11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 30-32 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket konusuna ait 3. Etkinlik ve değerlendirme sorularını kapsamaktadır. Çalışmalarda hareketin yatay ve düşey bileşenleri ayrı ayrı incelenerek uçuş süresi, yatay menzil ve maksimum yükseklik değerlendirilmektedir.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları
3. Etkinlik – İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket
4. Adım: Simülasyonda cismin başlangıç hız büyüklüğü ve yatay eksenle yaptığı açı değerlerini değiştirerek veriler toplayınız. Hareketin yatay ve düşey bileşenlerini ayrı ayrı inceleyerek tabloyu doldurunuz. Kısa Cevap: Tablo, simülasyonda seçilen başlangıç hızı ve açı değerlerine göre doldurulmalıdır. Simülasyondan veri alınmadan sayısal değer uydurulmamalıdır. Çözüm: Hesaplamalarda aşağıdaki bağıntılar kullanılabilir:
Yatay başlangıç hızı: v0x = v0 · cosα
Düşey başlangıç hızı: v0y = v0 · sinα
Uçuş süresi: tuçuş = 2v0y / g
Yatay menzil: xmenzil = v0x · tuçuş
Maksimum yükseklik: hmaks = v0y2 / 2g
Yatay başlangıç hızı: v0x = v0 · cosα
Düşey başlangıç hızı: v0y = v0 · sinα
Uçuş süresi: tuçuş = 2v0y / g
Yatay menzil: xmenzil = v0x · tuçuş
Maksimum yükseklik: hmaks = v0y2 / 2g
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları
3. Etkinlik – İki Boyutta Sabit İvmeli Hareket
6. Adım: Yalnızca yer çekimi etkisi altında iki boyutta hareket eden nesnelerin hareket bileşenlerini eksenlerine göre sabit hızlı ve sabit ivmeli hareketle ilişkilendiriniz. Kısa Cevap: Yatay hareket sabit hızlı, düşey hareket sabit ivmelidir. Detaylı Cevap: Hava direnci ihmal edildiğinde yatay doğrultuda net kuvvet olmadığı için ax = 0 ve yatay hız sabittir. Düşey doğrultuda ise yer çekimi etkili olduğundan cisim -g ivmesiyle hareket eder.
Yatay: vx = v0cosα, x = v0cosα · t
Düşey: vy = v0sinα - gt, y = v0sinα · t - 1/2·gt²
Yatay: vx = v0cosα, x = v0cosα · t
Düşey: vy = v0sinα - gt, y = v0sinα · t - 1/2·gt²
7. Adım: İki boyutta sabit ivmeli hareket eden cisimlerin hareketine yönelik iddianızı ve gerekçenizi paylaşınız. Örnek Cevap: İddia: İki boyutlu atış hareketinde yatay ve düşey hareketler birbirinden bağımsız incelenebilir. Gerekçe: Yatay doğrultuda ivme sıfır ve hız sabitken düşey doğrultuda yer çekimi nedeniyle sabit ivme vardır.
8. Adım: Karşıt iddialara yönelik çürütücü fikirlerinizi ifade ediniz. Örnek Cevap: “Cisim yatay yönde de yavaşlar.” iddiası hava direncinin ihmal edildiği durumda doğru değildir. Çünkü yatay doğrultuda net kuvvet ve ivme yoktur. Bu nedenle yatay hız sabit kalır; değişen hız bileşeni düşey hızdır.
9. Adım: İddia, gerekçe, karşıt iddia, çürütücü fikir ve sonucunuzu ilgili alanlara yazınız. Örnek Cevap: İddia: İki boyutlu atış hareketinde yatay hareket sabit hızlı, düşey hareket sabit ivmelidir.
Gerekçe: Yatay doğrultuda net kuvvet yoktur; düşey doğrultuda yer çekimi kuvveti etkilidir.
Karşıt İddia: Cismin yatay hızı da hareket boyunca azalır.
Çürütücü Fikir: Hava direnci ihmal edildiğinde yatay ivme sıfır olduğu için yatay hız değişmez.
