11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 60-62 Cevapları MEB Yayınları, 1.9. Etkinlik Tepkime Hızının Ritmi bölümündeki tepkime hızının zamanla değişimi ve derişim verileriyle ilgili soruların cevaplarını içerir.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 60 Cevapları
1.2.2. Tepken ve Ürün Derişimleriyle Ortalama Tepkime Hızlarının Hesaplanması
Konuya Başlarken
Soru: Bazı tepkimelerin hızlı, bazılarının ise yavaş gerçekleşmesinin sebebi nedir? Kısa Cevap: Tepkimelerin etkin çarpışma sayıları farklı olduğu için hızları da farklıdır. Detaylı Cevap: Tepkenlerin cinsi, derişim, sıcaklık, yüzey alanı ve katalizör gibi etkenler birim zamandaki etkin çarpışma sayısını değiştirerek tepkime hızını etkiler.
Soru: Kimyasal tepkimelerin hızı artırılabilir ya da azaltılabilir mi? Cevap: Evet. Tepkime koşulları değiştirilerek tepkime hızı artırılabilir veya azaltılabilir.
Soru: Tepkime hızları hakkında bilgi sahibi olmak, endüstriyel alanda ne gibi yararlar sağlar? Örnek cevap: Üretim süresinin ve veriminin ayarlanmasına, enerji ve maliyet tasarrufu sağlanmasına ve güvenli üretim koşullarının oluşturulmasına yardımcı olur.
1.9. Etkinlik: Tepkime Hızının Ritmi
Soru: 1. Tabloda görselleri verilen olaylarda gerçekleşen tepkimeler hızlı mı yoksa yavaş mıdır? Tahminlerinizi yazınız. Cevap:
Kâğıdın yanması: Hızlı
Gümüşün kararması: Yavaş
Kömür oluşumu: Yavaş
Hava yastığının şişmesi: Hızlı
Kâğıdın yanması: Hızlı
Gümüşün kararması: Yavaş
Kömür oluşumu: Yavaş
Hava yastığının şişmesi: Hızlı
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 61 Cevapları
1.9. Etkinlik: Tepkime Hızının Ritmi
Soru: 2. Günlük hayatta karşılaştığınız çok hızlı ya da çok yavaş gerçekleşen kimyasal olaylara örnekler veriniz. Örnek Cevap-1: Havai fişeğin yanması: Hızlı. Örnek Cevap-2: Demirin paslanması: Yavaş.
Soru: 3. Mevcut bilgilerinizle tepkime hızı ve tepkime hızının zamanla değişimi ile ilgili önermeler oluşturunuz. Örnek cevap: Tepkime ilerledikçe tepkenlerin derişimi azalır. Böylece taneciklerin çarpışma olasılığı düşer ve tepkime hızı genellikle zamanla azalır.
Yönerge: 4. 2N2O5(g) → 4NO2(g) + O2(g) tepkimesindeki maddelerin derişimlerinin zamanla değişimine ait verileri inceleyiniz.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 62 Cevapları
1.9. Etkinlik: Tepkime Hızının Ritmi
Soru: 5. Tablodaki verileri kullanarak tepken ve ürünlerin derişimlerinin zamanla değişimini gösteren grafiği çiziniz. Çözüm: Grafikte N2O5 derişimi zamanla azalırken NO2 ve O2 derişimleri artar. Eğrilerin zamanla yataylaşması, derişim değişiminin giderek azaldığını gösterir.
Soru: 6. Tepken ve ürünlerin verilen zaman aralıklarındaki derişim değişim farklarını yazınız. Cevap:
| Zaman (s) | Δ[N2O5] (M) | Δ[NO2] (M) | Δ[O2] (M) |
|---|---|---|---|
| 0-100 | −0,080 | +0,160 | +0,040 |
| 100-200 | −0,060 | +0,120 | +0,030 |
| 200-300 | −0,040 | +0,080 | +0,020 |
| 300-400 | −0,020 | +0,040 | +0,010 |
| 400-500 | −0,010 | +0,020 | +0,005 |
| 500-600 | −0,005 | +0,010 | +0,0025 |
Soru: 7. Derişim-zaman grafiğini kullanarak tepkime hızının zamanla değişimi ile ilgili önermeler oluşturunuz. Kısa Cevap: Tepkime hızı zamanla azalır. Detaylı Cevap: Eşit zaman aralıklarında N2O5'in harcanma, NO2 ve O2'nin oluşma miktarları giderek azalmaktadır. Bu durum tepkimenin başlangıçta daha hızlı, ilerleyen zamanda ise daha yavaş olduğunu gösterir.
Yönerge: 8. Oluşturduğunuz önermelerinizi sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Soru: 9. Grafikten yararlanarak oluşturduğunuz önermelerle tepkime hızı ile ilgili mevcut bilgilerinize dayalı önermelerinizi karşılaştırınız. Benzerlikleri ve farklılıklarını yazınız. Örnek cevap: Benzerlik: Her iki önerme de tepkime hızının zamanla azaldığını belirtmektedir.
Farklılık: İlk önerme ön bilgiye dayanırken grafik sonucunda oluşturulan önerme ölçülen derişim verileriyle desteklenmektedir.
Farklılık: İlk önerme ön bilgiye dayanırken grafik sonucunda oluşturulan önerme ölçülen derişim verileriyle desteklenmektedir.
Değerlendirme
Soru: 1. Tepkime hızının zamanla değişimine ilişkin veriye dayalı olan ve olmayan önermelerinizin karşılaştırma sonuçlarındaki farklılıkların nedeni nedir? Kısa Cevap: Farkın nedeni birinin tahmine, diğerinin ölçüm verilerine dayanmasıdır. Detaylı Cevap: Veriye dayalı önerme, derişimlerin zamanla nasıl değiştiğini sayısal olarak gösterdiği için daha güçlü bir kanıta dayanır.
Soru: 2. Önermelerinizin geçerliliğine verilerin etkisini açıklayınız. Cevap: Veriler, önermelerin doğrulanmasını veya değiştirilmesini sağlar. Bu nedenle bilimsel veriye dayalı önermeler daha güvenilir hâle gelir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tepkime hızı zamanla neden azalır?
Tepkenlerin derişimi azaldıkça taneciklerin çarpışma olasılığı azalır ve tepkime yavaşlar.
2N₂O₅ → 4NO₂ + O₂ tepkimesinde hangi maddenin derişimi azalır?Tepken olan N2O5 derişimi azalırken ürünlerin derişimleri artar.