11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 38-41 Cevapları MEB Yayınları, Türklerde istişare kültürünün kurultaydan divan teşkilatına uzanan gelişimini, hükümdarın yetkilerinin dengelenmesini ve Divân-ı Hümâyunun devlet yönetimindeki yerini konu alan çalışmaları kapsamaktadır.
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 38 Cevapları
Türklerde İstişare Kültürü: Toydan Divana
Not: Sayfa 38'de doğrudan cevaplanacak ayrı bir soru bulunmamaktadır. Kurultayın üyeleri, görevleri ve yetkileriyle ilgili metin ve bilgi görseli, sayfa 39'daki sorunun cevaplandırılmasında kullanılmaktadır.
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları
Kurultay ve Kağanın Yetkileri
Soru: Kurultayın siyasi ve hukuki yapısının kağanın yetkilerini dengelemekteki rolünü gerekçelendirerek açıklayınız. Kısa Cevap: Kurultay; hükümdar seçimi, töre, savaş-barış ve devlet yönetimi gibi önemli konularda söz sahibi olarak kağanın tek başına ve keyfî karar almasını sınırlandırmıştır. Detaylı Cevap: Kurultayda kağanın yanında hanedan üyeleri, boy beyleri, yüksek rütbeli askerler ve devlet görevlileri de yer almıştır. Hükümdarın seçilmesi veya meşruiyetinin onaylanması, törenin düzenlenmesi, savaş ve barış kararları, ekonomik meseleler ve önemli yargı konuları kurultayda görüşülmüştür. Böylece kağanın otoritesi diğer yöneticilerin görüş ve rızasıyla dengelenmiş, devlet yönetiminde danışma ve denetim mekanizması oluşmuştur.
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları
Divân-ı Hümâyun
1. Soru: Hem karar organı hem de en üst yargı organı olan Divân-ı Hümâyunun devlet otoritesindeki gücü hakkında neler söylenebilir? Açıklayınız. Kısa Cevap: Divân-ı Hümâyun, devletin önemli siyasi, idari ve hukuki meselelerinin görüşüldüğü merkezî yönetimin en güçlü kurumlarından biridir. Detaylı Cevap: Divân-ı Hümâyun devletin en üst siyasi ve idari karar organı olmasının yanında önemli davaların görüşüldüğü yüksek bir yargı makamıydı. Örfi hukukun şekillenmesinde de etkili olması, kurumun yalnızca yönetimde değil hukuk düzeninin yürütülmesinde de önemli bir konuma sahip olduğunu göstermektedir.
2. Soru: Devlet yönetiminde hükümdar ile vezir arasındaki ilişkiye dair neler söylenebilir? Açıklayınız. Kısa Cevap: Vezir devlet işlerinin yürütülmesinde hükümdara yardımcı olmuş, ancak nihai otorite hükümdarda kalmıştır. Detaylı Cevap: Türk-İslam devletlerinde vezir, devlet teşkilatının işleyişinde hükümdarın en önemli yardımcılarından biri olmuştur. Divan toplantılarının yürütülmesi ve günlük devlet işlerinin düzenlenmesinde önemli görevler üstlenirken alınan önemli kararların hükümdara sunulması, vezirin güçlü fakat hükümdara bağlı bir yönetici olduğunu göstermektedir.
3. Soru: Toplantıların kademeli olarak azaldığı düşünüldüğünde Divân-ı Hümâyunun konumundaki değişim hakkında hangi yorumlar yapılabilir? Kısa Cevap: Toplantıların azalması, Divân-ı Hümâyunun devlet yönetimindeki etkinliğinin ve öneminin zamanla azaldığını göstermektedir. Detaylı Cevap: Divân-ı Hümâyunun başlangıçta her gün toplanırken zamanla haftada dört, ardından iki gün toplanması ve çalışmalarının azalması, kurumun merkezî karar alma sürecindeki ağırlığının giderek zayıfladığını göstermektedir. Bu durum devlet yönetiminde görev ve yetkilerin zamanla farklı yönetim makamlarına doğru kaydığını düşündürmektedir.
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları
Uygulama 4 - İstişare Kültürü
Uygulama: Türklerdeki yönetimin temel unsurlarından olan toy ve divanı tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Kısa Cevap: Toy ve divan, devlet meselelerinin görüşüldüğü danışma ve yönetim kurumlarıdır. Toy İslamiyet öncesi Türk devletlerinde, divan ise Türk-İslam devletlerinde gelişmiştir. Detaylı Cevap:
Sonuç: Toydan divana geçişte kurumların adı ve yapısı değişmiş olsa da devlet meselelerinin danışılarak görüşülmesi ve yöneticinin tecrübeli devlet adamlarından yararlanması geleneği devam etmiştir.
| Ölçütler | Toy (Kurultay) | Divan |
|---|---|---|
| Temel İşlevi | Siyasi, askerî, ekonomik ve hukuki meseleleri görüşmek; hükümdar seçimi, töre, savaş ve barış gibi önemli kararları almak | Devletin siyasi, idari ve hukuki işlerini görüşmek ve yürütmek |
| Hükümdarın Durumu | Kağan kurultaya başkanlık eder ancak boy beylerinin görüş ve rızası da önemlidir. | Hükümdar en yüksek otoritedir; vezir ve diğer devlet görevlileri yönetimde ona yardımcı olur. |
| Üyeleri | Kağan, hatun, hanedan üyeleri, boy beyleri, teginler, yüksek rütbeli askerler ve aygucı | Vezir ve devletin çeşitli alanlarından sorumlu üst düzey görevliler |
| Toplanma Durumu | Devletin önemli meselelerini görüşmek üzere toplanır. | Devlet işlerinin yürütülmesi için düzenli toplantılar yapılır; toplantı sıklığı dönemlere göre değişebilir. |
| Karar Alma Süreci | Konular istişare edilerek görüşülür ve ortak karar oluşturulmaya çalışılır. | Konular divanda görüşülür, önemli kararlar hükümdarın onayına sunulur. |
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün sayfalara ait açıklamalı cevapları 11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Ders Kitabı Cevapları sayfasında inceleyebilirsiniz.