Sonuç: İki boyutta sabit ivmeli hareket, yatay ve düşey hareketlerin birlikte değerlendirilmesiyle açıklanır. Uçuş süresi ve maksimum yükseklik düşey hız bileşenine, yatay menzil ise hem yatay hem düşey harekete bağlıdır.
Gerekçe: Yatay doğrultuda net kuvvet yoktur; düşey doğrultuda yer çekimi kuvveti etkilidir.
Karşıt İddia: Cismin yatay hızı da hareket boyunca azalır.
Çürütücü Fikir: Hava direnci ihmal edildiğinde yatay ivme sıfır olduğu için yatay hız değişmez.
Sonuç: İki boyutta sabit ivmeli hareket, yatay ve düşey hareketlerin birlikte değerlendirilmesiyle açıklanır. Uçuş süresi ve maksimum yükseklik düşey hız bileşenine, yatay menzil ise hem yatay hem düşey harekete bağlıdır.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 32 Cevapları
Değerlendirme
Soru 1: Yer çekimi ivmesinin 10 m/s² olduğu bir ortamda kaplan 4 m/s hızla 5 m yükseklikteki kayadan yere paralel sıçrıyor. Kaplanın kaya tabanından ne kadar uzağa düşeceğini hesaplayarak hız-zaman ve konum-zaman grafiklerini çiziniz. Kısa Cevap: Kaplan kaya tabanından 4 m uzağa düşer. Çözüm: Düşey hareket için:
h = 1/2·gt²
5 = 1/2·10·t²
5 = 5t²
t = 1 s
Yatay hareket için:
x = vx·t
x = 4·1
x = 4 m
Başlangıç noktası düşey konum için 0 kabul edilirse:
vx = 4 m/s sabittir.
vy = -10t olduğundan 1. saniyede -10 m/s olur.
x = 4t olduğundan yatay konum 0'dan 4 m'ye doğrusal artar.
y = -5t² olduğundan düşey konum 0'dan -5 m'ye parabolik olarak değişir. Çizim gerekli: Kitaptaki boş koordinat sistemlerine yatay ve düşey hız-zaman ile konum-zaman grafikleri yukarıdaki değerlere göre çizilmelidir. Grafik ayrıca yeniden üretilmeyecektir.
h = 1/2·gt²
5 = 1/2·10·t²
5 = 5t²
t = 1 s
Yatay hareket için:
x = vx·t
x = 4·1
x = 4 m
Başlangıç noktası düşey konum için 0 kabul edilirse:
vx = 4 m/s sabittir.
vy = -10t olduğundan 1. saniyede -10 m/s olur.
x = 4t olduğundan yatay konum 0'dan 4 m'ye doğrusal artar.
y = -5t² olduğundan düşey konum 0'dan -5 m'ye parabolik olarak değişir. Çizim gerekli: Kitaptaki boş koordinat sistemlerine yatay ve düşey hız-zaman ile konum-zaman grafikleri yukarıdaki değerlere göre çizilmelidir. Grafik ayrıca yeniden üretilmeyecektir.
