11. Sınıf Kimya Ders Kitabı sayfa 155 cevapları, “2.8. Etkinlik: Denge Tahmini” çalışmasını kapsamaktadır. Tepkime oranı hesaplanarak sistemlerin dengede olup olmadığı ve dengeye ulaşmak için hangi yönde ilerleyeceği belirlenmiştir.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 155 Cevapları
2.8. Etkinlik – Denge Tahmini
Soru 1: N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g) tepkimesinin 375 °C’taki denge sabiti Kc = 1,2’dir. Aynı sıcaklıkta kapalı bir kapta 0,2 M N₂, 1 M H₂ ve 0,4 M NH₃ gazları bulunduğuna göre tepkime oranını hesaplayıp tepkimenin dengede olup olmadığını, dengede değilse dengeye ulaşması için hangi yöne ilerleyeceğini belirtiniz. Kısa Cevap: Qc = 0,8 bulunur. Sistem dengede değildir; ürünler yönüne net ilerleme gerçekleşir. Çözüm: Qc = [NH₃]² / ([N₂] · [H₂]³) = (0,4)² / (0,2 · 1³) = 0,16 / 0,2 = 0,8. Qc < Kc olduğundan NH₃ oluşumu yönünde ilerlenerek oran denge değerine ulaşır.
Soru 2: Belirli bir sıcaklıkta 2NO(g) + Cl₂(g) ⇌ 2NOCl(g) tepkimesinin denge sabiti Kc = 120’dir. Aynı sıcaklıkta 2 litrelik bir kapta 0,2 mol NO, 4 mol Cl₂ ve 2 mol NOCl gazları bulunduğu anda tepkime oranını hesaplayıp tepkimenin dengede olup olmadığını, dengede değilse dengeye ulaşması için hangi yöne ilerleyeceğini belirtiniz. Kısa Cevap: Qc = 50 bulunur. Sistem dengede değildir; ürünler yönüne net ilerler. Çözüm: Önce molar derişimler hesaplanır: [NO] = 0,2/2 = 0,1 M; [Cl₂] = 4/2 = 2 M; [NOCl] = 2/2 = 1 M. Qc = [NOCl]² / ([NO]² · [Cl₂]) = 1² / ((0,1)² · 2) = 1/0,02 = 50. 50 < 120 olduğundan NOCl oluşumu yönünde ilerleme olur.
Değerlendirme
Soru 1: Bir tepkimenin herhangi bir andaki bileşen derişimlerinden tepkime oranı nasıl hesaplanır? Kısa Cevap: Ürünlerin anlık derişimleri çarpımı, tepkenlerin anlık derişimleri çarpımına bölünür. Denklemdeki katsayılar derişimlere üs olarak yazılır. Açıklama: Saf katılar ve saf sıvılar bağıntıya alınmaz. Mol sayısı verilmişse önce hacme bölünerek molar derişime çevrilir.
Soru 2: Dengeye ulaşmamış bir tepkimenin dengeye ulaşması için hangi yöne ilerleyeceği tepkime oranından nasıl tahmin edilir? Kısa Cevap: Qc, aynı sıcaklıktaki Kc ile karşılaştırılır. Qc < Kc ise ürünler, Qc > Kc ise tepkenler yönüne net ilerleme olur. Açıklama: Qc = Kc olduğunda sistem dengededir; ileri ve geri tepkimeler eşit hızla devam eder.
Diğer sayfalardaki çalışmalara 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasından ulaşabilirsiniz.