin Hareketine Etkisi
a) Soru: Hangi fon kartonu zemine daha çabuk ulaştı? Gerekçesiyle yazınız. Kısa Cevap: Buruşturulmuş fon kartonu daha çabuk ulaştı. Çünkü hava direncinden daha az etkilendi. Detaylı Cevap: Açık kartonun havaya karşı gelen yüzeyi daha büyüktür. Hava, açık kartonun düşüşünü daha fazla yavaşlatır. Buruşturulan kartonun havaya karşı gelen yüzeyi küçüldüğü için daha hızlı düşmesi beklenir.
b) Soru: Silgi, hangi durumda şişenin zeminine daha çabuk ulaştı? Gerekçesiyle yazınız. Kısa Cevap: Silgi, suyu boşaltılmış şişede daha çabuk ulaştı. Çünkü bu deneyde su, silginin hareketine havadan daha fazla direnç gösterir.
c) Soru: Hava, zemine doğru ilerleyen fon kartonuna; su, şişe tabanına doğru ilerleyen silgiye direnç göstermiş midir? Arkadaşlarınızla tartışınız. Kısa Cevap: Evet. Hava kartona, su ise silgiye direnç göstermiştir. Bu direnç, cisimlerin aşağı doğru hareketini yavaşlatmıştır.
ç) Soru: Elde ettiğiniz verilere göre aşağıdaki tabloyu örnekteki gibi tamamlayınız. Kısa Cevap: Ortamlar sırasıyla Hava/Su, Hava, Hava, Hava/Su, Hava şeklindedir.
| Olay | Ortam |
|---|---|
| Silginin hareketini engelledi. | Hava/Su |
| Fon kartonun hareketini engelledi. | Hava |
| Silgi, şişe zeminine daha çabuk ulaştı. | Hava |
| Silgiye sürtünme kuvveti uyguladı. | Hava/Su |
| Fon kartonuna sürtünme kuvveti uyguladı. | Hava |
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 82 Cevapları
Pekiştirme İstasyonu-1
Soru: Aşağıdaki tabloda bazı yüzeyler, özellikleri bakımından karşılaştırılacaktır. Buna göre yarım bırakılan ifadeleri örnekteki gibi tamamlayınız. Kısa Cevap: İlk iki satırda pürüzlüdür, az kaygandır, daha çok sürtünme uygular; son iki satırda az pürüzlüdür, çok kaygandır, daha az sürtünme uygular seçenekleri işaretlenir.
| Karşılaştırma | Yüzey özelliği | Kayganlık | Sürtünme |
|---|---|---|---|
| Halı zemin, cam zemine göre | Pürüzlüdür. | Az kaygandır. | Daha çok sürtünme uygular. |
| Toprak zemin, mermer zemine göre | Pürüzlüdür. | Az kaygandır. | Daha çok sürtünme uygular. |
| Islak tahta zemin, kuru tahta zemine göre | Az pürüzlüdür. | Çok kaygandır. | Daha az sürtünme uygular. |
| Fayans zemin, çamur zemine göre | Az pürüzlüdür. | Çok kaygandır. | Daha az sürtünme uygular. |
Açıklama: Tablo, kitabın cevap anahtarındaki karşılaştırmaya göre doldurulmuştur. Bu örneklerde daha kaygan yüzeyler, cismin kaydırılmasını daha az zorlaştırır.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ders Kitabı Sayfa 83 Cevapları
Etkinlik İstasyonu – Kitabın Hareketini Gözlemleme
a) Soru: Hangi durumda kitabı daha zor hareket ettirdiğinizi yazınız. Örnek Cevap: Kitabı, altında kalemlerin bulunmadığı birinci durumda daha zor hareket ettirdim.
b) Soru: Kitabın hareketini zorlaştıran etki hakkındaki düşüncelerinizi yazınız. Kısa Cevap: Kitap ile sıra arasındaki sürtünme kuvveti hareketi zorlaştırır. Kalemler yuvarlanarak kitabın daha kolay ilerlemesini sağlar.
c) Soru: İlk durumda sürekli hareket ettirilseydi kitabın yüzeyinde meydana gelebilecek değişiklikler neler olurdu? Arkadaşlarınızla tartışınız. Örnek Cevap: Kitabın sıraya temas eden kapağında çizilme, aşınma ve yıpranma görülebilirdi. Sürtünme nedeniyle temas eden yüzeylerde bir miktar ısınma da oluşabilirdi.
ç) Soru: Etkinlikte yaptığınız uygulama ile Fatih Sultan Mehmet’in gemiler üzerinde yaptırdığı uygulamalar arasındaki benzerlikleri arkadaşlarınızla paylaşınız ve tartışınız. Örnek Cevap: Kitabın altına silindir kalemler, gemilerin altına ise kütükler yerleştirilmiştir. İki uygulamada da yuvarlanmadan yararlanılarak hareket kolaylaştırılmıştır. Gemilerde kütüklerin yağlanması da hareketi kolaylaştırmıştır.
Köprü İstasyonu
Soru: Masanın hareketini engelleyen etken nedir? Düşüncelerinizi yazınız. Kısa Cevap: Masanın hareketini zorlaştıran etken, masa ayakları ile zemin arasındaki sürtünme kuvvetidir. Detaylı Cevap: Halı, mermerden daha pürüzlü olduğundan masayı kaydırmak halıda daha zordur. Mermer yüzeyde hareketi zorlaştıran sürtünme daha az olduğu için masa daha kolay hareket ettirilir.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABI CEVAPLARI
Diğer sayfalardaki etkinlik ve değerlendirme cevaplarına 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (1 ve 2. Kitap) sayfasından ulaşabilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Sürtünme kuvveti her zaman zararlı mıdır?
Hayır. Yürümeyi ve fren yapan araçların durmasını sağlar. Ancak eşyaların aşınmasına ve hareketin zorlaşmasına da neden olabilir.
Buruşturulmuş karton neden daha hızlı düşer?Havaya karşı gelen yüzeyi küçüldüğü için hava direncinden daha az etkilenir.
Kitabın altına kalem koymak hareketi nasıl etkiler?Silindir kalemler yuvarlanır ve kitabın hareket ettirilmesini kolaylaştırır.