2026-2027 12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. dönem 1. yazılı soruları ve cevapları. Senaryo 1 ve 2’ye uygun iki özgün sınav, metinler ve açıklamalı cevap anahtarları.
12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları
12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. dönem 1. yazılı soruları ve cevapları, okuma ve yazma becerilerini metinler üzerinden pekiştirmek isteyen öğrenciler için hazırlanmıştır. İki sınavda dilin değişimi üzerine yazma, hikâyede çatışma, zaman-mekân, yazar-metin ilişkisi, anlatım teknikleri ve dil bilgisi çalışmaları yer almaktadır.
2026-2027 Karabük ÖDM konu-soru dağılım tablosundaki Senaryo 1 ve Senaryo 2 esas alınmıştır. İlk sınav 5 soru, ikinci sınav 5 soru içerir.
Okuma metinleri, sorular ve örnek cevaplar bu çalışma için özgün olarak hazırlanmıştır. Bunlar MEB’in resmî sınav soruları değildir. Aşağıdaki puanlar 100 üzerinden örnek değerlendirme içindir; dinleme ve konuşma değerlendirmeleri bu içeriğin kapsamında değildir.
12. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı – Senaryo 1
Soru sayısı: 5. Örnek toplam puan: 100. Soruları aşağıdaki metinlere göre yanıtlayınız. Açıklama ve yorumlarınızı metinsel kanıtla destekleyiniz.
I. Metin — İstasyondaki Saat (Özgün Günümüz Hikâyesi)
Kasım ayının yağmurlu bir sabahında eski istasyonun bekleme salonuna girdim. Duvar saati durmuştu; cebimdeki telefon, yenilenen trenin iki dakika sonra geleceğini gösteriyordu. Görevli, kullanılmayan eşyaların depoya kaldırılacağını söyledi. Babam bu saatin bakımını yıllarca yapmıştı. “Artık gereksiz bir eşya,” diye düşündüm; fakat gözümü duvardan ayıramadım.
Yanımdaki genç, saatin fotoğrafını çekip gidiyordu. Ona yetiştim ve babamın kış sabahlarında bu salona nasıl erkenden geldiğini anlattım. Tren düdüğü duyuldu. Bir yanım yeni vagona koşmak, öteki yanım saatin yanında kalmak istiyordu. Görevliye, saatin onarılıp burada tutulmasını önerdim. Cevabını beklerken telefondaki ekran karardı. Salondaki sessizlikte, durmuş saatin bana hâlâ bir şey anlattığını hissettim.
II. Metin — Kurmaca Yazar Notu
Bu not, yazar-metin ilişkisi sorusu için bu çalışmada oluşturulmuş kurmaca bir öz yaşam açıklamasıdır: “Çocukluğumda babamla istasyonlara giderdim. İstasyonların değişmesine karşı değildim; fakat eski eşyaların insan hikâyeleriyle birlikte unutulması beni düşündürürdü. Bu hikâyeyi, yenilenme ile hatırlama arasındaki gerilimi anlatmak için tasarladım.”
1. Soru (25 Puan)
Soru: Teknoloji ve sosyal medyanın dili nasıl etkilediği üzerine başlıklı, 6–8 cümlelik bir düşünce paragrafı yazınız. Bir olumlu ve bir olumsuz etkiyi örneklendiriniz; sonuçta bir öneri sununuz.
Kısa Cevap: Teknolojinin yeni söz ve kullanım alanları oluşturmasıyla birlikte özensiz yazım riskini de ele alan, örnekli ve tutarlı bir yazı beklenir.
Örnek Cevap-1:Başlık: Ekranda Dilin İzleri
Teknoloji, dili kullandığımız ortamları çoğaltıyor. Çevrim içi sözlükler, bilmediğimiz kelimelerin anlamına kısa sürede ulaşmamızı sağlıyor. Sosyal medya da yeni kavramların ve söyleyişlerin yayılmasını hızlandırıyor. Bununla birlikte hızlı mesajlaşmada bazı sözcükler gereksiz yere kısaltılabiliyor. Örneğin selamlaşmanın yalnızca harflerle yazılması, alışkanlık hâline gelince başka metinlere de taşınabiliyor. Her yeni kullanımı bozulma saymak doğru değildir; asıl mesele bağlama uygun ve anlaşılır iletişim kurmaktır. Bu nedenle dijital ortamlarda da yazım ve noktalama kurallarını gözetmeliyiz.
