2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 80
A) Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadenin başındaki kutucuğa “D”, yanlış ise “Y”
yazınız.
Kısa Cevap: 1- Y 2- D 3- Y 4- D 5- Y 6- Y 7- D 8- D 9- D 10- Y
1- Yanlış → Hristiyan felsefesini etkileyen başlıca öğretiler Epikurosçuluk, Stoacılık ve Yeni-Platonculuktur.
2- Doğru → Helenistik felsefe, özellikle “Nasıl yaşamalı?” sorusuna odaklanmıştır.
3- Yanlış → Patristik Dönem, ağırlıklı olarak Platoncu düşünceden etkilenmiştir.
4- Doğru → Orta Çağ felsefesi, felsefeyi büyük ölçüde teolojiye hizmet eden bir alan olarak görmüştür.
5- Yanlış → Orta Çağ Hristiyan felsefesi, Antik Yunan felsefesinden yoğun biçimde yararlanmıştır.
6- Yanlış → İslam felsefesinin önemli kaynaklarından biri Antik Yunan felsefesidir.
7- Doğru → Çeviri faaliyetleri, hem İslam hem Batı düşüncesini etkilemiştir.
8- Doğru → İslam düşüncesi, sorgulayıcı ve akıl temelli yaklaşımı teşvik eder.
9- Doğru → Arapçadan Batı dillerine yapılan çeviriler, Avrupa düşüncesini etkilemiştir.
10- Yanlış → İslam felsefesinde insan iradesinin yok sayılması genel kabul değildir.
B) Aşağıda Hristiyan felsefesinin temel problemleri ve bu problemlere dair açıklamalar verilmiştir. Verilen bilgileri okuyarak doğru eşleştirmeleri yapınız.
- Tümeller Problemi → 3
- İrade Özgürlüğü Problemi → 4
- Kötülük Problemi → 1
- Tanrı’nın Varlığının Kanıtlanması Problemi → 2
Tümeller Problemi → (3) → Genel kavramların (tümellerin) kökeni sorgulanır.
İrade Özgürlüğü Problemi → (4) → Tanrı’nın her şeyi bilmesi ile insan özgürlüğü arasındaki ilişki tartışılır.
Kötülük Problemi → (1) → Tanrı iyi ise dünyadaki kötülük nasıl açıklanır? sorusu ele alınır.
Tanrı’nın Varlığının Kanıtlanması Problemi → (2) → İlk neden / ilk hareket ettirici problemi incelenir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 81
C) Aşağıdaki tabloda Hristiyan ve İslam felsefesindeki bazı felsefi problemler ile bu problemlere yönelik geliştirilen bazı görüşler verilmiştir
İslam Felsefesinde Tanrı’nın Varlığının Kanıtlanması Problemi
1- Evrenin hadis olması görüşü → el-Kindî
2- Hareket ettirici güç anlayışı → Fârâbî
3- İnsanın varlığını delil sayan yaklaşım → Gazâlî
4- Amaçlılık / gaye görüşü → İbn Rüşd
İslam Felsefesinde Toplumsal Hayat Problemi
5. İdeal toplum / erdemli şehir → Fârâbî
6. Devletlerin döngüsel yapısı → İbn Haldun
İslam Felsefesinde Bilgi Problemi
7. Bilginin duyular + akıl temeli → İbn Sînâ
8. Kesin bilginin sezgi temeli → Gazâlî
Hristiyan Felsefesinde İrade Özgürlüğü Problemi
9. Tanrı bilgisi + insan özgürlüğü → Augustinus
10. Kadercilik eleştirisi / özgür irade → Aquineli Thomas
Hristiyan Felsefesinde Tanrı’nın Varlığının Kanıtlanması Problemi
11. Ontolojik kanıt → Anselmus
12. Kozmolojik / düzen kanıtı → Aquineli Thomas
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 82
Ç) Aşağıdaki Soruları Cevaplayınız
Soru 1: MS 2. yüzyıl–MS 15. yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamının temel özellikleri nelerdir?
Cevap (Kısa): Helenistik felsefe okulları ve ahlak merkezli düşünce etkili olmuştur.
Cevap (Ayrıntılı): Bu dönemi hazırlayan süreçte Epikurosçuluk, Stoacılık ve Yeni-Platonculuk gibi Helenistik felsefe akımları ön plana çıkmıştır. Bu akımlar özellikle ahlak, erdem, mutluluk ve insanın iç dünyası üzerine yoğunlaşmış, daha sonra gelişecek olan Hristiyan felsefesini önemli ölçüde etkilemiştir.
Soru 2: MS 2. yüzyıl–MS 15. yüzyıl felsefesinin karakteristik özellikleri nelerdir?
Cevap (Kısa): Felsefe teolojiye bağlıdır ve merkezde Tanrı vardır.
Cevap (Ayrıntılı): Bu dönemde felsefe, çoğunlukla teolojiyi destekleyen bir etkinlik olarak görülmüştür. Felsefi problemler genellikle Tanrı, ruh, ahiret ve inanç konularında yoğunlaşmıştır. Mantık, dini inancı temellendirme aracı olarak kullanılmış; doğa ise amaçlı ve statik bir düzen şeklinde değerlendirilmiştir.
Soru 3: İslam felsefesinin karakteristik özellikleri nelerdir?
