11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki 14. Alıştırmanın çözümünü içermektedir. Soruda kızağa binen sporcuların sayısı arttıkça sisteme etki eden bileşke kuvvetin ve toplam kütlenin nasıl değiştiği incelenmektedir.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları MEB Yayınları
Newton’un İkinci Hareket Yasası’na göre bir cismin ivmesi a = Fnet/m bağıntısıyla bulunur. Bu soruda her sporcu kızağa bindiğinde sistemin kütlesi artarken dışarıda kızağı iten sporcu sayısı azalır. Bu nedenle kızağın ivmesi her aşamada küçülür.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları
Örnek - Bileşke Kuvvet ve İvme
Şekil II’de sandığa zıt yönlerde 3F ve F kuvvetleri uygulanırsa bileşke kuvvet:
Fnet = 3F - F = 2F
Buna göre:
a1 = 2F/m
Şekil III’te kuvvetler aynı yönde olduğundan:
Fnet = 3F + F = 4F
a2 = 4F/m
Dolayısıyla:
a1/a2 = 1/2
Şekil II’de sandık büyük kuvvetin yönüne, Şekil III’te ise iki kuvvetin ortak yönüne doğru ivmelenir.
14. Alıştırma
1. Kızak boşken:
Kızağın kütlesi 2m, kızağı iten dört sporcunun toplam kuvveti 4F’dir.
a0 = 4F / 2m
a0 = 2F/m
2. Birinci sporcu kızağa bindikten sonra:
Sistemin kütlesi 3m olur. Dışarıda kalan üç sporcu toplam 3F kuvvet uygular.
a1 = 3F / 3m
a1 = F/m
3. İkinci sporcu kızağa bindikten sonra:
Sistemin kütlesi 4m olur. Kalan iki sporcu toplam 2F kuvvet uygular.
a2 = 2F / 4m
a2 = F/2m
4. Üçüncü sporcu kızağa bindikten sonra:
Sistemin kütlesi 5m olur. Dışarıda kalan tek sporcu F kuvveti uygular.
a3 = F / 5m
a3 = F/5m
5. Dördüncü sporcu da kızağa bindikten sonra:
Kızağı dışarıdan iten sporcu kalmadığı için yatay doğrultudaki bileşke kuvvet sıfır olur.
a4 = 0
Buna göre ivmelerin büyükten küçüğe sıralaması:
a0 > a1 > a2 > a3 > a4
Yani:
2F/m > F/m > F/2m > F/5m > 0
Sonuç: Sporcular kızağa bindikçe hem kızağın toplam kütlesi artmakta hem de kızağı iten sporcu sayısı azalmaktadır. Bu iki durum nedeniyle kızağın ivmesi sürekli küçülür.
Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.