4. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 144
A) Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadenin başındaki kutucuğa “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1. Aydınlanma felsefesi, bireyin düşünme ve değerlendirmede dine ve geleneklere bağlı kalmadan aklıyla ve deneyimleriyle dünyayı açıklayabileceği görüşüne dayanır.
Cevap: D
2. 18-19. yüzyıllarda bilgi probleminde öne çıkan akılcı ve deneyci yaklaşımlar, kritisizm ile senteze kavuşmuştur.
Cevap: D
3. Hegel’e göre düşüncenin ve varlığın değişimi temelde maddenin çatışma ve çelişkilerinin ürünü olarak gerçekleşir.
Cevap: Y
Düzeltme: Hegel’e göre değişim, düşüncenin (ide’nin) diyalektik gelişimiyle açıklanır.
4. Rousseau, devletin ortaya çıkışının ardından bireysel mülkiyetin oluştuğunu savunur.
Cevap: Y
Düzeltme: Rousseau’ya göre özel mülkiyet, doğal durumda ortaya çıkar.
5. Kant’ın ahlak anlayışına göre bir eylem yalnızca ödev olduğu için yapılıyorsa ahlaki değere sahiptir.
Cevap: D
6. Bentham’ın yararcı felsefesi, bireysel mutluluk ile toplumsal mutluluk arasında denge kurmayı amaçlar.
Cevap: D
7. La Mettrie’ye göre düşünme insan ruhunun bir işlevidir.
Cevap: Y
Düzeltme: La Mettrie’ye göre düşünme beynin, yani maddenin ürünüdür.
8. Hegel’in diyalektik felsefesi, değişimin çatışma ve karşıtlıklarla ilerlediğini savunur.
Cevap: D
9. Kant’a göre evrensel ahlak yasası sezgiye dayanır.
Cevap: Y
Düzeltme: Kant’a göre evrensel ahlak yasası akla dayanır.
10. 18-19. yüzyıl filozofları düşüncelerini çoğunlukla romanlarla ifade etmiştir.
Cevap: Y
Düzeltme: Filozoflar düşüncelerini ağırlıklı olarak felsefi eserlerle ifade etmiştir.
B) Aşağıdaki kavramları ve isimleri numaralandırılmış açıklamalar ile eşleştirerek ilgili yerlere yazınız.
1. Ansiklopedi olarak bilinen eserin yayımcısı Fransız düşünür → Diderot’tur
2. Sivil toplum kuruluşlarının önemini belirten Alman düşünür → Hegel’dir
3. Montesquieu’nun temel eserinin adı → Yasaların Ruhu’dur
4. Rasyonalizme göre duyum ve deney öncesi bilgi → Apriori bilgidir
5. Rousseau’ya göre devletin ortaya çıkmasını sağlayan ana faktör → Toplum sözleşmesidir
6. Kant’ın felsefesine göre duyularla kavranamayan gerçeklik → Kant’tır
7. Kişisel yararla toplumsal yararı uzlaştırmayı hedefleyen düşünür → Bentham’dır
8. İnsan zihninin doğuştan “boş levha” olduğunu savunan yaklaşım → Deneyciliktir
9. Empirizme göre deney yoluyla elde edilen bilgi → Aposteriori bilgidir
10. Kuvvetler ayrılığı ilkesinin önemini vurgulayan düşünür → Montesquieu’dur
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 145
Soru 1: Kant’ın “Aklını kullanma cesaretini göster.” sözünün önemi nedir?
Cevap: Bu söz, Aydınlanma düşüncesinin temel anlayışını yansıtır. Kant, bireyin aklını otoritelerden bağımsız kullanmasını savunur. Böylece insanın özgürleşmesi ve eleştirel düşünmesi vurgulanır.
Soru 2: Locke’un “İnsan zihni doğuştan boş bir levha gibidir.” sözü nasıl açıklanır?
Cevap: Bu ifade, deneyci bilgi anlayışını (empirizm) açıklar. Locke’a göre bilgi doğuştan gelmez, deney ve yaşantılarla kazanılır.
Soru 3: Hegel’e göre diyalektik sentez aşamasında tamamlanır mı?
Cevap: Hayır. Diyalektik süreç sürekli devam eder. Her sentez yeni bir tez hâline gelir ve değişim kesintisiz sürer.
Soru 4: Rousseau’nun “toplum sözleşmesi” kuramı devletle nasıl ilişkilidir?
Cevap: Rousseau, devletin ortaya çıkışını bireysel iradelerin genel iradeye devredilmesiyle açıklar. Devlet, toplum sözleşmesinin ürünüdür.
Soru 5: Kant’ın ahlak anlayışında “koşulsuz buyruk” neden önemlidir?
Cevap: Çünkü eylemin ahlaki değeri, sonuçtan değil ödev ilkesinden doğar. Koşulsuz buyruk, evrensel ahlak yasasını ifade eder.
Soru 6: Bentham’ın “yarar ilkesi” nedir?
Cevap: Bir eylem, en fazla sayıda insana en büyük mutluluğu sağlıyorsa ahlaki olarak iyidir.
Soru 7: Hegel’in devlete bakışı nasıldır?
Cevap: Hegel’e göre devlet, ahlaki ve manevi düzenin en yüksek ifadesidir. Birey, gerçek değerini devlet içinde kazanır.
Soru 8: Aydınlanmada “ilerlemecilik” nasıl açıklanır?
Cevap: İnsanlık, akıl ve bilim sayesinde sürekli gelişim gösterir. Tarih, ilerleme süreci olarak görülür.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları – Hisar Yayınları Sayfa 146
Ç. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
Soru 1: Metne göre “ödeve uygun” davranışın arkasındaki temel ilke hangisidir?
