11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları Hisar Yayınları Sayfa 108
Metin Analizi – Spinoza
Soru 1: Ethika’nın IV. Bölüm’ünden hareketle Spinoza’nın “erdem” anlayışı nedir?
Kısa Cevap: Erdem, akla uygun yaşamak ve bilmeye yönelmektir.
Ayrıntılı Cevap: Spinoza’ya göre erdemli olmak, aklın rehberliğinde hareket etmek demektir. Aklın amacı ise bilmektir. Bu nedenle erdem, insanı en yüce iyiliğe yani Tanrı’yı bilmeye götürür. Bu iyilik tüm insanlarda ortak ve herkes için ulaşılabilirdir.
Soru 2: Spinoza’ya göre kimi duygulanışların “kötü” sayılmasının nedeni nedir?
Kısa Cevap: İnsanı bilmekten uzaklaştırmalarıdır.
Ayrıntılı Cevap: Metinde belirtildiği gibi duygulanışlar, ruhun bilme gücünü engellediği ölçüde kötü kabul edilir. İnsan aklıyla açık ve seçik düşünceler üretebildiğinde özgürleşir. Ancak olumsuz duygular, zihnin bu düzenleyici gücünü zayıflatır.
Soru 3: Spinoza’ya göre zihnin (aklın) doğru davranışı seçmedeki işlevi nedir?
Kısa Cevap: Duyguları düzenleyip yönlendirmektir.
Ayrıntılı Cevap: Spinoza’ya göre insan, duyguların esiri olmadığında zihin gücünü kullanabilir. Akıl, bedenin duygulanışlarını zihin için geçerli bir düzene göre sıralar ve kontrol eder. Böylece birey, daha bilinçli ve doğru davranışlar sergiler.