3. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 112
A) Aşağıda 15. yüzyıl-17. yüzyıl felsefesi ile ilgili ifadeler doğru ise ifadenin başındaki kutucuğa “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
Kısa Cevap: 1-D 2-D 3-Y 4-Y 5-D 6-Y 7-D 8-Y 9-D 10-Y
1- (D) Batı’da felsefe, din ve teolojiden bağımsızlaşmaya başlamıştır.
2- (D) Rönesans ile Antik Yunan düşüncesine dönüş ve eleştirel yaklaşım gelişmiştir.
3- (Y) Bu dönem aynı zamanda Bilimsel Devrim Çağıdır. Bilimde büyük ilerlemeler yaşanmıştır.
4- (Y) Toplum ve siyaset felsefesi daha önce de ele alınmıştır; ilk kez bu dönemde değildir.
5- (D) Hümanizm ile insan merkezli düşünce güç kazanmıştır.
6- (Y) Modern bilim ve felsefe, eleştirel ve sorgulayıcıdır, dogmatik değildir.
7- (D) Çok sesli düşünce ortamı gelişmiştir.
8- (Y) Descartes’ın kuşkuculuğu, doğru bilgiye ulaşmak için kullanılan yöntemdir.
9- (D) Güçlü iktidar anlayışı birçok siyaset kuramında savunulmuştur.
10- (Y) Kopernik, Dünya merkezli evren anlayışını reddetmiştir.
B) Aşağıda skolastik düşünce ve modern düşüncenin özellikleri karışık olarak verilmiştir. Bu özellikleri doğru başlıklar altında sınıflandırınız.
Skolastik Düşünce:
- Tanrı merkezlilik
- Gelenekselcilik
- Dogmatizm
- Bütüncül / kolektivizm
- Çok uluslu yapı
Modern Düşünce:
- Bireycilik
- Ulusçu yapı
- Akılcılık
- İnsan merkezli
- Çok seslilik
Ayrıntılı Açıklama: Skolastik düşünce, otoriteye ve geleneğe bağlı, Tanrı merkezli ve dogmatik bir yapıdadır. Modern düşünce ise akıl, birey ve eleştirel düşünceyi merkeze alır. Bu nedenle bireycilik, akılcılık ve çok seslilik modern düşüncenin temel özellikleri arasında yer alır.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 113
C) Aşağıdaki isimleri numaralandırılmış açıklamalar ile eşleştirerek uygun boşluklara yazınız.
Kısa Cevap: 1- Hobbes 2- Fârâbî 3- More 4- Bacon 5- Machiavelli 6- Descartes 7- Bodin 8- Locke 9- Newton 10- Kopernik
1- Devlet olmadıkça herkes herkesle savaş hâlindedir. ➝ Hobbes
2- İdeal devlet ve toplum erdemli bir toplulukla oluşur. ➝ Fârâbî
3- İdeal devlette özel mülkiyet yoktur. ➝ More
4- Bilimin gelişmesi belirli yöntemlere bağlıdır. ➝ Bacon
5- Güçlü devlet anlayışı ve siyasal gerçekçilik. ➝ Machiavelli
6- Gerçeğe ulaşmak için kuşku yöntemi. ➝ Descartes
7- Egemenlik bölünemez ve devredilemez. ➝ Bodin
8- Doğal durumda özgürlük ve akıl. ➝ Locke
9- Yer ve gök aynı fizik yasalarına bağlıdır. ➝ Newton
10- Dünya, Güneş çevresinde döner. ➝ Kopernik
Ç. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Soru 1: Çeviri faaliyetlerinin hümanizm üzerindeki etkileri nelerdir?
Kısa Cevap: Antik eserler yeniden keşfedilmiş, insan merkezli düşünce güçlenmiştir.
Ayrıntılı Cevap: 12. yüzyıldaki çeviri faaliyetleri sayesinde Antik Yunan ve Roma eserleri Avrupa’da yayılmıştır. Bu eserler, insan aklına ve bireye verilen değeri artırmış, dinden bağımsız düşünce ortamını güçlendirmiştir. Böylece hümanizm, insanın değeri ve potansiyeli üzerine yoğunlaşan bir anlayış hâline gelmiştir.
Soru 2: Roger Bacon ve Duns Scotus neden geçiş düşünürleridir?
Kısa Cevap: Skolastik düşünceyi eleştirip deney ve akla yöneldikleri için.
Ayrıntılı Cevap: Roger Bacon, bilginin kaynağında deney ve gözlemi vurgulamış, skolastik yöntemi eleştirmiştir. Duns Scotus ise aklın önemini öne çıkararak daha özgür bir düşünce çizgisi geliştirmiştir. Bu yaklaşımlar, modern bilimin ve modern felsefenin temellerine katkı sağlamıştır.
