11. Sınıf Fizik Ders Kitabı MEB Yayınları 2026-2027 Sayfa 30-32 cevapları; yatay ve düşey hız bileşenleri, atış hareketi, uçuş süresi, menzil, maksimum yükseklik ve değerlendirme sorularının çözümlerini içeriyor.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 30-32 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket konusuna ait 3. Etkinlik ve değerlendirme sorularını kapsamaktadır. Çalışmalarda hareketin yatay ve düşey bileşenleri ayrı ayrı incelenerek uçuş süresi, menzil ve maksimum yükseklik hesaplanmaktadır.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 30-32 Cevapları MEB Yayınları
İki boyutlu atış hareketinde hava direnci ihmal edildiğinde yatay ve düşey hareket birbirinden bağımsız olarak incelenebilir. Yatay doğrultuda hız sabit kalırken düşey doğrultuda cisim yer çekimi nedeniyle sabit ivmeli hareket yapar. Bu iki hareketin birleşmesi sonucunda cismin yörüngesi parabol biçiminde olur.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları
3. Etkinlik - İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket
Soru: 1. Karekoddaki simülasyondan yararlanarak iki boyutta sabit ivmeyle hareket eden bir basketbol topunun hareketlerini içeren animasyonu izleyiniz. Cevap: Animasyonda topun yatay doğrultuda sabit hızlı, düşey doğrultuda ise yer çekiminin etkisiyle sabit ivmeli hareket yaptığı görülür. Bu iki hareketin birleşmesi topun eğrisel bir yörünge izlemesine neden olur.
Soru: 2. Öğretmeninizin rehberliğinde dörder kişilik gruplar oluşturunuz. Cevap: Bu bölüm sınıf içinde gerçekleştirilecek grup çalışmasıdır.
Soru: 3. Yandaki karekoddan yararlanarak “İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket” isimli simülasyona ulaşınız. Cevap: Simülasyonda başlangıç hızı ve atış açısı değiştirilerek cismin hareketindeki değişimler gözlemlenir.
Soru: 4. Simülasyonda başlangıç cismin hız büyüklüğü ve yatay eksenle yaptığı açı değerlerini değiştirerek veriler toplayınız. Hareketin bileşenlerini yatay ve düşey eksende ayrı ayrı ele alınız. Topladığınız verileri tablodaki alana yazınız. Cevap: Tablodaki I, II, III, IV ve V. veri sütunları simülasyonda seçilen başlangıç hızı ve açı değerlerine göre doldurulmalıdır. Sayısal simülasyon sonuçları verilmediği için deney değeri uydurulmamalıdır. Hesaplamalarda aşağıdaki bağıntılar kullanılabilir.
Yatay başlangıç hızı: v0x = v0 · cosα
Düşey başlangıç hızı: v0y = v0 · sinα
Aynı seviyeye düşen cisim için uçuş süresi: tu = 2v0y / g
Yatay menzil: xmenzil = v0x · tu
Maksimum yükseklik: hmaks = v0y2 / 2g
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları
Soru: 5. Başlangıç hız değerini değiştirdiğinizde hızın yatay ve düşey bileşenlerinin de değiştiğine ve bu bileşenlerin trigonometrik hesaplamalar sonucunda bulunabileceğine dikkat ediniz. Örnek cevap: Atış açısı sabit tutulduğunda başlangıç hızının büyüklüğü arttıkça yatay ve düşey hız bileşenlerinin büyüklükleri de artar. Bu bileşenler v0x = v0cosα ve v0y = v0sinα bağıntılarıyla hesaplanabilir.