Cevap: A) Dürüst olmak
Açıklama: Metinde davranışın çıkar, korku veya eğilimle değil ahlaki ilkeye dayalı olması gerektiği vurgulanır. Bu ilke dürüstlüktür.
Soru 2: Verilen örneğe göre aşağıdakilerden hangisi Locke’un görüşleriyle bağdaşmaz?
Cevap: E) Her birey belli temel bilgilerle dünyaya gelir
Açıklama: Locke’a göre zihin doğuştan boş levha (tabula rasa) gibidir. Bilgi ve kavramlar deneyimle kazanılır.
Soru 3: Montesquieu’nun görüşlerinden biri olduğu söylenemez?
Cevap: C) Toplumun ruhu üzerinde etkisi olan faktörler evrenseldir
Açıklama: Montesquieu’ya göre toplumları etkileyen unsurlar vardır; ancak millî karakter toplumdan topluma farklılık gösterir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları – Hisar Yayınları Sayfa 147
Soru 4: Metinde anlatılan düşünceler, 18. ve 19. yüzyıl felsefesindeki hangi probleme cevap niteliğindedir?
Cevap: D) Devletin ortaya çıkmasının sonuçları nelerdir?
Açıklama: Metin, doğal durumdan toplumsal düzene geçişle birlikte insanın adalet, akıl ve değer ölçüsü kazanmasını vurgular. Bu, devletin ve toplum düzeninin sonuçlarını ele alan bir yaklaşımdır.
Soru 5: Verilen örnek Kant’ın ahlak anlayışına göre nasıl değerlendirilir?
Cevap: B) Eylem, çıkar güdüsüne göre gerçekleşmiştir.
Açıklama: Kişi borç ödeme niyeti olmadan söz vermektedir. Bu davranış ödevden değil, tamamen kişisel çıkar amacıyla yapılmıştır.
Soru 6: Metinden hareketle Hegel ile ilgili hangisi söylenemez?
Cevap: E) Felsefeden ziyade siyaset bilimi üzerinde etkili olmuştur.
Açıklama: Metin, Hegel’in hem Marx hem de farklı düşünce akımları üzerinde etkili olduğunu belirtir. Bu durum, etkisinin yalnızca siyasetle sınırlı olmadığını gösterir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları – Hisar Yayınları Sayfa 148
Soru 7: Metinden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: D) Baskıcı yönetimlerde erklerin ayrılığı ilkesi geçerlidir.
Açıklama: Metinde baskıcı yönetimlerin tüm erkleri tek elde topladığı vurgulanır. Bu nedenle erkler ayrılığı baskıcı rejimlerle çelişir.
Soru 8: Voltaire’e ait bu metinde hangi görüş savunulmaktadır?
Cevap: D) İnsan hukuku bütün insanlar için temel alınmalıdır.
Açıklama: Metin, evrensel ahlak ilkesi olan “Kendine yapılmasını istemediğini başkasına yapma.” düşüncesini temel alır.
Soru 9: Ansiklopedi’nin en önemli etkisi nedir?
Cevap: B) Modern bilgi anlayışını ortaya koyması
Açıklama: Metinde özellikle yeni bilgi anlayışının yayılması ve modern düşünceye katkısı vurgulanmaktadır.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları – Hisar Yayınları Sayfa 149
Soru 10: Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi Rousseau’nun görüşleriyle örtüşmez?
Cevap: C) Toplumsal hayat akla göre düzenlenmelidir.
Açıklama: Rousseau, aklı değil duyguları ve doğal eğilimleri merkeze alır. Bu nedenle akıl temelli düzen anlayışı metinle çelişir.
Soru 11: Kant’ın bilgi anlayışıyla ilgili hangisi söylenebilir?
Cevap: A) İnsan bilgisinin sınırı vardır.
Açıklama: Kant’a göre bilgi, duyular ve zihinsel araçlarla sınırlıdır. Deneyimlenemeyen alanlar kesin bilgi konusu olamaz.
Soru 12: Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: C) Çatışma tamamlandığında değişim sonlanır.
Açıklama: Hegel’de diyalektik süreç kesintisizdir. Her sentez yeni bir tez olur ve değişim devam eder.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları – Hisar Yayınları Sayfa 150
Soru 13: Bu konuşmaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Cevap: E) Nazmi “toplumsal sözleşme” kuramını benimsemektedir.
Açıklama: Nazmi’nin ifadeleri, hukuk sistemlerinin toplumun ruhunun ürünü olduğu düşüncesine dayanır. Bu yaklaşım Montesquieu’nun görüşleriyle örtüşür, ancak toplumsal sözleşme kuramına (Rousseau) doğrudan bir gönderme içermez.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları – Hisar Yayınları Sayfa 151
Soru 14: Aydınlanma Çağı felsefesinin kurucu faktörlerinden hangi ikisinin yeri değiştirilirse kavram haritasındaki hata düzeltilmiş olur?
Cevap: C) II ve IV
Kısa Açıklama: Akılcılık – Hümanizm eşleşmesindeki kavramsal uyumsuzluk, bu iki faktör yer değiştirildiğinde giderilir.
Soru 15: Bu metne göre Bentham’ın ahlak görüşünde hangi amacı benimsediği söylenebilir?
Cevap: A) Evrensel ahlak yasasını
Kısa Açıklama: Bentham’ın fayda ilkesine dayalı yaklaşımı, genel geçer bir ahlaki ölçüt ortaya koymayı hedefler.