11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 130-132 Cevapları MEB Yayınları – Dengenin Kimyası

11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 130-132 Cevapları MEB Yayınları, fiziksel ve kimyasal değişimlerde denge konusuna giriş sorularını ve 2.3. Etkinlik: Dengenin Kimyası çalışmasını kapsamaktadır. Cevaplarda tanecik modelleri ile hız-zaman grafiği birlikte değerlendirilmiştir. Kişisel karşılaştırma sorularında verilen yanıtlar örnektir.

11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 130 Cevapları

Konuya Başlarken – Fiziksel ve Kimyasal Değişimlerde Denge

Soru: Tersinir tepkimelerde tepkimeler sonlanır mı? Kısa Cevap: Dengeye ulaşıldığında tepkimeler durmaz. İleri ve geri yöndeki dönüşümler eşit hızlarla devam eder. Açıklama: Dışarıdan bakıldığında madde miktarlarında net değişim görülmemesi, tanecik düzeyindeki olayların sona erdiği anlamına gelmez.

Soru: Tersinir tepkimelerde tepkime hızlarındaki süreç nasıl ilerler? Kısa Cevap: Yalnızca tepkenlerle başlatılan sistemde ileri tepkime hızı azalırken geri tepkime hızı artar. Dengeye ulaşıldığında hızlar eşitlenir. Açıklama: Yalnızca ürünlerle başlanırsa başlangıçtaki durum tersidir: Geri yöndeki hız azalırken ileri yöndeki hız artarak denge değerine ulaşır.

Soru: Tersinir tepkimelerde her iki yöndeki tepkime hızı eşitlendiği durumda ne olur? Kısa Cevap: Sistem dinamik dengeye ulaşır. Açıklama: Koşullar değişmediğinde tepken ve ürün derişimleri sabit kalır. Ancak bu derişimlerin birbirine eşit olması gerekmez.

2.3. Etkinlik – Dengenin Kimyası

Soru 1: Tersinir tepkimelerin farklı zaman aralıklarında alt mikro düzeyde gerçekleşen değişimlerine ilişkin ön bilgilerinizle önermeler oluşturunuz. Oluşturduğunuz önermeleri verilen boşluğa yazarak dostluk ve saygı çerçevesinde sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız. Kısa Cevap: Tepkenler ürünlere dönüşürken oluşan ürünler de geri yönde tepkime verebilir. Zamanla iki yöndeki dönüşüm hızları eşitlenebilir. Örnek Cevap: Yalnızca A ile başlayan A ⇌ B sisteminde önce B oluşacağını düşünüyorum. B miktarı arttıkça B’den A’ya dönüşüm de artabilir. Bir süre sonra iki türün miktarı değişmeden kalırken dönüşümler devam edebilir.

11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 131 Cevapları

Tanecik Modelleriyle Dengeye Ulaşma

Soru 2: Görsellerden yararlanarak tersinir bir tepkimede farklı zaman aralıklarında alt mikro seviyede gerçekleşen değişimlere ilişkin önermeler oluşturunuz. Oluşturduğunuz önermeleri verilen boşluğa yazarak sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız. Kısa Cevap: Yalnız A ile başlandığında A azalır, B artar; yalnız B ile başlandığında B azalır, A artar. Verilen modellerde iki başlangıç da aynı denge bileşimine ulaşmaktadır. Örnek Cevap: Aynı koşullarda ve aynı toplam tanecik sayısıyla hazırlanan iki sistemin denge modellerinde 4 kırmızı A ve 6 mavi B taneciği bulunmaktadır. Dengede sayılar birbirine eşit değildir; zamanla değişmeden kalmaktadır. Taneciklerin tür değiştirmesi ise devam eder.

Soru 3: Ön bilgilerinizle oluşturduğunuz önermeyi, gözleme dayalı önermelerinizle karşılaştırarak önermelerinizdeki benzerlikleri ve farklılıkları yazınız. Kısa Cevap: Karşılaştırma, başlangıçtaki önermenize göre yapılmalıdır. Modeller, iki yönde dönüşüm ve sabit denge bileşimi düşüncesini desteklemektedir. Örnek Cevap: İki türün birbirine dönüşebileceği tahminim görsellerle uyumluydu. Ancak dengede A ve B sayılarının eşit olacağını düşünmüştüm. Modellerde 4 A ve 6 B bulunması, miktarların eşit olmasının gerekmediğini gösterdi.