Soru 3: Skolastik düşünce ile modern düşünce arasındaki iki temel fark
Kısa Cevap: Skolastik düşünce otorite merkezlidir, modern düşünce akıl merkezlidir.
1️⃣ Bilgi Anlayışı:
Skolastik düşünce → Otorite ve geleneğe dayanır.
Modern düşünce → Akıl, deney ve eleştiriye dayanır.
2️⃣ İnsan Anlayışı:
Skolastik düşünce → Tanrı merkezlidir.
Modern düşünce → İnsan ve birey merkezlidir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 114
Soru 4: Hümanizm felsefesinin öne çıkardığı “yeni insan idesi”nin özellikleri nelerdir?
Kısa Cevap: Bireyci, özgür düşünen ve akılcı insan anlayışı.
Ayrıntılı Cevap: Hümanizm, insanı merkeze alan bir düşünce anlayışıdır. Bu yaklaşıma göre yeni insan; birey olabilen, sorgulayan, aklını kullanan ve çok yönlü gelişen bir varlıktır. Geleneksel kalıplara bağlı değil, özgür ve eleştirel düşünebilen bir kişilik öne çıkar.
Soru 5: 15. yüzyıl–17. yüzyıldaki bilimsel çalışmaların felsefeye etkileri nelerdir?
Kısa Cevap: Bilimsel yöntem ve akılcılık güç kazanmıştır.
Ayrıntılı Cevap: Bu dönemde gerçekleşen bilimsel gelişmeler, bilgi anlayışında köklü değişimler yaratmıştır. Deney, gözlem ve akıl, bilginin temel kaynakları hâline gelmiştir. Skolastik düşünce eleştirilmiş, felsefede eleştirel ve sorgulayıcı yaklaşımlar yaygınlaşmıştır. Bilim ile felsefe arasındaki bağ güçlenmiştir.
D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
Soru 1: Buna göre aşağıdakilerden hangisi 12. yüzyıl İspanya merkezli çeviri faaliyetlerinin dönemin Avrupa’sında etkilediği gelişmelerden değildir?
Kısa Cevap: E) İslam felsefesinin gelişmesi
Ayrıntılı Açıklama: 12. yüzyıldaki çeviri faaliyetleri Avrupa’da düşünsel dönüşümü hızlandırmış, Antik Yunan mirasının tanınmasını ve skolastik düşüncenin sorgulanmasını etkilemiştir. Ancak İslam felsefesinin gelişmesi Avrupa’daki bu çeviri faaliyetlerinin sonucu değildir.
Soru 2: Bu metne göre R. Bacon ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Kısa Cevap: C) Bilimsel araştırmalarda deneyin önemini vurgulamıştır.
Ayrıntılı Açıklama: Metinde Roger Bacon’un özellikle deney ve gözleme dayalı yöntemi savunduğu açıkça belirtilmektedir. Bacon, bilgiyi sistemli araştırma ve deneyle temellendiren modern bilim anlayışına katkı sağlamıştır.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 115
Soru 3: Skolastik düşünce ile modern düşüncenin farklarıyla ilgili hangi eşleştirme yanlıştır?
Kısa Cevap: E
Ayrıntılı Açıklama: Seçeneklerde skolastik ve modern düşüncenin temel özellikleri karşılaştırılmıştır. Skolastik düşünce dogmalara dayanır, modern düşünce ise eleştirel ve sorgulayıcıdır. E seçeneğinde bu ilişki ters verilmiştir, bu nedenle yanlıştır.
Soru 4: Verilen faaliyetler hangi gelişmeler üzerinde etkili olmuştur?
Kısa Cevap: B) I ve II
Ayrıntılı Açıklama: Antik eserlerin toplanması, çevrilmesi ve yayılması doğrudan Hümanizm ve Rönesans hareketlerini beslemiştir. Bu süreç insan merkezli düşüncenin güçlenmesini sağlamıştır. Sanayi Devrimi ise daha çok ekonomik ve teknolojik gelişmelere dayanır.
Soru 5: Bacon’un görüşleriyle ilgili hangisi söylenemez?
Kısa Cevap: B
Ayrıntılı Açıklama: Bacon, bilim insanının zihninde ön yargılar bulunduğunu kabul eder ancak objektifliğin imkânsız olduğunu savunmaz. Aksine, bilim insanının “zihin putlarından” arınarak daha nesnel bilgiye ulaşabileceğini vurgular. Bu nedenle B seçeneği metne aykırıdır.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 116
Soru 6- Bu metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Kısa Cevap: C) Şüphe etmek bireyi doğruya götürecek araçtır.
