11. Sınıf Fizik Ders Kitabı MEB Yayınları 2026-2027 Sayfa 40-44 cevapları; İbni Sina’nın kasrî meyil görüşü, bileşke kuvvet, ivme, kütle ve Newton’un hareket yasalarıyla ilgili etkinlikleri içeriyor.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 40-44 Cevapları MEB Yayınları, Kuvvet-Hareket İlişkisi etkinliği ile Newton’un Hareket Yasaları konusundaki değerlendirme çalışmalarını kapsamaktadır. İbni Sina’nın hareket hakkındaki görüşlerinden bileşke kuvvet, ivme, kütle ve etki-tepki ilişkisine kadar temel kavramlar bu bölümde ele alınmaktadır.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 40-44 Cevapları MEB Yayınları
Bir cismin hareketindeki değişimi belirleyen temel büyüklüklerden biri cisme etki eden bileşke kuvvettir. Bileşke kuvvet sıfır değilse cisim ivmelenir; sıfırsa cismin hareket durumu değişmez. Newton’un hareket yasaları bu ilişkilerin sistemli biçimde açıklanmasını sağlar.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları
4. Etkinlik - Kuvvet-Hareket İlişkisi
Bu etkinlikte Newton’un Hareket Yasaları ile ilgili çıkarımlar yapılmaktadır. Sayfa 40, etkinliğin giriş ve yönerge bölümüdür; cevaplanması gereken asıl sorular sonraki sayfalarda yer almaktadır.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları
İbni Sina ve Kasrî Meyil Kuramı
Soru: Aristoteles ve İbni Sina’nın fırlatılan bir cismin havada nasıl ilerlemeye devam ettiğine dair öne sürdükleri görüşler arasındaki temel fark nedir? Havanın bu hareketteki rolünü iki düşünürün bakış açısıyla karşılaştırarak açıklayınız. Cevap: Aristoteles’e göre fırlatılan cismin hareketinin devam etmesinde hava hareketi destekleyen bir etkendir. İbni Sina ise havanın hareketi desteklemediğini, tersine cisme direnç göstererek onu yavaşlattığını savunmuştur. İbni Sina’ya göre cisim, fırlatma sırasında kazandığı kasrî meyil sayesinde hareketini sürdürür.
Soru: İbni Sina’nın mutlak boşluk (dirençsiz ortam) varsayımı üzerinden yaptığı akıl yürütme, modern fiziğin temel yasalarından hangisine zemin hazırlamıştır? İbni Sina’nın bu çıkarımı “kasrî meyil” kavramı üzerinden gerekçelendirerek yazınız. Cevap: Bu düşünce Newton’un Birinci Hareket Yasası’na, yani Eylemsizlik Yasası’na benzer bir yaklaşım ortaya koymuştur. İbni Sina’ya göre cisim fırlatıldığında kazandığı kasrî meyil sayesinde hareket eder. Direnç bulunmayan bir ortamda bu meyli azaltacak bir etki olmayacağı için cismin hareketini sürdürmesi beklenir.
Soru: Günümüz fizik dünyasında İbni Sina’nın hangi fikirlerinden yararlanılıyor olabilir? Örnek cevap: İbni Sina’nın hareketin dış dirençler nedeniyle değişmesi, direnç olmadığında hareketin sürmesi ve hareket durumunun cismin kütlesi ile hızıyla ilişkili olması konusundaki fikirleri günümüzdeki eylemsizlik ve hareket miktarı kavramlarıyla ilişkilendirilebilir.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 42 Cevapları
Soru: 5. Uyguladığınız kuvvet değerlerini ve bileşke (net) kuvvet değerini aşağıdaki tabloya yazınız. Cevap: Bu tablo simülasyonda uygulanan kuvvet değerlerine göre doldurulmalıdır. Mavi ve kırmızı takımın uyguladığı kuvvetler aynı yöndeyse toplanır, zıt yöndeyse büyük kuvvetten küçük kuvvet çıkarılarak bileşke kuvvet bulunur.
Soru: 6. Gözlemlerinizi tartışma yöntemi ile yorumlayarak bileşke kuvvet ve hareket arasında ilişki kurunuz. Kurduğunuz ilişkiyi bir cümle ile ifade ediniz. Cevap: Bir cisme sıfırdan farklı bir bileşke kuvvet etki ederse cisim bileşke kuvvet yönünde ivmelenir ve hareket durumu değişir.
Soru: 8. Farklı cisimlere farklı kuvvetler uygulayarak hız değişimi ve zaman değerlerinden yararlanıp cismin ivmesini hesaplayınız. Cevap: Sayısal değerler simülasyondan alınmalıdır. Her deney için ivme a = Δv / Δt bağıntısıyla hesaplanarak tabloya yazılır.
