11. sınıf fizik ders kitabı sayfa 233-235 cevapları, manyetik kuvvetin tel çerçeveler üzerindeki döndürücü etkisini ve uydularda kullanılan manyetik burucuları ele alır. 30 ve 31. alıştırmaların çözümlerinin ardından 235. sayfadaki kontrol noktası özetlenmiştir.
- Sayfa 233 Cevapları – 30. Alıştırma: Kuvvet ve dönme yönleri
- Sayfa 234 Cevapları – 31. Alıştırma: Manyetik burucular
- Sayfa 235 Kontrol Noktası – Manyetik alan özeti
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 233 Cevapları MEB Yayınları
30. Alıştırma: Tel Çerçevelere Etki Eden Kuvvetler
Soru a: Dört durumda çerçevelerin kenarlarına etki eden manyetik kuvvetlerin yönlerini belirtiniz. Kısa Cevap: Birinci ve üçüncü durumda yan kenarlardaki kuvvetler sayfa düzlemine diktir. İkinci ve dördüncü durumda kuvvetler çerçeve düzleminde dışa doğru yönelir. Açıklama: Kuvvet yönleri, her kenardaki akım yönü ile manyetik alan yönüne sağ el kuralı uygulanarak bulunur. Şekiller soldan sağa aşağıdaki gibi tamamlanır.
- 1. durum: Sol kenarda kuvvet sayfadan dışarıya (⊙), sağ kenarda sayfanın içine (⊗) yönelir. Üst ve alt kenarlarda akım alana paralel veya zıt yönlü olduğundan F = 0 olur.
- 2. durum: Sol kenarda kuvvet sola, sağ kenarda sağa, üst kenarda yukarıya, alt kenarda aşağıya yönelir.
- 3. durum: Sol kenarda kuvvet sayfanın içine (⊗), sağ kenarda sayfadan dışarıya (⊙) yönelir. Üst ve alt kenarlarda F = 0 olur.
- 4. durum: Sol kenarda kuvvet sola, sağ kenarda sağa, üst kenarda yukarıya, alt kenarda aşağıya yönelir.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 234 Cevapları MEB Yayınları
31. Alıştırma: Uydularda Manyetik Burucular
Soru a: Uydularda manyetik burucu kullanmanın avantaj ve dezavantajları hakkındaki tahminlerinizi yazınız. Kısa Cevap: İtici yakıt gerektirmemesi ve elektrikle kontrol edilebilmesi avantajdır. Dünya’nın manyetik alanına bağlı çalışması ve her eksende doğrudan tork oluşturamaması sınırlılıktır. Örnek Cevap: Burucular güneş panellerinden sağlanan elektrikle çalıştırılabilir; akım değiştirilerek dönme etkisi kontrol edilebilir. Ancak oluşturulan tork, Dünya’nın manyetik alanının büyüklüğüne ve yönüne bağlıdır. Alan doğrultusunda doğrudan tork üretilemediğinden yönlendirme olanakları sınırlanır.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 235 Kontrol Noktası MEB Yayınları
Manyetik Alan: Konu Özeti
Bu sayfada cevaplanacak soru bulunmamaktadır. Kontrol noktası, manyetik alan konusundaki temel bilgileri bir şema hâlinde özetlemektedir.
- Mıknatısların kutupları: Kuzey (N) ve güney (S) olmak üzere iki kutup bulunur. Mıknatıs bölündüğünde tek kutup elde edilmez.
- Kutupların etkileşimi: Aynı kutuplar iter, zıt kutuplar çeker.
- Dünya’nın manyetik alanı: Çubuk mıknatısın alanına benzer. Çubuk mıknatıs modelinde manyetik S, coğrafi kuzeye; manyetik N, coğrafi güneye yakındır.
- Yön bulma: Pusula Dünya’nın manyetik alanından yararlanır. Bazı canlılar da bu alanı algılayabilir.
- Alan çizgileri: Mıknatısın dışında N’den S’ye, içinde S’den N’ye yönelerek kapalı çizgiler oluşturur.
- Akım geçen düz tel: Tel çevresinde çembersel alan çizgileri oluşur. Alan büyüklüğü B = (2 · K · i) / d ile bulunur.
- Akım makarası: Çubuk mıknatısınkine benzer alan oluşturur. Uzun makara modelinde merkez eksenindeki alan B = (4 · π · K · N · i) / L ile hesaplanır.
- Manyetik kuvvet: Akım geçen düz tel için F = B · i · L · sinθ bağıntısı kullanılır; yön sağ el kuralıyla bulunur.
- Döndürme etkisi: Tel çerçeveye etki eden kuvvetler tork oluşturabilir. Bu etki elektrik motorlarının temel çalışma ilkesidir.
- Elektromıknatısların kullanımı: Elektrikli zil, vinç, hoparlör, manyetik kilit ve selenoid vana gibi sistemlerde elektromıknatıslardan yararlanılır.