Soru: 6. Topladığınız verilerden yararlanarak yalnızca yer çekimi etkisi altında iki boyutta hareket eden nesnelerin hareket bileşenlerini eksenlerine göre sabit hızlı ve sabit ivmeli hareketle ilişkilendiriniz ve bu ilişkiyi aşağıda verilen alana yazınız. Cevap:
Yatay bileşen: Hava direnci ihmal edildiğinde yatay doğrultuda net kuvvet ve ivme yoktur. Bu nedenle yatay hız sabittir.
ax = 0
vx = v0cosα
x = v0cosα · t
Düşey bileşen: Düşey doğrultuda yer çekimi kuvveti bulunduğu için hareket sabit ivmelidir.
ay = -g
vy = v0sinα - gt
y = v0sinα · t - 1/2·gt²
Soru: 7. Grubunuzdan seçeceğiniz bir temsilci aracılığı ile grubunuzun “iki boyutta sabit ivmeli hareket eden cisimlerin hareketi”ne yönelik iddialarını ve gerekçelerini diğer gruplarla paylaşınız. Örnek cevap: İddiamız: İki boyutlu atış hareketinde yatay ve düşey hareketler birbirinden bağımsız incelenebilir. Gerekçemiz: Yatay doğrultuda ivme sıfır ve hız sabitken düşey doğrultuda yer çekimi nedeniyle sabit bir ivme vardır.
Soru: 8. Varsa akranlarınızın karşıt iddialarına yönelik çürütücü fikirlerinizi etki altında kalmadan saygılı, ön yargısız ve kararlı bir şekilde dile getiriniz. Örnek cevap: “Cisim yatay yönde de yavaşlar.” görüşüne katılmıyorum. Hava direnci ihmal edildiğinde yatay yönde kuvvet olmadığı için yatay hız sabit kalır. Değişen hız bileşeni düşey hızdır.
Soru: 9. Ortaya koyduğunuz iddia ve gerekçelerinizi; karşıt iddia, çürütücü fikir ve genellemelerinizi aşağıdaki formda ilgili alanlara yazınız. Örnek cevap:
İddia: İki boyutlu atış hareketinde yatay hareket sabit hızlı, düşey hareket sabit ivmelidir.
Neden: Yatay doğrultuda net kuvvet yoktur, düşey doğrultuda ise yer çekimi kuvveti etkilidir.
Karşıt iddia: Cismin yatay hızı da hareket boyunca azalır.
Çürütücü fikir: Hava direnci yok sayıldığında yatay ivme sıfır olduğundan yatay hız değişmez.
Sonuç: İki boyutta sabit ivmeli hareket yatay ve düşey hareketlerin birlikte değerlendirilmesiyle açıklanır. Uçuş süresi ve maksimum yükseklik düşey hız bileşenine, yatay menzil ise hem yatay hem düşey harekete bağlıdır.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 32 Cevapları
Değerlendirme
Soru: 1. Yer çekimi ivmesinin büyüklüğünün 10 m/s² kabul edildiği bir ortamda bir kaplan 4 m/s büyüklüğünde bir hızla 5 m yükseklikteki bir kayadan yere paralel olacak şekilde sıçrıyor. Kaplanın kaya tabanından ne kadar uzağa düşeceğini hesaplayarak hız-zaman ve konum-zaman grafiklerini çiziniz. Cevap:
Kaplanın düşme süresi:
h = 1/2·gt²
5 = 5t²
t = 1 s
Yatayda aldığı yol:
x = vx·t
x = 4·1
x = 4 m
Kaplan kaya tabanından 4 m uzağa düşer.
Yatay hız-zaman: vx = 4 m/s sabittir.
Düşey hız-zaman: Yukarı yön pozitif alınırsa vy = -10t olur; 1. saniyede vy = -10 m/s'dir.
Yatay konum-zaman: x = 4t doğrusal grafiktir.
Düşey konum-zaman: Yer seviyesi y = 0 kabul edilirse y = 5 - 5t² olur ve parabol şeklinde azalır.