Soru: 9. Bileşke kuvvetin sıfır olduğu andan itibaren cismin hareketini ve hız büyüklüğünün değişip değişmediğini gözlemleyiniz. Bu durum için bir sonuç cümlesi yazınız. Cevap: Cisme etki eden bileşke kuvvet sıfırsa duran cisim durmaya, hareket hâlindeki cisim ise sabit hızla doğrusal hareket etmeye devam eder. Bu durumda cismin hız büyüklüğü değişmez.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 43 Cevapları
Soru: 10. İnsan figürlerini kullanarak vagona kuvvet uyguladığınız sırada vagon da insan figürlerine bir kuvvet uygulamış mıdır? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle yazınız. Cevap: Evet. İnsan vagona bir kuvvet uyguladığında vagon da insana eşit büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet uygular. Bu durum Newton’un Etki-Tepki Yasası ile açıklanır. Kuvvetler farklı cisimlere etki ettiği için birbirini yok etmez.
Soru: 12. Farklı kuvvet ve kütle değerleri için ivme değerlerini gözlemleyiniz. Ulaştığınız sonuçları tabloya yazınız. Cevap: Tablo simülasyonda seçilen kuvvet ve kütle değerlerine göre doldurulmalıdır. Her satırda bileşke kuvvet/kütle = ivme ilişkisi kontrol edilir.
Soru: 13. Cismin ivmesi ile bileşke kuvvet ve kütle arasındaki ilişkiyi ortaya koyunuz. Bu ilişkiyi bir cümle veya matematiksel model şeklinde yazınız. Cevap: Cismin ivmesi bileşke kuvvetle doğru, kütleyle ters orantılıdır.
Fnet = m · a
veya
a = Fnet / m
14. İddia ve Genellemeler
Bileşke kuvvetin sıfır olması durumunda cismin hareketi: Cisim duruyorsa durmaya devam eder, hareket ediyorsa sabit hızla ve aynı yönde hareketini sürdürür.
Hareket yönünde bileşke kuvvete maruz kalan cismin hareketi: Cismin hız büyüklüğü artar ve cisim hareket yönünde ivmelenir.
Hareket yönüne zıt yönde kuvvete maruz kalan cismin hareketi: Cismin hız büyüklüğü azalır. Kuvvet yeterince uzun süre uygulanırsa cisim durabilir ve daha sonra ters yönde hareket edebilir.
Cismi iten kişinin cisme uyguladığı kuvvet ile cismin kişiye uyguladığı kuvvet: Bu iki kuvvet eşit büyüklükte, zıt yönlüdür ve farklı cisimlere etki eder.
İddialar ve Destekleyiciler - Örnek cevap: Bir cismin ivmesini değiştiren büyüklük bileşke kuvvettir. Aynı kütlede daha büyük bileşke kuvvet daha büyük ivme oluşturur.
Karşıt İddialar ve Çürütücüler - Örnek cevap: “Hareket eden her cisme mutlaka hareket yönünde net kuvvet etki eder.” görüşü doğru değildir. Bileşke kuvvet sıfır olan bir cisim de sabit hızla hareketini sürdürebilir.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 44 Cevapları
Değerlendirme - Çıkış Kartı
Soru: Newton’un Hareket Yasaları ile ilgili üç bilgi yazınız. Örnek cevap:
1. Bileşke kuvvet sıfır olduğunda cismin hareket durumu değişmez.
2. Bir cismin ivmesi bileşke kuvvetle doğru, kütlesiyle ters orantılıdır: Fnet = m·a.
3. İki cisim birbirine eşit büyüklükte ve zıt yönlü kuvvet uygular.
Soru: Newton’un Hareket Yasaları ile ilgili iki soru yazınız. Örnek cevap:
1. Aynı kuvvet uygulanan farklı kütleli cisimlerin ivmeleri neden farklı olur?
2. Bileşke kuvvet sıfır olduğu hâlde bir cisim hareket etmeye devam edebilir mi?
Soru: Newton’un Hareket Yasaları ile ilgili bir örnek yazınız. Örnek cevap: Alışveriş arabasını daha büyük bir kuvvetle ittiğimizde arabanın ivmesi artar. Aynı kuvvet daha ağır bir arabaya uygulanırsa arabanın ivmesi daha küçük olur.
Newton’un 1. Hareket Yasası - Eylemsizlik Yasası
Bir cisme etki eden bileşke kuvvet sıfırsa cisim hareket durumunu korur. Duran cisim durmaya, hareket eden cisim ise sabit hızla doğrusal hareket etmeye devam eder. Bu özellik eylemsizlik olarak adlandırılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bileşke kuvvet sıfırsa cisim ne yapar?
Cisim duruyorsa durmaya, hareket ediyorsa sabit hızla ve aynı yönde hareket etmeye devam eder.
İvme ile bileşke kuvvet arasındaki ilişki nedir?
Kütle sabitken ivme bileşke kuvvetle doğru orantılıdır. Bu ilişki Fnet = m·a bağıntısıyla gösterilir.
Kütle arttığında ivme nasıl değişir?
Aynı bileşke kuvvet altında kütle arttıkça cismin ivmesi azalır.
Etki ve tepki kuvvetleri birbirini yok eder mi?
Hayır. Etki ve tepki kuvvetleri farklı cisimlere etki ettiği için birbirini yok etmez.