Soru 4: Animasyondaki denge sürecine ilişkin gözlemlerinizden yola çıkarak önermeleriniz için ulaştığınız sonuçları yazınız. Kısa Cevap: Denge sürecini açıklayan temel sonuç, ileri ve geri dönüşümlerin eşit hızla sürmesidir. Örnek Cevap: Animasyonu izledikten sonra kendi gözlemlerimle karşılaştıracağım sonuç şudur: Dengeye ulaşılması dönüşümlerin durması değildir. Eşit sürede aynı miktarda A, B’ye; B de A’ya dönüştüğü için türlerin toplam miktarları sabit kalır.

Soru 5: Denge sürecindeki ileri ve geri tepkime hızlarına ilişkin tahminlerinizi yazınız. Kısa Cevap: Yalnız A ile başlayan sistemde ileri hızın azalacağını, başlangıçta sıfır olan geri hızın artacağını ve sonunda eşitleneceklerini tahmin ederim. Açıklama: A azaldıkça ileri dönüşüm yavaşlar. B oluştukça geri dönüşüm hızlanır. Yalnız B ile başlatılan sistemde ise başlangıçtaki hız ilişkisi ters olur.

Soru 6: İleri ve geri tepkime hızlarına ilişkin tahminlerinizi dikkate alarak denge durumunu açıklayınız. Kısa Cevap: Denge, vileri = vgeri olduğu dinamik durumdur. Açıklama: Kapalı sistemde koşullar sabitken oluşma ve tüketilme birbirini dengeler. Böylece derişimler değişmez; ancak iki yöndeki tepkimeler sürer.

11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 132 Cevapları

Hız-Zaman Grafiğinin İncelenmesi

Soru 7: Edindiğiniz bilgileri eleştirel bakış açısıyla değerlendirerek aşağıdaki denge sürecine ilişkin hız-zaman grafiğini inceleyiniz. Hız-zaman grafiğine göre denge sürecinde ileri ve geri tepkime hızlarına ilişkin tahminlerinizin geçerliliğini sorgulayınız. Sonuçları yazınız. Kısa Cevap: Grafikte ileri hız azalırken geri hız artmaktadır. tdenge anında hızlar eşitlenir ve sıfırdan farklı bir değerde sabit kalır. Örnek Cevap: Tepkenlerle başlayan sistem için yaptığım hız tahmini grafikle uyumludur. Eğrilerin sıfırda değil, pozitif bir hızda birleşmesi tepkimenin dengede durmadığını göstermektedir.

Soru 8: Gözlemlerinizden edindiğiniz verilerle ileri ve geri tepkime hızları açısından dengeyi açıklayan bir metin yazınız. Kısa Cevap: Kimyasal denge, ileri ve geri tepkime hızlarının eşit olduğu durumdur. Örnek Cevap: Yalnızca tepkenlerle başlatılan tersinir bir sistemde başlangıçta ileri tepkime gerçekleşir. Ürünler oluştukça geri tepkime başlar ve hızlanır; ileri tepkime ise yavaşlar. Hızlar eşitlendiğinde sistem dinamik dengeye ulaşır. Bu durumda dönüşümler devam ederken tepken ve ürün derişimleri sabit kalır.

Değerlendirme

Soru 1: Tepkimelerin dengeye gelme sürecine dair gözlemlerinizin tahminlerinizi nasıl etkilediğini açıklayınız. Kısa Cevap: Gözlemler, denge tahminlerinin tanecik dönüşümleri ve hızların eşitliği üzerinden değerlendirilmesini sağlar. Örnek Cevap: Miktarların sabit kalmasını tepkimenin durmasıyla ilişkilendiriyordum. Hızların dengede sıfır olmadığını görünce dengeyi sürekli dönüşümlerin birbirini dengelemesi olarak açıklamaya başladım.

Soru 2: Denge sürecinde ileri ve geri tepkime hızları nasıl değişir? Açıklayınız. Kısa Cevap: Verilen grafikteki gibi yalnız tepkenlerle başlandığında ileri hız azalır, geri hız artar. Dengede iki hız eşit ve sabittir. Açıklama: Yalnız ürünlerle başlanması durumunda başlangıçtaki değişimler ters yönde olur. Her iki durumda da denge ölçütü hızların eşitlenmesidir.

Soru 3: Denge sürecinde ileri ve geri tepkime hızlarına ilişkin tahminleriniz ile bilimsel bilgiler arasında farklılıklar var ise nedenini açıklayınız. Kısa Cevap: Farklılıklar, dengeyi durgunluk sanmaktan veya derişim eşitliğiyle hız eşitliğini karıştırmaktan kaynaklanabilir. Örnek Cevap: Dengede hızların sıfır olacağını tahmin etmiştim. Bunun nedeni, dışarıdan değişim görünmemesini taneciklerin dönüşmediği şeklinde yorumlamamdı. Bilimsel açıklamaya göre hızlar sıfır değil, birbirine eşittir.