11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 14-15 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027 - Başlarken

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 14-15 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabının Kuvvet ve Hareket ünitesindeki Başlarken çalışmalarını kapsamaktadır. Sorular hız, ivme, ağırlık, periyot, frekans ve kuvvet kavramlarının günlük yaşam örnekleriyle hatırlanmasını sağlamaktadır.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 14-15 Cevapları MEB Yayınları

Kuvvet ve hareket konularını anlayabilmek için hız, ivme ve kuvvet arasındaki ilişkinin doğru kurulması önemlidir. Bir cismin yalnızca süratinin değil hareket yönünün değişmesi de ivmeli hareket yapmasına neden olabilir. Günlük yaşamda karşılaştığımız araçlar, sporcular ve hareketli sistemler bu kavramlara birçok örnek oluşturur.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 14 Cevapları

Başlarken

Hız: Bir cismin birim zamanda yaptığı yer değiştirmenin yönüyle birlikte ifade edilmesidir. Hız vektörel, sürat ise skaler bir büyüklüktür. Ortalama hız matematiksel olarak v = Δx / Δt şeklinde ifade edilir.

İvme: Bir cismin hızının birim zamandaki değişimidir. Matematiksel olarak a = Δv / Δt bağıntısıyla gösterilir. Bir cisim sabit süratle hareket etse bile yönü değişiyorsa, örneğin viraj alıyorsa, ivmeli hareket yapabilir.

Ağırlık: Bir cisme bulunduğu gök cisminin uyguladığı kütle çekim kuvvetidir. G = m · g bağıntısıyla hesaplanır ve birimi newtondur (N). Kütle maddenin miktarıdır ve kilogramla ölçülürken ağırlık bulunduğu yerdeki yer çekimi ivmesine bağlıdır.

Periyot: Periyodik hareket yapan bir cismin bir tam hareketini tamamlaması için geçen süredir. T sembolü ile gösterilir ve birimi saniyedir.

Frekans: Bir saniyede gerçekleşen titreşim veya tekrar sayısıdır. f sembolü ile gösterilir ve birimi hertz (Hz)dir. Periyot ile frekans arasında T = 1/f ve f = 1/T ilişkisi vardır.

Vantilatör pervanesinin veya çamaşır makinesi tamburunun dönüş frekansı arttıkça birim zamanda gerçekleşen dönüş sayısı artar. Böylece vantilatör daha fazla hava hareketi oluşturabilir, çamaşır makinesinin sıkma işlemi de daha etkili hâle gelebilir.

Kısa mesafe koşusunda çıkış yapan atlet: Sporcu harekete başladığında hızı artar ve ileri yönde ivmelenir.

Hareketli yürüyen bant üzerinde duran kişi: Bant sabit hızla ilerliyorsa kişi yere göre sabit hızla hareket eder ve ivmesi sıfırdır.

Kırmızı ışığa yaklaşan araç: Araç fren yaparak yavaşlar; ivmesi hareket yönünün tersine doğrudur.

Dikey rüzgâr simülatöründeki paraşütçüler: Paraşütçünün üzerine etki eden kuvvetler dengeli değilse hızı değişir ve ivmeli hareket yapar. Kuvvetler dengelendiğinde ivmesi sıfır olabilir.

Cruise control ile düz yolda ilerleyen araç: Araç doğrusal yolda sabit sürat ve yönde ilerlediğinde hızı sabittir, ivmesi sıfırdır.

Su kaydırağındaki çocuklar: Kayarken süratleri veya hareket yönleri değiştiği için ivmeli hareket yaparlar.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 15 Cevapları

Kuvvet, Hız ve İvme İlişkisi

Aniden gaz pedalına basıldığında sürücünün bu durumdan nasıl etkileneceğini açıklayınız.
Araç ileri yönde ivmelendiği için sürücünün hızı da artar. Sürücü eylemsizlik nedeniyle koltuğa doğru geriye itilmiş gibi hissedebilir.

Aniden fren pedalına basıldığında sürücünün bu durumdan nasıl etkileneceğini açıklayınız.
Aracın hızı azalır ve ivme hareket yönünün tersine olur. Sürücü eylemsizlik nedeniyle öne doğru hareket etme eğilimi gösterir.

Aracın K noktasından girip L noktasından sabit süratle döndüğü virajdaki hareketi ivmeli bir hareket midir? Açıklayınız.
Evet, ivmeli bir harekettir. Aracın sürati sabit olsa da hızının yönü sürekli değişmektedir. Hız değiştiği için araç ivmelidir.

Sürücüye bu sırada herhangi bir kuvvet etki etmiş midir? Sürücü, dönüş sırasında ne gibi bir değişim yaşamıştır?
Evet. Aracın virajı dönebilmesi için virajın merkezine doğru net bir kuvvet etki etmelidir. Sürücü de hareket yönünün sürekli değiştiğini hisseder ve eylemsizlik nedeniyle dışa doğru savruluyormuş gibi hissedebilir.

İlk görselde toplam kütle artmaktadır. Arabaya uygulanan kuvvet değişmediğinde arabanın hızlanmasında ne gibi bir değişim olacaktır?
Newton'ın ikinci yasasına göre a = F/m olduğundan kuvvet sabitken kütle arttıkça ivme azalır. Araba daha az hızlanır.

İkinci görselde toplam kütle değişmemekte ancak aracı iten kişi sayısı ve araca uygulanan bileşke kuvvet artmaktadır. Bu sırada arabanın hızlanmasında nasıl bir değişim olacaktır?
Kütle sabitken bileşke kuvvet arttığı için arabanın ivmesi artar. Araba daha hızlı hızlanır.

Futbolcunun ayağının topa etki ettiği kuvveti görsel üzerinden gösteriniz. Sözlü olarak günlük hayattan buna benzer örnekler veriniz.
Futbolcunun ayağı topa temas ettiğinde topa vuruş yönünde bir kuvvet uygular ve topun hızında değişim meydana gelir. Tenis raketinin topa vurması, bir alışveriş arabasının itilmesi ve duran bir bisikletin pedala kuvvet uygulanarak harekete geçirilmesi benzer örneklerdir.