Örnek Cevap-2:Başlık: Mesajların Dili
Dijital araçlar, yazılı iletişimi günlük yaşamın önemli bir parçası yaptı. Çevrim içi kaynaklar sayesinde doğru sözcüğü bulmak kolaylaşıyor. Farklı insanlarla iletişim kurmak söz varlığımıza yeni ifadeler de katabiliyor. Ancak hızlı yazma isteği bazen noktalama işaretlerinin unutulmasına yol açıyor. Sürekli eksik yazılan kelimeler, anlamayı güçleştirebiliyor. Bu nedenle sosyal medyada kısa yazarken de açık ve doğru anlatımı korumalıyız.
Puanlama: Konu, başlık ve plan 5 puan; İki etkinin örneklenmesi 8 puan; Tutarlılık ve sonuç önerisi 6 puan; Dil, yazım ve noktalama 6 puan.
2. Soru (20 Puan)
Soru: I. metindeki temel iç çatışmayı belirleyiniz. Bu çatışmayı gösteren iki metinsel ayrıntıyı açıklayınız.
Kısa Cevap: Anlatıcı, yenilenmeye katılma isteğiyle geçmişe ve babasının hatırasına bağlı kalma isteği arasında kalır.
Açıklama: “Yeni vagona koşmak” ile “saatin yanında kalmak” karşıtlığı çatışmayı doğrudan gösterir. Saati gereksiz saydığı hâlde gözünü ondan ayıramaması da aynı gerilimi destekler.
Puanlama: İç çatışmanın belirlenmesi 8 puan; İki metinsel dayanak 12 puan.
3. Soru (15 Puan)
Soru: I. metindeki zaman ve mekânı belirleyiniz. Mekânın anlatıcının ruh hâline etkisini açıklayınız.
Kısa Cevap: Olay kasım ayının yağmurlu bir sabahında, eski istasyonun bekleme salonunda geçer. Mekân babaya ve çocukluğa ait hatıraları canlandırır.
Açıklama: Dış zaman trenin iki dakika sonra gelecek olmasıyla daralır; bekleme salonu ve durmuş saat ise geçmişi düşünmeye yöneltir. Takvim yılı verilmediği için kesin bir yıl söylenemez.
Puanlama: Zaman 4 puan; Mekân 4 puan; Mekânın ruh hâline etkisi 7 puan.
4. Soru (20 Puan)
Soru: II. metindeki kurmaca yazar notu ile I. metin arasında iki ilişki kurunuz. Bu ilişkilerin hikâyedeki olayların gerçek bir kişinin yaşamında aynen geçtiğini kanıtlayıp kanıtlamadığını açıklayınız.
Kısa Cevap: İstasyon ve baba hatıraları konu seçimine; eski eşyalarla unutulan hikâyeler düşüncesi durmuş saate yansır. Bu benzerlikler olayların birebir yaşandığını kanıtlamaz.
Açıklama: Yazar deneyimleri ve düşünceleri kurmaca bir yapıya dönüştürebilir. Not ile hikâye arasında izlek ilişkisi kurulur; yazar ile anlatıcının aynı kişi olduğu sonucu çıkarılmaz. Verilen not da bu çalışma için oluşturulmuş kurmaca veridir.
Puanlama: İki yazar-metin ilişkisi 12 puan; Kurmacayla öz yaşamın ayrımı 8 puan.
5. Soru (20 Puan)
Soru: Hikâyeyle ilgili aşağıdaki cümlede dört yazım yanlışı vardır. Yanlışları düzeltip cümleyi yeniden yazınız: “Bir kaç yolcu saatin önünde beklerken herkez fotoğraf çekti; hiç bir kişi saatin neden durduğunu sormadı, bende görevliye yaklaştım.”
Kısa Cevap: Doğru biçimler: birkaç, herkes, hiçbir ve ben de.
Açıklama: Birkaç yolcu saatin önünde beklerken herkes fotoğraf çekti; hiçbir kişi saatin neden durduğunu sormadı, ben de görevliye yaklaştım. “Birkaç” ve “hiçbir” bitişik, bağlaç olan “de” ayrı yazılır.