Soru: 2. Uzun atlama dalında yarışan bir atlet, atlayışını yatayla 37°'lik açı yapacak şekilde pistten ayrılıyor ve 9,6 m'lik bir atlayış gerçekleştirerek dünya rekoru kırıyor. Atletin pistten ayrılma hızının büyüklüğünü hesaplayınız. Hız büyüklüğü %10 oranında artırılırsa atlayış uzunluğu kaç metreye çıkar? Cevap:
sin37° = 0,6 ve cos37° = 0,8 olduğundan:
v0x = 0,8v0
v0y = 0,6v0
Uçuş süresi:
t = 2v0y/g = 2·0,6v0/10
t = 0,12v0
Menzil:
9,6 = 0,8v0 · 0,12v0
9,6 = 0,096v0²
v0² = 100
v0 = 10 m/s
Hız %10 artırılırsa yeni hız:
v' = 11 m/s
Menzil hızın karesiyle orantılıdır:
R' = 9,6 · (11/10)²
R' = 9,6 · 1,21
R' = 11,616 m ≈ 11,62 m
Soru: 3. Bir top, yer çekimi ivme büyüklüğünün 10 m/s² kabul edildiği bir ortamda ilk hızının düşey bileşeninin büyüklüğü 30 m/s, yatay bileşeninin büyüklüğü 20 m/s olacak şekilde yatay düzlemle θ açısı yapacak şekilde fırlatılıyor. Topun havada kalma süresini, 3 s sonraki hızını ve yere düştüğü noktadan fırlatılma noktasına uzaklığını bulunuz. Cevap:
Uçuş süresi:
t = 2v0y/g
t = 2·30/10
t = 6 s
3 saniye sonraki düşey hız:
vy = 30 - 10·3 = 0
Yatay hız değişmediğinden:
v = 20 m/s yatay yöndedir.
Yatay uzaklık:
x = vx·t
x = 20·6
x = 120 m
Soru: 4. Bir cankurtaran uçağı, zor durumdaki bir grup dağcıya acil durum yardım paketi atıyor. Paket yerden 125 m yüksekte 50 m/s hız büyüklüğü ile yere paralel olarak yol alıyorsa yardım paketinin düştüğü noktayı ve bu noktadaki hız büyüklüğünü hesaplayınız. (g = 10 m/s² alınız.) Cevap:
Düşme süresi:
125 = 1/2·10·t²
125 = 5t²
t² = 25
t = 5 s
Yatay uzaklık:
x = 50·5
x = 250 m
Yere çarparken düşey hız: vy = 10·5 = 50 m/s
Yatay hız: vx = 50 m/s
Bileşke hız: v = √(50² + 50²)
v = 50√2 m/s ≈ 70,7 m/s
Paket, bırakıldığı noktanın yatayda 250 m ilerisinde yere düşer ve çarpma anındaki hız büyüklüğü 50√2 m/s olur.
Soru: 5. Bir gezegen keşif görevindeki bir astronot, bu gezegende ilk hız büyüklüğü 10√2 m/s iken maksimum 40 m'lik yatay bir uzaklığa sıçrayabilmektedir. Buna göre gezegenin çekim ivmesini hesaplayınız. (sin45° = cos45° = √2/2) Cevap: Maksimum menzil 45°'lik atışta elde edilir.
v0 = 10√2 m/s olduğuna göre: v0² = 200
Maksimum menzil:
R = v0²/g
40 = 200/g
g = 5 m/s²
Sıkça Sorulan Sorular
İki boyutta atış hareketinde yatay hız değişir mi?
Hava direnci ihmal edildiğinde yatay yönde ivme olmadığı için yatay hız sabit kalır.
5 metre yükseklikten 4 m/s yatay hızla atlayan kaplan kaç metre uzağa düşer?
Düşme süresi 1 saniyedir. Bu sürede yatayda 4 metre yol aldığı için kaya tabanından 4 metre uzağa düşer.
125 metre yükseklikten 50 m/s yatay hızla bırakılan paket kaç metre ileri düşer?
Paket 5 saniyede yere düşer ve yatayda 250 metre ilerler.
10√2 m/s hızla 40 metre maksimum menzile ulaşılabilen gezegende çekim ivmesi kaçtır?
45 derecelik atış için maksimum menzil bağıntısından gezegenin çekim ivmesi 5 m/s² bulunur.