11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 196-197 Cevapları MEB Yayınları, 16 ve 17. alıştırmalardaki manyetik alan ve yön bulma sorularını içermektedir. Teknelerin oluşturduğu alanların kaplumbağanın yönüne etkisi ve Dünya’nın manyetik alanının pusula üzerindeki etkisi açıklanmıştır.
İçindekiler
- Sayfa 196 Cevapları – Harita örneği ve 16. Alıştırma
- Sayfa 197 Cevapları – 16. Alıştırmanın devamı ve 17. Alıştırma
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 196 Cevapları MEB Yayınları
Çözümlü Örnek: Pusulayla Haritada Yön Bulma
Sayfanın üstündeki örnekte pusulanın kırmızı ucu kuzeyi göstermektedir. Yönler, haritanın kâğıt üzerindeki duruşuna göre değil, pusulanın gösterdiği kuzeye göre belirlenir.
Örnek a: Trabzon Ayasofya Camii hangi yöndedir? Kısa Cevap: Batı yönündedir. Açıklama: Pusulanın kuzey doğrultusu esas alındığında cami, bulunulan noktanın batısında kalmaktadır.
Örnek b: Atatürk Köşkü hangi yöndedir? Kısa Cevap: Güney yönündedir. Açıklama: Köşk, pusulanın kırmızı ucunun gösterdiği kuzeyin ters yönünde bulunmaktadır.
Örnek c: Trabzon Meydan Parkı hangi yöndedir? Kısa Cevap: Kuzeydoğu yönündedir. Açıklama: Park, bulunulan noktaya göre kuzey ile doğu doğrultuları arasında kalır.
16. Alıştırma: Deniz Kaplumbağasının Hareket Yönü
Tekneler, ön uçları N kutbu olan özdeş mıknatıslar gibi modellenmiştir. Önleri birbirine baktığından kaplumbağanın yoluna yakın uçların ikisi de N kutbudur. Soldaki teknenin aradaki bölgede oluşturduğu alan sağa, sağdaki tekneninki sola yönelir. Dünya’nın alanı ise İztuzu Plajı’na doğru yönelmiştir.
Soru a: Kaplumbağa İztuzu Plajı’na ulaşıyorsa x ve y uzaklıklarını karşılaştırınız. Kısa Cevap: x = y olmalıdır. Açıklama: Özdeş tekneler yola eşit uzaklıktaysa simetrik noktalardaki sağa ve sola yönlü alan bileşenleri birbirini dengeler. Bileşke alan kaplumbağayı yana saptırmaz. Kaplumbağa İztuzu Plajı doğrultusunda ilerler.
Soru b: Kaplumbağa Marmaris’e ulaşıyorsa x ve y uzaklıklarını karşılaştırınız. Kısa Cevap: x > y olmalıdır. Açıklama: Marmaris şeklin sol tarafındadır. Kaplumbağanın sola sapması için sağdaki teknenin sola yönlü etkisi daha güçlü olmalıdır. Bunun için sağdaki tekne yola daha yakın olmalıdır: y < x.
11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 197 Cevapları MEB Yayınları
16. Alıştırmanın Devamı
Soru c: Kaplumbağa Fethiye’ye ulaşıyorsa x ve y uzaklıklarını karşılaştırınız. Kısa Cevap: x < y olmalıdır. Açıklama: Fethiye şeklin sağ tarafındadır. Sağa sapmayı sağlayan, soldaki teknenin sağa yönlü alanının baskın olmasıdır. Soldaki tekne yola daha yakın olduğunda bu koşul sağlanır.
16. Alıştırma özeti: İztuzu Plajı için x = y; Marmaris için x > y; Fethiye için x < y.
17. Alıştırma: Pusula İğnesinin Denge Yönelimi
Çubuk mıknatısın N kutbu solda, S kutbu sağdadır. Mıknatısın tek başına oluşturduğu alan K ve L’de −x, M’de +x yönündedir. Pusulanın N ucu, Dünya’nın alanı da hesaba katıldığında bileşke alanın yönünü gösterir.
Soru a: Dünya’nın manyetik alanı ihmal edilirse kimin tahminleri doğrudur? Kısa Cevap: K, L ve M noktalarının tamamında Ömür’ün tahminleri doğrudur. Açıklama: K’de alan N kutbundan uzaklaşarak sola yönelir. L’de alan S kutbuna doğru, yine sola yönelir. M’de ise dış alan N’den S’ye, yani sağa doğrudur. Pusulanın N ucu K ve L’de sola, M’de sağa bakar.
Soru b: Dünya’nın manyetik alanı +y yönündeyse kimin tahminleri doğrudur? Kısa Cevap: Üç noktada da Dilek’in tahminleri doğrudur. Açıklama: Yukarı yönlü Dünya alanı, K ve L’de sola yönlü mıknatıs alanıyla birleşir; N uçları sol-yukarıya döner. M’de sağa yönlü alanla birleştiğinden N ucu sağ-yukarıya yönelir. Dünya’nın alanı daha zayıf olduğu için yatay bileşen baskındır; açıların tam 45° olması gerekmez.
Soru c: Dünya’nın manyetik alanı −x yönündeyse kimin tahminleri doğrudur? Kısa Cevap: Üç noktada da Ömür’ün tahminleri doğrudur. Açıklama: K ve L’de iki alan da sola yönlüdür ve birbirini güçlendirir. M’de Dünya’nın sola yönlü alanı, mıknatısın sağa yönlü alanını azaltır. Ancak mıknatısın alanı daha büyük olduğundan M’de bileşke sağa yönlü kalır.
Soru ç: Dünya’nın manyetik alanı −y yönündeyse pusula iğnelerinin denge yönelimlerini gösteriniz. Kısa Cevap: N uçları K’de sol-aşağı (↙), L’de sol-aşağı (↙), M’de sağ-aşağı (↘) yönelir. Açıklama: K ve L’de sola yönlü alana aşağı yönlü Dünya alanı eklenir. M’de sağa yönlü alana aşağı yönlü alan eklenir. Her pusulanın S ucu, N ucunun tam tersine çizilmelidir. Dünya’nın alanı daha küçük olduğundan iğneler yataya daha yakın olur.
Çizim için kutup yerleşimleri:
- K: N ucu sol-aşağıda, S ucu sağ-yukarıda.
- L: N ucu sol-aşağıda, S ucu sağ-yukarıda.
- M: N ucu sağ-aşağıda, S ucu sol-yukarıda.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Diğer sayfalara 11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları bağlantısından ulaşabilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Kaplumbağanın sola sapması için neden sağdaki tekne daha yakın olmalıdır?
Sağdaki teknenin kaplumbağaya bakan ucu N’dir ve aradaki bölgede alanı sola yönlüdür. Bu teknenin daha yakın olması, sola yönlü etkinin baskın olmasını sağlar.
K ve L noktalarında alan neden aynı yöne bakar?K, N kutbunun solunda olduğundan alan dışarıya, sola yönelir. L, S kutbunun sağında olduğundan alan kutba doğru, yine sola yönelir.
Pusula yalnız çubuk mıknatısın alanını mı gösterir?Pusula, bulunduğu yerde etkili alanların bileşkesine yönelir. Dünya’nın manyetik alanı ihmal edilmiyorsa bu alan da hesaba katılmalıdır.
17. alıştırmadaki eğik pusulalar neden mutlaka 45° çizilmez?Dünya’nın alanı, mıknatısın alanından daha küçüktür. Birbirine dik bileşenler eşit olmadığından iğnenin yatayla yaptığı açı 45°’den küçüktür.