11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 38-39 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027 - 12. Alıştırma

07 Eylül 2026 Pazartesi 18:00

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı MEB Yayınları 2026-2027 Sayfa 38-39 cevapları; çembersel hareketten bırakılan taşın tek ve iki boyutlu hareketi, hız-ivme ilişkisi ile konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini içeriyor.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 38-39 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki 12. Alıştırma ve Kontrol Noktası çalışmalarını kapsamaktadır. Taş ipten ayrıldığı anda çembersel hareket sona erer ve hava direnci ihmal edildiğinde taş yalnızca yer çekimi kuvvetinin etkisinde hareket eder.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 38-39 Cevapları MEB Yayınları

İpte döndürülen taşın herhangi bir noktadaki anlık hızı çembere teğettir. İp bırakıldıktan sonra taşın hangi hareketi yapacağı, bırakıldığı andaki hız vektörünün yönüne bağlıdır. Başlangıç hızı yalnızca düşey doğrultudaysa hareket tek boyutlu; yatay hız bileşeni de varsa hareket iki boyutlu olur.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 38 Cevapları

12. Alıştırma

Soru: a) İpin ucunu taş hangi noktalardan geçerken bırakırsa taş, tek boyutta sabit ivmeli hareket yapar? Cevap: Taş K ve N noktalarından geçerken bırakılırsa tek boyutta sabit ivmeli hareket yapar. Çünkü bu noktalarda taşın anlık hız vektörü düşey doğrultudadır. K noktasında hız yukarı, N noktasında ise aşağı yönlüdür. İp bırakıldıktan sonra yalnızca yer çekimi etkili olduğundan hareket düşey doğrultuda gerçekleşir.

Soru: b) İpin ucunu taş hangi noktalardan geçerken bırakırsa taş, iki boyutta sabit ivmeli hareket yapar? Cevap: İşaretli noktalar içinde taş M, L ve P noktalarından geçerken bırakılırsa iki boyutta sabit ivmeli hareket yapar. Çünkü bu noktalarda başlangıç hızının yatay bileşeni vardır. Genel olarak K ve N dışındaki, hızın yatay bileşeninin sıfır olmadığı noktalardan bırakılan taş iki boyutlu hareket yapar.

Soru: c) İpin ucunu taş K noktasından geçerken bırakırsa taşın yere çarptığı ana kadar geçen süre için konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çiziniz. Cevap: K noktasında taşın ilk hızı düşey yukarı yönlüdür. Yukarı yön pozitif ve bırakılma noktası başlangıç konumu kabul edilirse:

Konum bağıntısı:

y = v0t - 1/2·gt²

Konum-zaman grafiği: Başlangıçta pozitif eğimle yükselen, maksimum konuma ulaştıktan sonra aşağı doğru azalan aşağı doğru açılmış bir parabol şeklindedir. Taş önce yükselir, sonra yön değiştirip yere doğru düşer.

Hız bağıntısı:

vy = v0 - gt

Hız-zaman grafiği: v0 değerinden başlayan ve eğimi -g olan doğrusal bir grafiktir. En yüksek noktada hız sıfır olur, daha sonra hız negatif değerler alarak taşın aşağı hareket ettiğini gösterir.

Yatay hareket: K noktasında yatay hız bulunmadığı için taşın yatay konumu değişmez.

Soru: ç) İpin ucunu taş L noktasından geçerken bırakırsa taşın yere çarptığı ana kadar geçen süre için hız vektörü ile ivme vektörü arasındaki açının değişimini yorumlayınız. Cevap: L noktasında taşın ilk hızının yukarı ve yatay yönde bileşenleri vardır. İvme ise hareket boyunca aşağı yönlü yer çekimi ivmesidir.

Taş ilk bırakıldığında hız vektörünün düşey bileşeni yukarı yönlü, ivme aşağı yönlü olduğu için hız ile ivme arasındaki açı 90°'den büyüktür.