Soru 2: Uzun atlamada yatayla 37° açı yaparak 9,6 m atlayan atletin pistten ayrılma hızını bulunuz. Hızı %10 artırılırsa atlayış uzunluğu kaç metre olur? Kısa Cevap: İlk hız 10 m/s, hız %10 artırıldığında yeni atlayış uzunluğu 11,616 m ≈ 11,62 m olur. Çözüm: sin37° = 0,6 ve cos37° = 0,8 olduğundan:
v0x = 0,8v0
v0y = 0,6v0
Uçuş süresi:
t = 2v0y/g = 0,12v0
Menzil:
9,6 = 0,8v0 · 0,12v0
9,6 = 0,096v0²
v0² = 100
v0 = 10 m/s
Yeni hız:
v' = 11 m/s
Menzil hızın karesiyle orantılıdır:
R' = 9,6 · (11/10)²
R' = 9,6 · 1,21
R' = 11,616 m
v0x = 0,8v0
v0y = 0,6v0
Uçuş süresi:
t = 2v0y/g = 0,12v0
Menzil:
9,6 = 0,8v0 · 0,12v0
9,6 = 0,096v0²
v0² = 100
v0 = 10 m/s
Yeni hız:
v' = 11 m/s
Menzil hızın karesiyle orantılıdır:
R' = 9,6 · (11/10)²
R' = 9,6 · 1,21
R' = 11,616 m
Soru 3: İlk hızının düşey bileşeni 30 m/s, yatay bileşeni 20 m/s olan topun havada kalma süresini, 3 s sonraki hızını ve yatayda aldığı yolu bulunuz. Kısa Cevap: Havada kalma süresi 6 s, 3 s sonraki hızı 20 m/s, yatay uzaklığı 120 mdir. Çözüm: Uçuş süresi:
t = 2v0y/g
t = 2·30/10
t = 6 s
3 saniye sonraki düşey hız:
vy = 30 - 10·3 = 0
Yatay hız değişmediği için:
v = 20 m/s
Yatay uzaklık:
x = vx·t
x = 20·6
x = 120 m
t = 2v0y/g
t = 2·30/10
t = 6 s
3 saniye sonraki düşey hız:
vy = 30 - 10·3 = 0
Yatay hız değişmediği için:
v = 20 m/s
Yatay uzaklık:
x = vx·t
x = 20·6
x = 120 m
Soru 4: Yerden 125 m yüksekte 50 m/s yatay hızla ilerleyen uçaktan bırakılan yardım paketinin düştüğü noktayı ve yere çarpma hızının büyüklüğünü hesaplayınız. Kısa Cevap: Paket bırakıldığı noktanın yatayda 250 m ilerisinde yere düşer. Çarpma hızının büyüklüğü 50√2 m/s ≈ 70,7 m/s olur. Çözüm: Düşme süresi:
125 = 1/2·10·t²
125 = 5t²
t² = 25
t = 5 s
Yatay uzaklık:
x = 50·5
x = 250 m
Çarpma anındaki düşey hız:
vy = 10·5 = 50 m/s
Yatay hız:
vx = 50 m/s
Bileşke hız:
v = √(50² + 50²)
v = 50√2 m/s ≈ 70,7 m/s
125 = 1/2·10·t²
125 = 5t²
t² = 25
t = 5 s
Yatay uzaklık:
x = 50·5
x = 250 m
Çarpma anındaki düşey hız:
vy = 10·5 = 50 m/s
Yatay hız:
vx = 50 m/s
Bileşke hız:
v = √(50² + 50²)
v = 50√2 m/s ≈ 70,7 m/s
Soru 5: Bir astronot 10√2 m/s ilk hızla maksimum 40 m yatay uzaklığa sıçrayabildiğine göre gezegenin çekim ivmesini bulunuz. Kısa Cevap: Gezegenin çekim ivmesi 5 m/s²dir. Çözüm: Maksimum menzil 45°'lik atışta elde edilir.
v0 = 10√2 m/s olduğundan:
v0² = 200
Maksimum menzil bağıntısı:
R = v0²/g
40 = 200/g
g = 5 m/s²
v0 = 10√2 m/s olduğundan:
v0² = 200
Maksimum menzil bağıntısı:
R = v0²/g
40 = 200/g
g = 5 m/s²
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün sayfalara ait güncel cevap ve çözümleri 11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasından inceleyebilirsiniz.
11. Sınıf Fizik Sayfa 30-32 Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İki boyutta atış hareketinde yatay hız değişir mi?İki boyutta hareketin düşey bileşeni nasıl değişir?Yatay menzil hangi büyüklüklere bağlıdır?
Hava direnci ihmal edildiğinde yatay yönde ivme olmadığı için yatay hız sabit kalır.
Düşey doğrultuda cisim yer çekimi nedeniyle sabit -g ivmesiyle hareket eder.
Yatay menzil, cismin yatay hız bileşenine ve havada kalma süresine bağlıdır.