Puanlama: Birkaç 5 puan; Herkes 5 puan; Hiçbir 5 puan; Ben de 5 puan.
Öğrenme Çıktısı ve Soru Eşleştirmesi
- Giriş / Yazma: 1. soru.
- A.2.4: 2. soru.
- A.2.7: 3. soru.
- A.2.14: 4. soru.
- A.2.16: 5. soru.
12. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı – Senaryo 2
Soru sayısı: 5. Örnek toplam puan: 100. Soruları aşağıdaki metinlere göre yanıtlayınız. Açıklama ve yorumlarınızı metinsel kanıtla destekleyiniz.
I. Metin — Kapının Önü (Özgün Günümüz Hikâyesi)
Eski evin kapısına geldim. Boyası dökülmüş tahta, yağmurla koyulaşmıştı. Tokmağın yanındaki küçük çizik hâlâ oradaydı. Çocukken boyumu ölçmek için çizmiştim onu; o gün annem gülerek bir karış daha uzayacağımı söylemişti.
Elimi kapıya uzattım. “Şimdi açılırsa ne söyleyeceğim?” diye düşündüm. İçeriden bir çocuk sesi geldi. Tanımadığım biri pencerede göründü; evin yeni sahiplerinden olmalıydı. Gülümsedim, yanlış geldiğimi söyledim. Sokaktan ayrılırken kapıya yeniden baktım. Ev yerindeydi, ben çocukluğumun adresini arıyordum.
II. Metin — Dil Üzerine Kısa Not (Özgün Bilgilendirici Metin)
Sosyal medya, sözcüklerin ve yeni anlatım kalıplarının hızla yayılabildiği bir iletişim ortamıdır. Kullanıcılar bazen duygularını görsel simgelerle destekler, bazen de zamandan kazanmak için kelimeleri kısaltır. Bu değişimlerin dil üzerindeki etkisi, kullanımın yaygınlığına ve bağlama göre değerlendirilmelidir.
1. Soru (25 Puan)
Soru: II. metinden hareketle sosyal medyanın dili değiştirmesi üzerine başlıklı, 6–8 cümlelik bir düşünce paragrafı yazınız. Görsel simgelerin bir yararını ve kelime kısaltmalarının bir riskini örneklendiriniz. Sonuçta bir öneri sununuz.
Kısa Cevap: Görsel simgelerin duyguyu desteklemesi ve aşırı kısaltmanın açıklığı azaltması örneklerle ele alınmalı, bağlama uygun kullanım önerilmelidir.
Örnek Cevap-1:Başlık: Kısa Mesaj, Açık Anlam
Sosyal medyada yazılarımız bazen birkaç kelimeyle sınırlı kalıyor. Bu durumda bir gülümseme simgesi, şaka yaptığımızı daha kolay anlatabiliyor. Ancak görsel simgeler her duyguyu ve düşünceyi tek başına açıklamayabilir. Kelimeleri aşırı kısaltmak da okuyucunun mesajı çözmesini zorlaştırabilir. Örneğin herkesin bilmediği harf grupları ortak anlam kurulmasını engelleyebilir. Bu yüzden kısa yazmakla anlaşılmaz yazmayı birbirine karıştırmamalıyız. Mesajlarımızda kelime seçimine ve yazım kurallarına dikkat ederek teknolojinin sağladığı kolaylıklardan yararlanabiliriz.
Örnek Cevap-2:Başlık: Simge ve Sözcük
Bir mesajdaki gülümseme simgesi, sözün dostça söylendiğini gösterebilir. Bu, yazılı iletişimde ses tonunun eksikliğini kısmen giderebilir. Yine de simgeler tek başına bütün düşünceleri taşıyamaz. Gereksiz kısaltmalar da benzer biçimde anlamı belirsizleştirebilir. Örneğin alıcının tanımadığı bir harf dizisi iletişimi kolaylaştırmaz. Bu nedenle sosyal medyada anlaşılır sözcüklerle yazmalı, simgeleri metni desteklemek için kullanmalıyız.
Puanlama: Başlık ve konu bütünlüğü 5 puan; İki örnek ve değerlendirme 8 puan; Tutarlı sonuç ve öneri 6 puan; Dil, yazım ve noktalama 6 puan.
2. Soru (20 Puan)
Soru: I. metindeki geriye dönüş ile iç konuşma tekniklerine birer örnek gösteriniz. Her tekniğin anlatıdaki işlevini açıklayınız.