Ayrıntılı Açıklama: Metinde Descartes’ın doğru bilgiye ulaşmak için güvenilir bir yöntem aradığı ve bu yöntemin metodik şüphecilik olduğu vurgulanmaktadır. Şüphe burada amaç değil, kesin bilgiye ulaşmayı sağlayan bir araçtır.
Soru 7- İngiliz düşünür Hobbes’a ait bu metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Kısa Cevap: C) İnsanlığın doğal durumu, herkesin herkesle savaşı durumudur.
Ayrıntılı Açıklama: Hobbes’un “İnsan insanın kurdudur.” ifadesi, doğal durumda bireyler arasında güvensizlik, korku ve çatışma bulunduğunu anlatır. Devlet yoksa düzen yoktur ve bu durum savaş ortamı doğurur.
Soru 8- Bu metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Kısa Cevap: B) Modern bilimin gelişimi kümülatif (birikimli) bir seyir izlemiştir.
Ayrıntılı Açıklama: Metinde Kopernik, Brahe ve Kepler’in çalışmaları arasındaki ilişki anlatılmaktadır. Bilimsel bilgi, önceki çalışmaların geliştirilmesi ve düzeltilmesiyle ilerlemiştir. Bu durum modern bilimin birikimli ilerleme özelliğini gösterir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 117
Soru 9 - Buna göre aşağıdakilerden hangisi Galileo’nun bilimsel çalışmalarının önemini belirtir?
Kısa Cevap: A) Teorileri gözlem ve deneylerle test etmeye önem vermesi
Ayrıntılı Açıklama: Metinde Galileo’nun bilimsel yaklaşımının özü vurgulanmaktadır. Onu modern bilimin kurucularından biri yapan temel özellik, teorilerini deney ve gözlemle sınama ısrarıdır. Bu, modern bilimsel yöntemin temelidir.
Soru 10 - Bu metindeki temel argüman aşağıdakilerden hangisi ile en iyi ifade edilebilir?
Kısa Cevap: C) Bilimsel bir yasa benzer olan pek çok olguyu açıklayabilir.
Ayrıntılı Açıklama: Metinde Newton’un elmanın düşmesi ile gezegen hareketleri arasında kurduğu ilişki anlatılmaktadır. Buradan çıkan temel düşünce, tek bir bilimsel yasanın farklı olayları açıklayabilmesidir. Bu, evrensel kütle çekim anlayışının özüdür.
Soru 11- Bu metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Kısa Cevap: A) More, ütopya türünün ilk örneğini yazmıştır.
Ayrıntılı Açıklama: Metinde ütopya kavramının More ile yaygınlaştığı belirtilmektedir; ancak ütopya düşüncesi More’dan önce de vardır (örneğin Platon). Bu nedenle “ilk örnek” ifadesine ulaşılamaz.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 118
Soru 12 - Aşağıda Ferda, Selim ve Gamze’nin felsefe dersi sonrasındaki konuşmaları verilmiştir. Bu konuşmalardan hareketle verilen soruyu cevaplayınız.
Bu konuşmaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Kısa Cevap: B) Gamze’nin sevdiği filozof bir ütopya eseri kaleme almıştır.
Ayrıntılı Açıklama: Konuşmada Gamze, Thomas More’u sevdiğini ve onun ideal bir toplumsal düzen tasarladığını belirtmektedir. Thomas More, Ütopya adlı eseriyle tanınır. Bu nedenle doğru çıkarım B seçeneğidir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 119
Soru 13 - Aşağıdaki kavram haritasından hareketle verilen soruyu cevaplayınız.
Bu kavram haritasından hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Kısa Cevap: D) Avrupalıların Antik Yunan felsefesini keşfetmeleri modern bilimle tanışmalarını sağlamıştır.
Kavram haritasında süreç şu şekilde ilerlemektedir: Çeviri Faaliyetleri + Bizans Göçü → Antik Yunan’ın Keşfi → Rönesans → Hümanizm → Modern Düşünce → Modern Bilim & Modern Felsefe
Bu akıştan:
✔ A) Modern bilim ve modern felsefenin modern düşünceden doğduğu görülür → Ulaşılabilir
✔ B) Arapçadan yapılan çevirilerin Antik Yunan’ın keşfine katkısı vardır → Ulaşılabilir
✔ C) Rönesans’ın modern düşünceye zemin hazırladığı açıktır → Ulaşılabilir
✔ E) Bizans bilginlerinin göçünün etkisi haritada açıkça yer alır → Ulaşılabilir
D) Harita, Antik Yunan’ın keşfinin modern bilimi doğrudan başlattığını söylemez. Modern bilim, modern düşüncenin bir sonucudur. Bu nedenle D seçeneğine ulaşılamaz.