Cevap (Kısa): Kur’an ve hadis temellidir, akıl önemli bir yere sahiptir.
Cevap (Ayrıntılı): İslam felsefesinin temel kaynakları Kur’an-ı Kerim ve hadislerdir. Bunun yanında Antik Yunan felsefesinden yararlanılmıştır. İslam felsefesi tek tip bir yapı göstermeyip farklı düşünce geleneklerini kapsayan çoğulcu bir karaktere sahiptir. Akıl ile vahiy birlikte değerlendirilmiştir.
Soru 4: 8. yüzyıl–12. yüzyıl çeviri faaliyetlerinin İslam felsefesine etkileri neler olmuştur?
Cevap (Kısa): Yunan ve Doğu düşüncesi İslam dünyasına kazandırılmıştır.
Cevap (Ayrıntılı): Bu dönemde yapılan çeviriler sayesinde Yunan felsefesi tanınmış, Hint ve İran düşünceleri İslam dünyasına aktarılmıştır. Bilimsel ve kültürel gelişmeler hızlanmış, felsefi tartışmalar zenginleşmiştir.
Soru 5: 8. yüzyıl–12. yüzyıl çeviri faaliyetlerinin Batı felsefesine etkileri neler olmuştur?
Cevap (Kısa): Batı dünyası Antik Yunan mirasını yeniden tanımıştır.
Cevap (Ayrıntılı): Çeviri faaliyetleri sayesinde Batı dünyası, İslam düşünürleri aracılığıyla Antik Yunan felsefesini yeniden keşfetmiştir. Bu süreç, Rönesans’ın düşünsel temelinin oluşmasına katkı sağlamıştır.
D) Aşağıdaki Çoktan Seçmeli Soruyu Cevaplayınız
1. Soru: Epiküros’un görüşlerine dayanan bu metindeki “haz ve mutluluk” anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevap: A) Acının yokluğu mutluluk için yeterlidir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 83
Soru 2: Stoacı düşünürlerden Epiktetos’a göre özgürlük; dış dünyanın baskılarına rağmen aklın iç tutarlılığını ve ruhun iç barışını koruyabilmektir. Bu metinden Epiktetos’un görüşleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Cevap: C) Özgürlük, dünyayı değiştirme iradesini göstermekle oluşur.
Soru 3: Hristiyanlık, Tanrı’nın ulu bir varlık olmasının yanında İsa gibi acı çeken sıradan bir insanda görünmesi düşüncesiyle Helenistik inançlardan ayrılır. Bu metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Cevap: D) Hristiyanlığın yayılmasında toplumsal faktörler etkili olmuştur.
Soru 4: Augustinusçu görüşe göre bilmeye değer en önemli bilgi Tanrı bilgisi olup diğer bilgiler ancak Tanrı bilgisine katkıları ölçüsünde değerlidir. Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: D) Teoloji bilgisi, felsefi bilgi sayesinde doğrulanabilir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 84
Soru 5: Skolastik felsefenin dinî eğitim kurumları içinde geliştiğini belirten metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Cevap: E) Orta Çağ’daki eğitim kurumlarında felsefe eğitimi, merkezî öneme sahip olmuştur.
Soru 6: İslam felsefesinin gelişimiyle ilgili verilen metinden aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Cevap: A) Rasyonalist akım İslam felsefesinde oldukça etkili olmuştur.
Soru 7: Gazâlî’nin bilgi anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: B) Bilginin farklı türleri eş değerdedir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 85
Soru 8: Çok sayıda İslam felsefecisinin el-Kindî, Fârâbî ve İbn Sînâ’nın katkılarını vurguladığı metni en iyi açıklayan ifade hangisidir?
Cevap: E) İslam felsefesinin gelişiminde farklı filozofların katkıları olmuştur.
Soru 9: Fârâbî’nin siyaset anlayışıyla ilgili metinden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: B) Felsefenin toplumda yaygınlaşmasıyla ideal devletin oluşabileceğini savunmuştur.
Soru 10: Mevlânâ’ya ait sözler aşağıdaki felsefi problemlerden hangisiyle ilişkilidir?
Cevap: A) İrade özgürlüğü problemi
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 86
Soru 11: Aşağıda Mehmet, Şebnem ve Hüseyin’in konuşmalarından hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: C) Orta Çağ’da felsefe, dinden bağımsız bir etkinlik olmuştur.
Açıklama: Orta Çağ felsefesinde felsefe, teolojiye bağlı ve inancı temellendiren bir araç olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle dinden bağımsız değildir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 87
Soru 12: Aşağıdaki kavram haritasından hareketle, verilen yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
Cevap: D) I ve IV
Kavram haritasında:
✔ İslam felsefesinin, Yunan düşüncesi başta olmak üzere farklı medeniyetlerden etkilendiği görülür → I doğru
✔ Hristiyan felsefesinin, Yunan felsefesiyle ilişkisi gösterilmiştir → IV doğru
✘ Mısır ve Mezopotamya’nın İslam felsefesinin temel dayanağı olduğu sonucu doğrudan çıkarılamaz → II yanlış
✘ Çeviri faaliyetlerinin “bütün toplumlara ulaştığı” genellemesi haritadan kesin olarak söylenemez → III yanlış