Kısa Cevap: Boy ölçülen çocukluk anısına geçiş geriye dönüştür. “Şimdi açılırsa ne söyleyeceğim?” sözü iç konuşmadır.
Açıklama: Geriye dönüş, kapıdaki çiziğin anlatıcı için önemini açıklar. İç konuşma, karşılaşma öncesindeki kaygıyı doğrudan duyurur. Yalnız teknik adını yazmak tam yanıt sayılmaz.
Puanlama: İki doğru örnek 10 puan; İki tekniğin işlevi 10 puan.
3. Soru (15 Puan)
Soru: I. metnin üslubunu cümle yapısı ve anlam yoğunluğu bakımından açıklayınız. Birer metinsel örnek gösteriniz.
Kısa Cevap: Kısa ve sade cümleler kullanılmıştır; son cümle, çocukluğun geri gelmemesini çağrıştıran yoğun bir anlatım taşır.
Açıklama: “Elimi kapıya uzattım.” sade ve kısa anlatımı gösterir. “Çocukluğumun adresini arıyordum” sözü, gerçek bir adres arayışını aşarak geçmişe dönme isteğini yoğunlaştırır.
Puanlama: Cümle yapısı ve örnek 7 puan; Anlam yoğunluğu ve örnek 8 puan.
4. Soru (20 Puan)
Soru: “Ev yerindeydi, ben çocukluğumun adresini arıyordum.” cümlesini hikâyenin bütünüyle ilişkilendirerek yorumlayınız. En az iki ayrıntıyı dayanak gösteriniz.
Kısa Cevap: Anlatıcının aradığı yalnızca fiziksel ev değil, orada yaşadığı çocukluk ve annesiyle kurduğu bağdır.
Açıklama: Boy çiziğinin durması maddi izlerin korunduğunu, yeni sahiplerin bulunması ise yaşamın değiştiğini gösterir. Annenin anısına dönüş de arananın geçmişteki ilişkiler olduğunu destekler. Farklı yorumlar metne dayanıyorsa kabul edilir.
Puanlama: Bütünle ilişkili yorum 8 puan; İki metinsel dayanak 12 puan.
5. Soru (20 Puan)
Soru: a) “Kapının yanındaki çizik” ifadesindeki “çizik” ile “çocukluğumun adresi” ifadesindeki “adres” sözcüklerini gerçek/mecaz anlam bakımından açıklayınız. b) “Eski evin kapısında ki iz hâlâ oradaydı.” cümlesindeki yazım yanlışını düzeltip kuralı belirtiniz.
Kısa Cevap: Çizik gerçek, çocukluğun adresindeki adres mecaz anlamlıdır. Doğru yazım “kapısındaki” biçimindedir.
Açıklama: Çizik tahtadaki fiziksel izi belirtir. Adres ise çocukluğun yaşandığı duygu ve ilişkiler alanını karşılar. “Kapısındaki” sözcüğünde sıfat yapan -ki eki önceki sözcüğe bitişik yazılır.
Puanlama: İki anlam ve açıklamaları 12 puan; Doğru yazım ve kural 8 puan.
Öğrenme Çıktısı ve Soru Eşleştirmesi
- Giriş / Yazma: 1. soru.
- A.2.9: 2. soru.
- A.2.10: 3. soru.
- A.2.13: 4. soru.
- A.2.16: 5. soru.
Değerlendirme: Anlamca eşdeğer ve metinle gerekçelendirilmiş cevaplar kabul edilir. Yazma sorularındaki metinler tek doğru cevap değildir. Ölçütleri kısmen karşılayan yanıtlara karşılanan bölüm oranında puan verilebilir.
Yazılıya Hazırlık Notları
Yazar ile anlatıcıyı özdeşleştirmeyin
Yaşantılar edebî metne kaynaklık edebilir; ancak hikâyedeki anlatıcı kurmaca bir yapı unsurudur. Benzerlik, bütün olayların gerçek yaşamda aynen geçtiğini kanıtlamaz.
Teknik adının yanında işlevini de yazın
Geriye dönüş ve iç konuşma örneklerini gösterdikten sonra bunların hatırlama, kaygı ya da karakterin tanıtılması üzerindeki etkisini açıklayın.