Taş yükseldikçe düşey hız bileşeni azalır. En yüksek noktada düşey hız sıfır olduğundan hız yalnızca yataydır ve hız ile ivme arasındaki açı 90° olur.

Taş aşağı inmeye başladığında düşey hız bileşeni de aşağı yönlü olur. Bu nedenle hız ile ivme arasındaki açı 90°'den küçük hâle gelir. Yani hareket boyunca hız ile ivme arasındaki açı giderek azalır.

Soru: d) Taş M noktasından geçerken ipin ucunu bırakırsa taşın havada kaldığı süre için konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çiziniz. Cevap: M noktasında taşın anlık hızı yatay ve sola yönlüdür. Bu nedenle taş yatay atış hareketi yapar.

Kitaptaki eksenlerde sağ yön +x, yukarı yön +y kabul edilirse:

Yatay konum: x = x0 - v0t

Yatay konum-zaman grafiği doğrusal olarak azalır.

Düşey konum: y = y0 - 1/2·gt²

Düşey konum-zaman grafiği başlangıçta yatay teğetli, zamanla daha hızlı azalan parabol şeklindedir.

Yatay hız: vx = -v0

Yatay hız-zaman grafiği negatif bölgede sabit yatay bir doğrudur.

Düşey hız: vy = -gt

Düşey hız-zaman grafiği sıfırdan başlayan ve eğimi -g olan doğrusal bir grafiktir.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları

Soru: e) Taş N noktasından geçerken ipin ucunu bırakırsa taşın havada kaldığı süre için konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çiziniz. Cevap: N noktasında taşın anlık hızı düşey aşağı yönlüdür. Bu nedenle taş ilk hızı sıfırdan farklı olan tek boyutlu serbest düşme hareketi yapar.

Yukarı yön pozitif ve N noktası başlangıç konumu alınırsa:

Konum:

y = -v0t - 1/2·gt²

Konum-zaman grafiği başlangıçtan itibaren aşağı doğru azalan ve eğimi zamanla büyüyen aşağı doğru açılmış bir parabol şeklindedir.

Hız:

vy = -v0 - gt

Hız-zaman grafiği -v0 değerinden başlayan ve eğimi -g olan doğrusal bir grafiktir. Taş aşağı inerken hızının büyüklüğü sürekli artar.

N noktasında yatay hız sıfır olduğundan yatay konum değişmez.

Kontrol Noktası - İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket

Yatay doğrultuda: Hava direnci yoksa yatay ivme sıfırdır ve yatay hız sabit kalır.

Düşey doğrultuda: Cisim yer çekiminin etkisiyle sabit ivmeli hareket yapar.

Yukarı çıkarken: Düşey hızın büyüklüğü azalır.

Maksimum yükseklikte: Düşey hız sıfır olur ancak yer çekimi ivmesi devam eder.

Aşağı inerken: Düşey hızın büyüklüğü artar.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Taş K ve N noktalarında neden tek boyutlu hareket yapar?

Bu noktalarda taşın teğetsel hızı yalnızca düşey doğrultudadır. İp bırakıldıktan sonra da yalnızca düşey yer çekimi ivmesi etkili olur.

M noktasında bırakılan taş hangi hareketi yapar?

M noktasındaki ilk hız yatay olduğundan taş yatay atış hareketi yapar. Yatay hızı sabit, düşey hareketi ise sabit ivmelidir.

L noktasından bırakılan taşta hız ile ivme arasındaki açı nasıl değişir?

İlk anda açı 90 dereceden büyüktür. Maksimum yükseklikte 90 derece olur ve düşüş sırasında 90 dereceden küçük hâle gelir.

N noktasından bırakılan taşın hızı nasıl değişir?

Taş başlangıçta aşağı yönlü bir hıza sahiptir. Yer çekimi de aşağı yönlü olduğu için hızının büyüklüğü sürekli artar.

İlk yorum yazan siz olun